Palliatieve en terminale zorg in de praktijk

Palliatieve en terminale zorg in de praktijk

1 / 19
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 19 slides, met interactieve quiz en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Palliatieve en terminale zorg in de praktijk

Wat is het verschil tussen palliatieve en terminale zorg?

Aan het einde van de les kun je:

  • uitleggen en onderscheiden wat het verschil is tussen palliatieve zorg en terminale zorg.


  • herkennen en toepassen van passende interventies om problemen in de palliatieve en terminale fase te beperken en verlichten.


  • beschrijven en interpreteren welke verschijnselen optreden bij stervenden en deze relateren aan het stervensproces.

Wat is palliatieve zorg?

Palliatieve zorg is continue, actieve en integrale zorg voor patiënten en hun naasten wanneer genezing niet meer mogelijk is.


Dit gebeurt door een interdisciplinair team.

Doelen van palliatieve zorg

Ziektegerichte palliatie

Symptoombestrijding

- Symptomen en bijwerkingen onder controle houden - Zo min mogelijk risico’s - Kwaliteit van leven behouden of verbeteren - Soms levensverlenging

- Balans met behoud van cognitieve functies - Kwaliteit van leven centraal

Stervensfase

In de stervensfase ligt de focus op symptoombestrijding en minder op cognitieve functies.


Vergeet daarbij niet de aandacht en begeleiding van dienst naasten.

Principes palliatieve zorg

- Fysieke, emotionele, psychologische, spirituele en sociale behoeften - Zorgdragers en mantelzorgers

- Kwaliteit van leven vs kwantiteit - Continuïteit en coördinatie van zorg - Integrale en complementaire zorg

Kernprincipes

Aandacht voor:

Zorgbehoeften in de palliatieve fase

- Pijn- en symptoombestrijding - Informatie en emotionele steun - Spirituele begeleiding en rituelen - Privacy, sociale contacten en een veilige omgeving - Hulp bij dagelijkse zorg en afscheid

Symptoombestrijding: belangrijkste klachten

Veelvoorkomende symptomen zijn:

  • pijn

  • vermoeidheid

  • slaapstoornissen

  • misselijkheid

  • benauwdheid, uitscheidingsproblemen

  • somberheid

  • slikstoornissen

Problemen in de palliatieve fase

Zorgen over familie, geld, werkverlies en zingeving; vragen als 'waarom ik?' en reflectie op het leven.

Lichamelijk & psychisch

Pijn, vermoeidheid, misselijkheid, obstipatie, weigeren te eten. Psychisch: ontkenning, boosheid, angst, onzekerheid.

Sociaal & spiritueel

Fasen van Kübler-Ross

Verschillende emotionele fasen rond het sterven:

  1. ontkenning

  2. woede

  3. marchanderen

  4. depressie

  5. aanvaarding

Taken van de verpleegkundige

  • Informatie geven

  • Emotionele ondersteuning

  • Spirituele begeleiding

  • Afscheid en rouw begeleiden,

  • Privacy en een veilige omgeving creëren.

Complementaire zorg

Aanvullende zorgmethoden zoals aromatherapie, massage, warmte en koude, muziek.


Dit kan helpen bij ontspanning en welzijn.

Wat is terminale zorg?

Terminale zorg is de zorg tijdens de laatste levensfase, meestal de laatste dagen of weken.


Symptomen (kunnen) verergeren, bewustzijn daalt en lichamelijke veranderingen treden op denk aan huidveranderingen, temperatuurwisselingen en verandering in ademhaling.

Casusbeschrijving

Mevrouw El Amrani is een 68-jarige vrouw met uitgezaaide longkanker. Genezing is niet meer mogelijk en zij bevindt zich in de terminale fase. Mevrouw is praktiserend moslima en woont samen met haar man. Haar kinderen wonen in de buurt en zijn nauw betrokken bij de zorg.

De huisarts en het wijkteam hebben in overleg met mevrouw en haar familie besloten dat zij thuis wil sterven. Voor mevrouw is het belangrijk dat haar geloof en religieuze gebruiken gerespecteerd worden in deze laatste fase van haar leven.

Mevrouw is steeds vermoeider, eet weinig en slaapt veel. Ze heeft pijnklachten en is soms benauwd. De verpleegkundige komt dagelijks langs voor pijnbestrijding, ondersteuning en observatie. Haar dochter leest regelmatig verzen uit de Koran voor en er wordt samen gebeden. Mevrouw geeft aan dat dit haar rust geeft.

Zorg en besluitvorming laatste levensfase

Afspraken rond sterven

- Nog een werkende pacemaker?


- Testament, uitvaartwensen

- Reanimatiebeleid, orgaandonatie


Begrippen

- Abstineren: afzien van behandeling

- Palliatieve sedatie: verlagen van bewustzijn

- Euthanasie: levensbeëindiging op verzoek

Wat gebeurt er na het overlijden?

Bij overlijden stopt de hartslag en ademhaling.


Lichaam wordt koud en stijf, lijkvlekken verschijnen.


Rituelen verschillen per cultuur en religie. Rituelen zijn betekenisvolle handelingen die nabestaanden helpen afscheid te nemen. Het is belangrijk dat je hier oog voor hebt als zorgprofessional.

Reflectie: Wat neem jij mee?

Welke inzichten over palliatieve en terminale zorg zijn voor jou het meest waardevol?


Hoe ga je deze toepassen in je eigen handelen?

Bronnen

Traject – Basiszorg en Palliatieve zorg (modules 9 en 10) Kennisplein Zorg voor Beter