De Klassieke oudheid
De Romeinse Republiek
2
De Klassieke oudheid
De Romeinse Republiek
2
Inloopopdracht (Alkibiades)
Vragen bij de het fragment uit Alkibiades van Pfeijffer (blz. 102 t/m 106
In het fragment geeft Protagoras een toespraak waarin hij verschillende staatsvormen beschrijft. Benoem en beschrijf de drie staatsvormen en hun positieve en negatieve pendant. (bijvoorbeeld in tabelvorm).
Volgens Protagoras vormen de staatsvormen een cyclus en is de rotatie van de staatsvormen een natuurlijk proces. Welke fase is volgens jou van toepassing op het huidige Nederland? Onderbouw je antwoord.
Wat vind je van de theorie van Protagoras dat de rotatie van staatsvormen een natuurlijk proces is?
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
Leerdoelen
Ik kan verklaringen geven voor de groei van het Romeinse Rijk en het behoud van de veroverde gebieden.
Ik kan met voorbeelden uitleggen dat de Romeinse Republiek kenmerken heeft van een aristocratie én van een democratie.
Ik kan uitleggen hoe een elite door patronage veel macht kon verkrijgen.
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
Je beantwoordt:
Het ontstaan van een wereldrijk
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
De Romeinen hadden geen vast plan om een wereldrijk te bouwen. Toch breidden zij hun gebied steeds verder uit.
Waarom veroverde Rome steeds nieuwe gebieden?
Veiligheid
Door vijanden te verslaan ontstonden veilige grenzen.
Nieuwe veroveringen moesten toekomstige bedreigingen voorkomen.
Rijkdom
Belastingen uit veroverde gebieden.
Nieuwe landbouwgrond.
Krijgsgevangenen werden als slaven ingezet.
Ik kan verklaringen geven voor de groei van het Romeinse Rijk en het behoud van de veroverde gebieden.
Het ontstaan van een wereldrijk
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
Aanzien
Succesvolle generaals kregen prestige.
Militair succes hielp bij een politieke carrière.
Van een kleine stadstaat in Italië groeide Rome uit tot een rijk rond de hele Middellandse Zee.
Groei van het rijk werd veroorzaakt door veiligheid, economische voordelen en politieke ambities.
Ik kan verklaringen geven voor de groei van het Romeinse Rijk en het behoud van de veroverde gebieden.
Diplomatie en oorlogvoering
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
Twee middelen om macht uit te breiden
1. Diplomatie
Bondgenootschappen met lokale heersers.
Bescherming in ruil voor gehoorzaamheid en soldaten.
Trouwe bondgenoten kregen beloningen.
Voorbeeld
De stad Utica hielp Rome tegen Carthago en werd daarvoor beloond.
Ik kan verklaringen geven voor de groei van het Romeinse Rijk en het behoud van de veroverde gebieden.
Diplomatie en oorlogvoering
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
2. Oorlogvoering
Sterk beroepsleger.
Goede training en discipline.
Verharde wegen en legerkampen maakten snelle verplaatsingen mogelijk.
Beloning voor soldaten
Veteranen kregen vaak grond in nieuwe gebieden.
Gevolg:
Romeinse invloed verspreidde zich verder.
Rome gebruikte zowel samenwerking als militair geweld om het rijk uit te breiden.
Ik kan verklaringen geven voor de groei van het Romeinse Rijk en het behoud van de veroverde gebieden.
Hoe hield Rome zijn rijk bijeen?
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
Rome gebruikte verschillende middelen:
Wegen en legerkampen → snelle controle.
Bondgenootschappen → lokale steun.
Grond voor veteranen → meer Romeinse aanwezigheid.
Burgerrecht → loyaliteit van onderworpen volken.
Goede rechtsbescherming → minder opstanden.
imperium - Een groot rijk dat uit veel verschillende gebieden en volken bestaat.
Rome bleef eeuwenlang bestaan doordat het niet alleen veroverde, maar ook integreerde.
Ik kan verklaringen geven voor de groei van het Romeinse Rijk en het behoud van de veroverde gebieden.
De Romeinse Republiek
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
In tegenstelling tot veel andere rijken had Rome geen koning.
Belangrijke begrippen
Republiek - Staat bestuurd door burgers.
Magistraten - Bestuurders met tijdelijke functies.
Consuls - Twee hoogste bestuurders. Leidden leger en bestuur.
Ik kan met voorbeelden uitleggen dat de Romeinse Republiek kenmerken heeft van een aristocratie én van een democratie.
Macht en tegenmacht
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
De senaat en de consuls
De senaat bestond uit ongeveer 300 leden uit de rijkste en machtigste families en nam de belangrijkste besluiten.
De senaat benoemde twee consuls, die de hoogste burgerlijke en militaire macht hadden.
De consuls konden elkaar met hun vetorecht tegenhouden. Zo kon niet één consul de macht grijpen.
Ik kan met voorbeelden uitleggen dat de Romeinse Republiek kenmerken heeft van een aristocratie én van een democratie.
Macht en tegenmacht
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
De elite en het volk
Omdat alleen de elite toegang had tot de senaat, was Rome minder democratisch dan Athene.
Toch moesten de patriciërs rekening houden met de plebejers:
wetten moesten worden goedgekeurd door een volksvergadering, waarin burgers stemrecht hadden;
volkstribunen beschermden de belangen van de plebejers en hadden vetorecht.
De Romeinse Republiek kende dus macht én tegenmacht: de elite had veel macht, maar burgers en volkstribunen konden deze macht beperken.
Ik kan met voorbeelden uitleggen dat de Romeinse Republiek kenmerken heeft van een aristocratie én van een democratie.
Aristocratie en democratie
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
Aristocratische kenmerken
Een aristocratie is een bestuur door een kleine groep rijke mensen.
Voorbeelden:
De senaat bestond uit rijke families.
Alleen de elite kon senator worden.
De senaat nam de belangrijkste besluiten.
Ik kan met voorbeelden uitleggen dat de Romeinse Republiek kenmerken heeft van een aristocratie én van een democratie.
Aristocratie en democratie
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
Democratische kenmerken
Een democratie is een bestuur waarbij burgers invloed hebben.
Voorbeelden:
Burgers stemden in volksvergaderingen.
Wetten moesten worden goedgekeurd.
Volkstribunen beschermden de belangen van het volk.
Volkstribunen hadden vetorecht.
Ik kan met voorbeelden uitleggen dat de Romeinse Republiek kenmerken heeft van een aristocratie én van een democratie.
Aristocratie en democratie
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
Conclusie
Rome was:
géén volledige democratie (zoals Athene),
maar ook géén bestuur door één koning.
Het systeem combineerde aristocratische en democratische elementen.
Ik kan met voorbeelden uitleggen dat de Romeinse Republiek kenmerken heeft van een aristocratie én van een democratie.
Patronage
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
Patronage - Een rijke en invloedrijke man (patroon) hielp minder machtige mensen (cliënten).
De patroon gaf:
geld;
bescherming;
hulp bij problemen;
werk of contacten.
De cliënt gaf:
politieke steun;
stemmen tijdens volksvergaderingen;
loyaliteit.
Ik kan uitleggen hoe een elite door patronage veel macht kon verkrijgen.
Gevolg
Rijke families konden veel invloed verzamelen.
Voorbeeld
Een senator met honderden cliënten kon veel stemmen beïnvloeden.
Patronage maakte het mogelijk dat een elite veel macht kreeg, ook binnen een republiek.
Waarom verdween de Republiek?
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
Problemen
Het rijk werd steeds groter.
Succesvolle generaals kregen veel macht.
Patronage en rijkdom maakten sommige mannen zeer invloedrijk.
Gevolg
Sommige leiders gingen buiten de senaat om regeren.
Uiteindelijk verdween de Republiek en ontstond het keizerrijk.
Ik kan uitleggen hoe een elite door patronage veel macht kon verkrijgen.
Verwerkingsopdracht
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
Leg uit waardoor Rome zijn rijk kon uitbreiden én eeuwenlang bijeen kon houden. Gebruik in je antwoord de begrippen:
diplomatie
beroepsleger
burgerrecht
patronage
senaat
Huiswerk
Tijd van Grieken en Romeinen 3000 v.C - 500
Uitwerken leerdoelen van 2.3
Maken casus blz. 42
Maken opdracht 4 t/m 9 blz. 43/45 of HD slavernij in het oude Rome opdracht 6 t/m 9 blz. 59