Welkom 4B/C
Pak je spullen
boek, aantekeningen schrift
Welkom 4B/C
Pak je spullen
boek, aantekeningen schrift
Deze slide heeft geen instructies
Startvraag
Tijdens de Olympische Spelen van 2022 won Ireen Wüst voor de vijfde keer op rij goud op de 1500 meter schaatsen. Dat is nooit eerder gebeurd. Vanaf het startschot reed Wüst de 1500 meter in 1.53 minuten: een nieuw Olympisch record.
a. Is het startschot een inwendige of een uitwendige prikkel?
b. Welke weg legt de impuls af vanaf de prikkel tot de eerste bewegingen in de race?
Deze slide heeft geen instructies
Het zenuwstelsel
Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel en het perifere zenuwstelsel ofwel de zenuwen.
Het centrale zenuwstelsel: hersenen en ruggenmerg.
Het perifere zenuwstelsel: alle zenuwen buiten het centrale zenuwstelsel.
Functie: Via het zenuwstelsel worden prikkels opgevangen, verwerkt en doorgegeven.
Kort koppelen aan voorkennis: prikkel = invloed uit omgeving of lichaam; impuls = elektrisch seintje in zenuwcellen.
Prikkels en impulsen
Een prikkel is een verandering die door zintuigen kan worden opgevangen.
Een impuls is een elektrisch seintje dat door zenuwcellen wordt geleid.
Zintuig vangt prikkel op → er ontstaat een impuls → die gaat door het zenuwstelsel verder.
Impulsen verplaatsen zich dus via zenuwcellen.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Zenuwcellen en zenuwen
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan in een afbeelding van een zenuwcel de delen benoemen, drie typen zenuwcellen met hun functies en kenmerken noemen, en omschrijven wat een zenuw is met drie typen zenuwen.
Deze slide heeft geen instructies
Zenuwcellen als geleiders
Het zenuwstelsel bevat miljoenen zenuwcellen.
Impulsen verplaatsen zich door deze cellen.
Zenuwcellen hebben uitlopers die soms meer dan een meter lang zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Bouw van een zenuwcel
Cellichaam
Celkern in het cellichaam
Uitlopers aan het cellichaam
Langs de uitlopers verplaatsen impulsen zich
Laat leerlingen bij een afbeelding expliciet aanwijzen dat de celkern in het cellichaam ligt en dat uitlopers de route van impulsen vormen.
Delen benoemen in een afbeelding
Bij een afbeelding van een zenuwcel moet je deze onderdelen kunnen herkennen en benoemen: cellichaam, celkern en uitlopers. De uitlopers zijn de delen waarlangs impulsen zich verplaatsen.
Deze slide heeft geen instructies
Drie typen zenuwcellen
Gevoelszenuwcellen
Bewegingszenuwcellen
Schakelcellen
Deze drie typen verschillen in functie, ligging en bouw.
Deze slide heeft geen instructies
Gevoelszenuwcellen
Geleiden impulsen van zintuigen naar het centrale zenuwstelsel.
Het cellichaam ligt vlak bij het centrale zenuwstelsel.
Hebben één lange uitloper naar het cellichaam toe en één korte uitloper van het cellichaam af.
Deze slide heeft geen instructies
Bewegingszenuwcellen
Geleiden impulsen van het centrale zenuwstelsel naar spieren of klieren.
Het cellichaam ligt in het centrale zenuwstelsel.
Hebben één lange uitloper naar spieren of klieren en veel vertakkingen bij het cellichaam.
Deze slide heeft geen instructies
Schakelcellen
Geleiden impulsen binnen het centrale zenuwstelsel.
Verbinden zenuwcellen met elkaar.
Verbinden schakelcellen onderling en koppelen gevoelszenuwcellen aan bewegingszenuwcellen.
Liggen helemaal in het centrale zenuwstelsel.
Deze slide heeft geen instructies
Samengevat
Deze slide heeft geen instructies
Route van een impuls
Prikkel in een zintuig → gevoelszenuwcel → schakelcel in het centrale zenuwstelsel → bewegingszenuwcel → spier of klier.
Zo geven de drie typen zenuwcellen impulsen aan elkaar door.
Benadruk dat dit een functionele volgorde is: waarnemen, verwerken, reageren.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een zenuw?
Een zenuw is een bundel uitlopers van zenuwcellen die bij elkaar liggen. Door die uitlopers kunnen impulsen van de ene plaats naar de andere worden geleid.
Deze slide heeft geen instructies
Drie typen zenuwen
Gevoelszenuw: bevat alleen uitlopers van gevoelszenuwcellen.
Bewegingszenuw: bevat alleen uitlopers van bewegingszenuwcellen.
Gemengde zenuw: bevat uitlopers van gevoelszenuwcellen én bewegingszenuwcellen.
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden van zenuwen
De oogzenuw is een voorbeeld van een gevoelszenuw.
Deze zenuw geleidt impulsen van zintuigcellen in het oog naar de hersenen.
De meeste zenuwen in het lichaam zijn gemengde zenuwen.
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag!
Maak opdrachten 1,4,5,6 van BS 2
Deze slide heeft geen instructies
Thema 9 Regeling
Deze slide heeft geen instructies
HW check:
BS 1: 1, 2, 3, 4, 6
BS 2: 1, 2, 3, 5, 6
Deze slide heeft geen instructies
uitdelen stencil
welke zenuwcellen ken je nog?
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
BS 3 Het ruggenmerg
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Je kunt de delen van het ruggenmerg noemen met hun functies en kenmerken.
Deze slide heeft geen instructies
Inleiding
Alle gewervelde dieren hebben een wervelkolom. De wervels beschermen een belangrijk onderdeel van het zenuwstelsel: het ruggenmerg.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wervelkanaal
Ruggenmerg ligt in het wervelkanaal.
Een opening in de ruggenwervels.
Deze slide heeft geen instructies
1: het ruggenmerg verbindt de zenuwen en de hersenen met elkaar.
2: drie wervels met wervelkanaal.
Deze slide heeft geen instructies
Het ruggenmerg verbindt zenuwen met je hersenen.
Tussen twee wervels komt steeds
aan elke kant een zenuw uit het
ruggenmerg.
Deze slide heeft geen instructies
Grijze en witte stof
De grijze stof bestaat uit: cellichamen van schakelcellen en van bewegingszenuwcellen.
In de witte stof (buitenkant) liggen veel uitlopers. De uitlopers geleiden impulsen van en naar de hersenen (omhoog en omlaag).
Om de uitlopers heen liggen isolerende laagjes die de witte kleur veroorzaken.
Deze slide heeft geen instructies
Grijze en witte stof
Vlak bij het ruggenmerg splitsen de gemengde zenuwen in gevoels- en bewegingszenuwen.
Bewegingszenuwen liggen aan de buikzijde (ezelsbruggetje)
Gevoelszenuwen liggen aan de rugzijde. Alle cellichamen van de gevoelszenuwcellen liggen bij elkaar in de zenuwknoop.
Deze slide heeft geen instructies
buikzijde
rugzijde
Deze slide heeft geen instructies
Het ruggenmerg
Deze slide heeft geen instructies
In het ruggenmerg bevinden zich?
Alleen schakelcellen
Gevoelszenuwcellen en het cellichamen van de bewegingszenuwcellen
Schakelcellen en het cellichamen van de bewegingszenuwcellen
Alleen gevoelszenuwcellen
Deze slide heeft geen instructies
In nummer 1 liggen de ...
cellichamen van bewegingszenuwcellen
schakelcellen
cellichamen van gevoelszenuwcellen
uitlopers van bewegingszenuwcellen
Deze slide heeft geen instructies
Gevoelszenuw
Schakelcel
Bewegingszenuw
Gemengde zenuw
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerk
Lezen BS 3 en maken de opdrachten:
K: 1, 4, 5, 6
Deze slide heeft geen instructies
Thema 9 Regeling
Deze slide heeft geen instructies
BS 4 De hersenen
Deze slide heeft geen instructies
Waar gaat deze bassistof over?
Hersenstam
Grote hersenen
Functies van de grote hersenen
Kleine hersenen
Stoffen die het zenuwstelsel beïnvloeden
Medicijnen
Drugs
Risico’s
Deze slide heeft geen instructies
Welkom 4bk!
Pak je aantekeningen schrift erbij.
Pak je pen.
Deze slide heeft geen instructies
Inleiding
Je hersenen bestaan uit de hersenstam, de grote hersenen en de kleine hersenen. In de hersenen liggen zo’n honderd miljard zenuwcellen.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Hersenstam
Ligt in het verlengde van het ruggenmerg.
Geleid impulsen:
Ruggenmerg --> grote & kleine hersenen
Grote & kleine hersenen --> ruggenmerg
Zintuigen in hoofd en hals --> grote & kleine hersenen
Grote & kleine hersenen --> Spieren en klieren in hoofd en hals
Deze slide heeft geen instructies
Hersenstam
Ligt in het verlengde van het ruggenmerg.
Geleid impulsen:
Ruggenmerg --> grote & kleine hersenen
Grote & kleine hersenen --> ruggenmerg
Zintuigen in hoofd en hals --> grote & kleine hersenen
Grote & kleine hersenen --> Spieren en klieren in hoofd en hals
Deze slide heeft geen instructies
De hersenschors met de ligging van een aantal hersencentra.
Deze slide heeft geen instructies
Bovenzijde
Dwarsdoorsnede
Deze slide heeft geen instructies
Grote hersenen
Grote hersenen verwerken veel impulsen die van je zintuigen af komen.
Hier worden ze verwerkt en word je je bewust van een prikkel.
Deze slide heeft geen instructies
Hersencentra (grote hersenen)
Cellichamen van schakelcellen liggen in groepen bij elkaar: de hersencentra.
Gevoelscentra: ontvangen informatie van zintuigen.
Bewegingscentra: sturen spieren of klieren aan.
Deze slide heeft geen instructies
Kleine hersenen
De kleine hersenen coördineren de samenwerking van je spieren. Je kleine hersenen laten hiervoor een aantal spieren precies op tijd hun werk doen.
De kleine hersenen zorgen dus voor coördinatie.
Deze slide heeft geen instructies
Om je evenwicht te bewaren
Als je een bal vangt
Deze slide heeft geen instructies
Basisstof 4 Hersenen
Herhaling hersenstam, grote hersenen en kleine hersenen
Uitleg beinvloeding van het zenuwstelsel
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Je kunt de delen van de hersenen noemen met hun functies en kenmerken.
Je kunt de invloed van medicijnen, alcohol en drugs op het zenuwstelsel beschrijven en de risico’s van het gebruik van verslavende middelen noemen.
Deze slide heeft geen instructies
Herhaling
Hersenstam: Geleidt impulsen van o.a. het ruggenmerg naar de hersenen en omgekeerd; stuurt belangrijke levensfuncties aan zoals ademhaling.
Grote hersenen: Verwerkt impulsen van zintuigen (bewuste waarneming) en stuurt impulsen voor bewuste bewegingen.
Kleine hersenen: Orgaan dat zorgt voor de coördinatie van alle bewegingen van je lichaam.
Deze slide heeft geen instructies
Zijaanzicht
Onderaanzicht
Deze slide heeft geen instructies
De aap heeft jeuk. Via uitlopers van zenuwcellen komen eerst aan in zijn . Daarna komen de aan in de hersenen.
impulsen
ruggenmerg
impulsen
grote
kleine
prikkels
prikkels
hersenstam
Deze slide heeft geen instructies
B4 - Beïnvloeding van het zenuwstelsel
Stoffen die het zenuwstelsel beïnvloeden:
Medicijnen
Alcohol
Tabak
Drugs
Deze stoffen kunnen het doorgeven van impulsen remmen of juist stimuleren (bevorderen). Daardoor hebben ze invloed op de manier waarop je hersenen informatie verwerken.
Deze slide heeft geen instructies
Medicijnen
Sommige medicijnen remmen de werking van het zenuwstelsel.
Je wordt suf en je reactievermogen neemt af.
Deze slide heeft geen instructies
Alcohol.
Alcohol gaat via je bloed naar je hersenen en heeft een verdovende werking op je hersenen -> je reageert langzamer.
Gevolgen: leerstoornissen, depressies en geheugenstoornissen.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Drug
Drugs zijn stoffen die de werking van het centrale zenuwstelsel beïnvloeden. Ze hebben invloed op je gevoelens, bewustzijn en zintuigen. Je kunt drugs onderverdelen in drie groepen:
Verdovende middelen (downers)
Stimulerende middelen (uppers)
Bewustzijnsveranderende middelen (trippers)
Deze slide heeft geen instructies
Verdovende middelen (downers)
Geven je een ontspannen gevoel. Ze maken je rustig en blij. Je hartslag en ademhaling worden langzamer. Je spieren ontspannen en impulsen vanaf je zintuigen worden minder goed verwerkt. Ook je reactievermogen neemt af.
Voorbeelden van verdovende middelen zijn alcohol, GHB en heroïne.
Deze slide heeft geen instructies
Stimulerende middelen (uppers)
Geven je het gevoel dat je meer energie en zelfvertrouwen hebt. Je hart gaat sneller kloppen, je haalt sneller adem en je spieren spannen zich aan.
Voorbeelden van stimulerende middelen zijn energiedrankjes, tabak en xtc
Deze slide heeft geen instructies
Bewustzijnsveranderende middelen (trippers)
Verstoren je waarnemingen en veranderen je stemming. Je ziet dingen die er niet zijn. Je hartslag versnelt een beetje en je bloeddruk gaat omhoog.
Voorbeelden van bewustzijnsveranderende middelen zijn cannabis (hasj en wiet) en paddo’s.
Deze slide heeft geen instructies
Risico’s
Verslaving
Dopamine
Tolerantie
Lichamelijk afhankelijkheid
Geestelijke afhankelijkheid
Deze slide heeft geen instructies
Gehoorzintuigencellen vangen geluiden op en zetten ze om in impulsen die naar de hersenen worden geleid. Waar in de hersenen worden deze impulsen verwerkt tot een bewuste waarneming van geluid?
Grote hersenen
Kleine hersenen
Hersenstam
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerk
Lezen bs 4
Maken opdrachten bs 4 digitaal
Deze slide heeft geen instructies