Regels die ons samen houden (Burgerschap mbo Entree en 2, Individu en groep 2)

W E G W I J S

B U R G E R S C H A P   ·   E N T R E E E N N I V E A U 2

Regels die ons samen houden

Op je werk gelden regels van de overheid, van de cao en van je baas. Wie maakt die regels, en wat betekenen ze voor jou?

Les 2  ·  Individu en groep

1 / 14
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBurgerschapMBO

In deze les zitten 14 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 30 min
Dit is niet oké

Introductie

Studenten leren drie soorten regels op het werk (wet, cao en huisregels), wat een cao is en welke rechten en plichten een werknemer of stagiair heeft. Ze bepalen in tweetallen van welke soort een regel is. Eenvoudige versie voor Entree en mbo niveau 2, ongeveer 30 minuten. Past bij de economische dimensie en bij het thema Individu en groep uit het expertadvies voor het nieuwe burgerschap.

Onderdelen in deze les

W E G W I J S

B U R G E R S C H A P   ·   E N T R E E E N N I V E A U 2

Regels die ons samen houden

Op je werk gelden regels van de overheid, van de cao en van je baas. Wie maakt die regels, en wat betekenen ze voor jou?

Les 2  ·  Individu en groep

Over deze les: les 2 van het thema Individu en groep, voor Entree en mbo niveau 2, ongeveer 30 minuten. Studenten leren drie soorten regels op het werk (wet, cao en huisregels), wat een cao is en welke rechten en plichten een werknemer of stagiair heeft. De taal en de voorbeelden zijn eenvoudig.

Koppeling: in de huidige kwalificatie-eisen valt deze les vooral onder de economische dimensie (de rol als werknemer), met een uitstap naar de politiek-juridische dimensie via de wet. In het expertadvies voor het nieuwe burgerschap (thema Individu en groep, eis 2) gaat het om hoe overheden en gemeenschappen via regels omgaan met de spanning tussen individuele en collectieve belangen. Image credit: Fons Heijnsbroek, CC0 Image credit: LessonUp

L E E R D O E L E N

LES 2

Na deze les:

1

Je kan drie soorten regels op het werk noemen.

2

Je kan uitleggen wat een cao is.

3

Je kan een recht en een plicht van een werknemer noemen.

Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les komen ze terug in de terugblik.

S T A R T V R A A G

LES 2

Welke regel op je stage of werk snap je het best?

1

Op tijd komen

2

Werkkleding dragen

3

Veilig werken

4

Ik heb nu geen stage of werk

Startvraag: vraag na de uitslag waarom het bedrijf deze regel heeft. Zo zie je meteen de spanning: de regel beperkt jou, maar helpt de groep of het bedrijf. Wie geen stage of werk heeft, denkt aan regels op school of bij een club.

I N D I V I D U E N G R O E P

LES 2

Drie soorten regels

  1. De wet. Geldt voor iedereen in Nederland. De overheid maakt de wet.

  2. De cao. Geldt voor een hele sector. Werkgevers en vakbonden maken die afspraken samen.

  3. Huisregels. Gelden in één bedrijf. De werkgever maakt ze, bijvoorbeeld over werkkleding.

Uitleg: de drie soorten passen in elkaar. Een cao mag je niet minder geven dan de wet. Huisregels mogen niet ingaan tegen de wet of de cao.

Vraag: welke soort verandert het snelst, denk je? Huisregels kan een werkgever vrij snel aanpassen. Een wet veranderen duurt vaak jaren.

V R A A G

LES 2

In restaurant De Haven moet iedereen zwarte schoenen dragen. Wat voor regel is dit?

A

Een wet

B

Een cao-afspraak

C

Een grondrecht

D

Een huisregel

Antwoord: D. Het restaurant maakt deze regel zelf. Dat is een huisregel. Er is geen wet of cao die zwarte schoenen voorschrijft.

K E R N B E G R I P

LES 2

Cao

Collectieve arbeidsovereenkomst. Dat zijn afspraken tussen werkgevers en vakbonden over loon, werktijden en vakantie. Veel sectoren hebben een eigen cao, zoals de horeca, de zorg en de bouw.

Kernbegrip: zo hoeft niet elke werknemer alles zelf te regelen. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kan een cao algemeen verbindend verklaren. Dan geldt die cao voor alle bedrijven in die sector.

Vraag: waarom is een cao goed voor werknemers? En waarom zou een werkgever er ook iets aan hebben?

V R A A G

LES 2

Waar gaat een cao over?

A

Het rooster van één baas

B

De regels van je school

C

Loon, werktijden en vakantie

D

De afspraken met je stagebegeleider

Antwoord: C. In een cao staan afspraken over loon, werktijden en vakantie. Het rooster van één baas is een huisregel of een afspraak in één bedrijf. De regels van je school gelden alleen daar.

I N D I V I D U E N G R O E P

LES 2

Rechten en plichten

Jouw rechten

Je krijgt minstens het minimumloon dat bij je leeftijd hoort. Je hebt recht op vakantie en een veilige werkplek.

Op stage heb je recht op begeleiding.

Jouw plichten

Je doet je werk zo goed als je kunt. Je volgt redelijke opdrachten op en houdt je aan afspraken over tijd en veiligheid.

Ben je ziek? Meld dat op tijd.

Uitleg: een stagevergoeding is niet wettelijk verplicht, maar veel bedrijven geven er wel een. Wie in de bbl werkt, heeft naast de praktijkovereenkomst ook een arbeidsovereenkomst, en dus recht op loon. Noem geen bedragen: het minimumloon verandert elk halfjaar. Laat studenten de actuele bedragen opzoeken op rijksoverheid.nl.

Hulpzin voor wie vastloopt: een recht is wat jij mag verwachten, een plicht is wat de ander van jou mag verwachten.

S T E L L I N G

LES 2

Een stagiair moet zich aan dezelfde regels houden als de vaste collega's.

1

Eens

2

Oneens

3

Weet ik niet

Stelling: laat na de uitslag iemand van eens en iemand van oneens een argument geven. Er is geen goed of fout antwoord: het gaat om het onderbouwen van een standpunt. Vraag door: welke regels gelden voor iedereen, en welke alleen voor wie er al lang werkt?

O P D R A C H T

LES 2

Welke regel is dit?

1

Schrijf drie regels op van een stage, bijbaan of school.

2

Bepaal per regel: wet, cao of huisregel?

3

Wie kan die regel veranderen? Schrijf het erbij.

8

minute

00

second

In tweetallen

Opdracht: loop rond en help bij stap 3: kan de baas het veranderen, kunnen werkgevers en vakbonden samen het veranderen, of alleen de overheid? Laat aan het eind twee tweetallen één regel noemen.

Hulp voor wie vastloopt: denk aan werktijden, werkkleding, vakantiedagen, telefoon op het werk of veiligheidsregels.

V R A A G

LES 2

Mo (17) heeft een bijbaan. Wat mag hij van zijn werkgever verwachten?

A

Zelf kiezen wanneer hij werkt

B

Een veilige werkplek

C

Elke maand een bonus

D

Een vast contract voor altijd

Antwoord: B. Een werkgever moet zorgen voor een veilige en gezonde werkplek. Dat staat in de wet. Zelf je werktijden kiezen, een bonus of een vast contract zijn geen rechten die je automatisch hebt.

T E R U G B L I K

LES 2

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

Drie soorten regels

2

Cao

3

Rechten en plichten

4

Ik kan ze allemaal

Terugblik: kies op basis van de uitslag welk leerdoel je aan het begin van de volgende les kort herhaalt.

V O L G E N D E L E S

Van ieder voor zich naar verzorgingsstaat

Een uitkering of pensioen was er vroeger niet. Volgende les ontdek je hoe dat veranderde.

  • Je kan uitleggen wat een verzorgingsstaat is.

  • Je kan uitleggen wat vakbonden deden.

Volgende les: thema Individu en groep, les 3.

Klik hier

Image credit: LessonUp