BS 2, 3 en 4

Welkom 4B/C

Pak je spullen

boek, aantekeningen schrift


1 / 69
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvmbo kLeerjaar 4

In deze les zitten 69 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 20 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Welkom 4B/C

Pak je spullen

boek, aantekeningen schrift


Deze slide heeft geen instructies

Startvraag

Tijdens de Olympische Spelen van 2022 won Ireen Wüst voor de vijfde keer op rij goud op de 1500 meter schaatsen. Dat is nooit eerder gebeurd. Vanaf het startschot reed Wüst de 1500 meter in 1.53 minuten: een nieuw Olympisch record.

a.   Is het startschot een inwendige of een uitwendige prikkel?


b. Welke weg legt de impuls af vanaf de prikkel tot de eerste bewegingen in de race? 


Deze slide heeft geen instructies

Het zenuwstelsel

  • Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel en het perifere zenuwstelsel ofwel de zenuwen.

  • Het centrale zenuwstelsel: hersenen en ruggenmerg.

  • Het perifere zenuwstelsel: alle zenuwen buiten het centrale zenuwstelsel.

  • Functie: Via het zenuwstelsel worden prikkels opgevangen, verwerkt en doorgegeven.

Kort koppelen aan voorkennis: prikkel = invloed uit omgeving of lichaam; impuls = elektrisch seintje in zenuwcellen.

Prikkels en impulsen

  • Een prikkel is een verandering die door zintuigen kan worden opgevangen.

  • Een impuls is een elektrisch seintje dat door zenuwcellen wordt geleid.

  • Zintuig vangt prikkel op → er ontstaat een impuls → die gaat door het zenuwstelsel verder.

  • Impulsen verplaatsen zich dus via zenuwcellen.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Zenuwcellen en zenuwen

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan in een afbeelding van een zenuwcel de delen benoemen, drie typen zenuwcellen met hun functies en kenmerken noemen, en omschrijven wat een zenuw is met drie typen zenuwen.

Deze slide heeft geen instructies

Zenuwcellen als geleiders

  • Het zenuwstelsel bevat miljoenen zenuwcellen.

  • Impulsen verplaatsen zich door deze cellen.

  • Zenuwcellen hebben uitlopers die soms meer dan een meter lang zijn.

Deze slide heeft geen instructies

Bouw van een zenuwcel

  • Cellichaam

  • Celkern in het cellichaam

  • Uitlopers aan het cellichaam

  • Langs de uitlopers verplaatsen impulsen zich

Laat leerlingen bij een afbeelding expliciet aanwijzen dat de celkern in het cellichaam ligt en dat uitlopers de route van impulsen vormen.

Delen benoemen in een afbeelding

Bij een afbeelding van een zenuwcel moet je deze onderdelen kunnen herkennen en benoemen: cellichaam, celkern en uitlopers. De uitlopers zijn de delen waarlangs impulsen zich verplaatsen.

Deze slide heeft geen instructies

Drie typen zenuwcellen

  • Gevoelszenuwcellen

  • Bewegingszenuwcellen

  • Schakelcellen


Deze drie typen verschillen in functie, ligging en bouw.

Deze slide heeft geen instructies

Gevoelszenuwcellen

  • Geleiden impulsen van zintuigen naar het centrale zenuwstelsel.

  • Het cellichaam ligt vlak bij het centrale zenuwstelsel.

  • Hebben één lange uitloper naar het cellichaam toe en één korte uitloper van het cellichaam af.

Deze slide heeft geen instructies

Bewegingszenuwcellen

  • Geleiden impulsen van het centrale zenuwstelsel naar spieren of klieren.

  • Het cellichaam ligt in het centrale zenuwstelsel.

  • Hebben één lange uitloper naar spieren of klieren en veel vertakkingen bij het cellichaam.

Deze slide heeft geen instructies

Schakelcellen

  • Geleiden impulsen binnen het centrale zenuwstelsel.

  • Verbinden zenuwcellen met elkaar.

  • Verbinden schakelcellen onderling en koppelen gevoelszenuwcellen aan bewegingszenuwcellen.

  • Liggen helemaal in het centrale zenuwstelsel.

Deze slide heeft geen instructies

Samengevat

Deze slide heeft geen instructies

Route van een impuls

Prikkel in een zintuig → gevoelszenuwcel → schakelcel in het centrale zenuwstelsel → bewegingszenuwcel → spier of klier.


Zo geven de drie typen zenuwcellen impulsen aan elkaar door.

Benadruk dat dit een functionele volgorde is: waarnemen, verwerken, reageren.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een zenuw?

Een zenuw is een bundel uitlopers van zenuwcellen die bij elkaar liggen. Door die uitlopers kunnen impulsen van de ene plaats naar de andere worden geleid.

Deze slide heeft geen instructies

Drie typen zenuwen

  • Gevoelszenuw: bevat alleen uitlopers van gevoelszenuwcellen.

  • Bewegingszenuw: bevat alleen uitlopers van bewegingszenuwcellen.

  • Gemengde zenuw: bevat uitlopers van gevoelszenuwcellen én bewegingszenuwcellen.

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeelden van zenuwen

  • De oogzenuw is een voorbeeld van een gevoelszenuw.

  • Deze zenuw geleidt impulsen van zintuigcellen in het oog naar de hersenen.

  • De meeste zenuwen in het lichaam zijn gemengde zenuwen.

Deze slide heeft geen instructies

Aan de slag!

Maak opdrachten 1,4,5,6 van BS 2

Deze slide heeft geen instructies

Thema 9 Regeling

Deze slide heeft geen instructies

HW check: 

BS 1: 1, 2, 3, 4, 6

BS 2: 1, 2, 3, 5, 6

Deze slide heeft geen instructies

uitdelen stencil

welke zenuwcellen ken je nog? 

5

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

BS 3 Het ruggenmerg

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen


  • Je kunt de delen van het ruggenmerg noemen met hun functies en kenmerken.

Deze slide heeft geen instructies

Inleiding 

Alle gewervelde dieren hebben een wervelkolom. De wervels beschermen een belangrijk onderdeel van het zenuwstelsel: het ruggenmerg.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Wervelkanaal

Ruggenmerg ligt in het wervelkanaal.

Een opening in de ruggenwervels.



Deze slide heeft geen instructies

1: het ruggenmerg verbindt de zenuwen en de hersenen met elkaar.

2: drie wervels met wervelkanaal.

Deze slide heeft geen instructies

Het ruggenmerg verbindt zenuwen met je hersenen.


  • Tussen twee wervels komt steeds
      aan elke kant een zenuw uit het
      ruggenmerg.

Deze slide heeft geen instructies

Grijze en witte stof

  • De grijze stof bestaat uit: cellichamen van schakelcellen en van bewegingszenuwcellen.

  • In de witte stof (buitenkant) liggen veel uitlopers. De uitlopers geleiden impulsen van en naar de hersenen (omhoog en omlaag).

Om de uitlopers heen liggen isolerende laagjes die de witte kleur veroorzaken.

Deze slide heeft geen instructies

Grijze en witte stof

Vlak bij het ruggenmerg splitsen de gemengde zenuwen in gevoels- en bewegingszenuwen.

  • Bewegingszenuwen liggen aan de buikzijde (ezelsbruggetje)

  • Gevoelszenuwen liggen aan de rugzijde. Alle cellichamen van de gevoelszenuwcellen liggen bij elkaar in de zenuwknoop. 

Deze slide heeft geen instructies

buikzijde

rugzijde

Deze slide heeft geen instructies

Het ruggenmerg

Deze slide heeft geen instructies

In het ruggenmerg bevinden zich?

A

Alleen schakelcellen

B

Gevoelszenuwcellen en het cellichamen van de bewegingszenuwcellen

C

Schakelcellen en het cellichamen van de bewegingszenuwcellen

D

Alleen gevoelszenuwcellen

Deze slide heeft geen instructies

In nummer 1 liggen de ...

A

cellichamen van bewegingszenuwcellen

B

schakelcellen

C

cellichamen van gevoelszenuwcellen

D

uitlopers van bewegingszenuwcellen

Deze slide heeft geen instructies





Gevoelszenuw

Schakelcel

Bewegingszenuw

Gemengde zenuw

Deze slide heeft geen instructies

Huiswerk

  • Lezen BS 3 en maken de opdrachten:

  • K:  1, 4, 5, 6

Deze slide heeft geen instructies

Thema 9 Regeling

Deze slide heeft geen instructies

BS 4 De hersenen

Deze slide heeft geen instructies

Waar gaat deze bassistof over?

  • Hersenstam

  • Grote hersenen

  • Functies van de grote hersenen

  • Kleine hersenen

  • Stoffen die het zenuwstelsel beïnvloeden

  • Medicijnen

  • Drugs

  • Risico’s

Deze slide heeft geen instructies

Welkom 4bk!

Pak je aantekeningen schrift erbij.

Pak je pen.

Deze slide heeft geen instructies

Inleiding 



Je hersenen bestaan uit de hersenstam, de grote hersenen en de kleine hersenen. In de hersenen liggen zo’n honderd miljard zenuwcellen.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Hersenstam

  • Ligt in het verlengde van het ruggenmerg.

  • Geleid impulsen:

  • Ruggenmerg --> grote & kleine hersenen

  • Grote & kleine hersenen --> ruggenmerg

  • Zintuigen in hoofd en hals --> grote & kleine hersenen

  • Grote & kleine hersenen --> Spieren en klieren in hoofd en hals


Deze slide heeft geen instructies

Hersenstam

  • Ligt in het verlengde van het ruggenmerg.

  • Geleid impulsen:

  • Ruggenmerg --> grote & kleine hersenen

  • Grote & kleine hersenen --> ruggenmerg

  • Zintuigen in hoofd en hals --> grote & kleine hersenen

  • Grote & kleine hersenen --> Spieren en klieren in hoofd en hals


Deze slide heeft geen instructies

De hersenschors met de ligging van een aantal hersencentra.

Deze slide heeft geen instructies

Bovenzijde 

Dwarsdoorsnede 

Deze slide heeft geen instructies

Grote hersenen

Grote hersenen verwerken veel impulsen die van je zintuigen af komen. 

Hier worden ze verwerkt en word je je bewust van een prikkel. 

Deze slide heeft geen instructies

Hersencentra (grote hersenen)

Cellichamen van schakelcellen liggen in groepen bij elkaar: de hersencentra.

  1.  Gevoelscentra: ontvangen informatie van zintuigen.

  2. Bewegingscentra: sturen spieren of klieren aan.

Deze slide heeft geen instructies

Kleine hersenen

De kleine hersenen coördineren de samenwerking van je spieren. Je kleine hersenen laten hiervoor een aantal spieren precies op tijd hun werk doen. 


De kleine hersenen zorgen dus voor coördinatie. 



Deze slide heeft geen instructies

Om je evenwicht te bewaren  

Als je een bal vangt 

Deze slide heeft geen instructies

Basisstof 4 Hersenen

Herhaling hersenstam, grote hersenen en kleine hersenen

Uitleg beinvloeding van het zenuwstelsel

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen

  •  Je kunt de delen van de hersenen noemen met hun functies en kenmerken.

  •  Je kunt de invloed van medicijnen, alcohol en drugs op het zenuwstelsel beschrijven en de risico’s van het gebruik van verslavende middelen noemen.

Deze slide heeft geen instructies

Herhaling

  • Hersenstam: Geleidt impulsen van o.a. het ruggenmerg naar de hersenen en omgekeerd; stuurt belangrijke levensfuncties aan zoals ademhaling.


  • Grote hersenen: Verwerkt impulsen van zintuigen (bewuste waarneming) en stuurt impulsen voor bewuste bewegingen.


  • Kleine hersenen: Orgaan dat zorgt voor de coördinatie van alle bewegingen van je lichaam.

Deze slide heeft geen instructies

Zijaanzicht

Onderaanzicht

Deze slide heeft geen instructies

De aap heeft jeuk. Via uitlopers van zenuwcellen komen                     eerst aan in zijn                          . Daarna komen de                     aan in de             hersenen.





impulsen

ruggenmerg

impulsen

grote

kleine

prikkels

prikkels

hersenstam

Deze slide heeft geen instructies

B4 - Beïnvloeding van het zenuwstelsel

Stoffen die het zenuwstelsel beïnvloeden: 

  • Medicijnen

  • Alcohol

  • Tabak

  • Drugs 

Deze stoffen kunnen het doorgeven van impulsen remmen of juist stimuleren (bevorderen). Daardoor hebben ze invloed op de manier waarop je hersenen informatie verwerken.

Deze slide heeft geen instructies

Medicijnen 

Sommige medicijnen remmen de werking van het zenuwstelsel.


Je wordt suf en je reactievermogen neemt af.

Deze slide heeft geen instructies

Alcohol. 

  • Alcohol gaat via je bloed naar je hersenen en heeft een verdovende werking op je hersenen -> je reageert langzamer. 

  • Gevolgen: leerstoornissen, depressies en geheugenstoornissen.





Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Drug

Drugs zijn stoffen die de werking van het centrale zenuwstelsel beïnvloeden. Ze hebben invloed op je gevoelens, bewustzijn en zintuigen. Je kunt drugs onderverdelen in drie groepen:

  1. Verdovende middelen (downers)

  2. Stimulerende middelen (uppers)

  3. Bewustzijnsveranderende middelen (trippers)

Deze slide heeft geen instructies

Verdovende middelen (downers)

Geven je een ontspannen gevoel. Ze maken je rustig en blij. Je hartslag en ademhaling worden langzamer. Je spieren ontspannen en impulsen vanaf je zintuigen worden minder goed verwerkt. Ook je reactievermogen neemt af. 


Voorbeelden van verdovende middelen zijn alcohol, GHB en heroïne.

Deze slide heeft geen instructies

Stimulerende middelen (uppers)

Geven je het gevoel dat je meer energie en zelfvertrouwen hebt. Je hart gaat sneller kloppen, je haalt sneller adem en je spieren spannen zich aan. 


Voorbeelden van stimulerende middelen zijn energiedrankjes, tabak en xtc

Deze slide heeft geen instructies

Bewustzijnsveranderende middelen (trippers)

Verstoren je waarnemingen en veranderen je stemming. Je ziet dingen die er niet zijn. Je hartslag versnelt een beetje en je bloeddruk gaat omhoog. 


Voorbeelden van bewustzijnsveranderende middelen zijn cannabis (hasj en wiet) en paddo’s.

Deze slide heeft geen instructies

Risico’s

  • Verslaving 

  • Dopamine 

  • Tolerantie

  • Lichamelijk afhankelijkheid 

  • Geestelijke afhankelijkheid  


Deze slide heeft geen instructies

Gehoorzintuigencellen vangen geluiden op en zetten ze om in impulsen die naar de hersenen worden geleid. Waar in de hersenen worden deze impulsen verwerkt tot een bewuste waarneming van geluid?

A

Grote hersenen

B

Kleine hersenen

C

Hersenstam

Deze slide heeft geen instructies

Huiswerk


  • Lezen bs 4 

  • Maken opdrachten bs 4 digitaal 

Deze slide heeft geen instructies