Injecteren K0118
Injecteren
Keuzedeel VPTH K0118
Onderdelen in deze les
Injecteren
Keuzedeel VPTH K0118
Hebben jullie nog vragen of opmerkingen n.a.v. vorige les?
Wat weet je nog van de vorige les?
Deze theorie is afkomstig uit:
Skills online
Vilans Kick protocollen
Bron
Injecteren is het met behulp van een injectiespuit en injectienaald vloeistof (medicijnen) inspuiten:
in de huid (intracutaan),
in het onderhuids bindweefsel (subcutaan) of,
in een spier (intramusculair) of
in een bloedvat (intraveneus).
Injecteren
Toedienen van medicijnen per injectie doe je wanneer:
medicijnen snel (via het bloed) moeten werken, bijvoorbeeld wanneer een cliënt een allergische reactie heeft
de cliënt is niet in staat medicijnen op een andere manier in te nemen. Dit kan bijvoorbeeld bij een bewustzijnsdaling of bij slikproblemen.
er een constante spiegel in het bloed nodig is van een bepaald medicijn, bijvoorbeeld van pijnmedicatie of van insuline
Indicaties
Injecteer niet in:
door vocht (oedeem) gezwollen- of trombosegebied
verlamde ledematen
plaatsen die hard aanvoelen
plaatsen die er rood of blauw uitzien
een arm of been met een infuus of shunt
een te opereren gebied, of geopereerd gebied (littekenweefsel)
een ontstoken gebied
een gebied met wondjes of eczeem
het gebied rond een stoma
de buurt van grote bloedvaten
bestraald gebied
ledematen met dystrofie
Contra-indicaties
Het fixeren van een injectiespuit kan nodig zijn bij een cliënt die onrustig is of plotselinge bewegingen maakt.
Wissel injectieplaatsen af bij frequent in eenzelfde gebied injecteren.
Aspireren doe je om te controleren of de injectienaald per ongeluk in een bloedvat zit. Dit kan zinvol zijn wanneer de bil (bovenste buitenste bilkwadrant, de rugzijde) als intramusculaire injectieplaats is gekozen. In tegenstelling tot andere injectieplaatsen loopt hier een bloedvat.
Aandachtspunten
Masseer de injectieplaats niet ná de injectie, het kan:
de werking van het medicijn beïnvloeden, zoals bij insuline
hematomen veroorzaken, bijvoorbeeld na het injecteren van Clexane of Heparine
in een verkeerde huidlaag terechtkomen en daar irritatie veroorzaken
Masseer wel na injectie met een Epipen
Niet masseren
Weefselnecrose door steeds op dezelfde plaats te injecteren of in niet-doorbloed weefsel. Wissel injectieplaatsen af en gebruik een rotatieschema.
Het raken van het onderliggende bot door een te lange naald of een verkeerde injectietechniek.
Complicaties
De kleur van de conus hangt samen met de diameter van de naald. Dit zegt dus niets over de lengte van de naald.
Om prikaccidenten te voorkomen is sinds 2012 het gebruik van veilige naalden wettelijk verplicht. Dit geldt ook voor het gebruik van juiste naaldenbekers.
Een veilige opzuignaald heeft een slijping van 40°. Daarmee is deze scherp genoeg om door de rubberdop te prikken, maar niet scherp genoeg om makkelijk door de huid te prikken. Ook filter straws (flexibele opzuignaalden’ met filter) voorkomen prikaccidenten tijdens het opzuigen van de injectievloeistof.
Injectienaalden en opzuignaalden
Opzuignaalden
Zuig het medicijn op met een opzuignaald. Verwissel vervolgens de opzuignaald voor een injectienaald.
Opzuignaalden zijn dikker en langer dan injectienaalden.
Gebruik opzuignaalden om contaminatie van de injectiespuit of vloeistof te voorkomen.
Opzuignaald met filter:
Naast gewone opzuignaalden zijn er ook opzuignaalden met een filter. Ook zijn er flexibele ‘naalden’ met een filter (filter straw).
Injectienaalden
Disposable injectienaalden hebben verschillende lengtes en diktes. Voor kinderen gelden andere maten.
De te gebruiken maat is afhankelijk van:
de injectiemethode (intracutaan, subcutaan, intramusculair, intraveneus)
de injectietechniek (bijvoorbeeld de loodrechttechniek of de huidplooitechniek)
het injectiegebied en dikte van het onderhuidse bindweefsel of de spier
Kies een zo dun mogelijke naald die geschikt is voor de te injecteren vloeistof. Dunnere naalden zijn minder pijnlijk.
Glazen ampullen
Desinfecteer voor het openen de hals van de ampul.
Een ampul openen kan door de hals te breken. Gebruik een gaasje om jezelf te beschermen tegen snijden aan het glas.
Je kan ook een kunststof- of metalen ampullenbreker gebruiken om het glas veilig te breken. Zie afbeelding 1.
Gebruik bij voorkeur een opzuignaald met filter om te voorkomen dat er deeltjes glas in de medicijnspuit komen.
Flacon met rubber aanprikpunt
Glazen flacons met rubber aanprikpunt kunnen een oplosmiddel, vloeibaar medicijn of medicijn in poedervorm bevatten.
Een glazen flacon met rubber aanprikpunt kan voor 1 of meerdere doses geschikt zijn.
Een medicijn in poedervorm moet je oplossen door een oplosmiddel bij het medicijnpoeder in de flacon te spuiten.
Desinfecteer voor gebruik het rubber aanprikpunt als dit niet steriel is afgedekt. Zo voorkom je contaminatie.
Plastic flacon
Plastic flacons kunnen een oplosmiddel of vloeibaar medicijn bevatten.
Desinfecteer voor het openen de hals van de flacon.
Zuig de vloeistof met een opzuignaald uit de flacon.
Ontlucht de injectiespuit wanneer er ongewenst lucht in de injectiespuit zit. Hiermee voorkom je het inspuiten van lucht tijdens de injectie.
Wanneer ontlucht je niet?
Ontlucht de injectiespuit niet wanneer de naald van de ontluchte spuit waarmee de vloeistof opgezogen werd, verwisseld is voor de injectienaald. De hoeveelheid lucht die je inspuit (= inhoud van de injectienaald) is verwaarloosbaar klein*.
Ontlucht ook niet voor het toedienen van bijvoorbeeld Clexane en Heparine in kant-en-klaar spuiten. In deze spuiten bevindt zich een luchtbel aan de kant van de zuiger.
Ontluchten injectiespuit
Kant en klare injectiespuit
Er zijn kant-en-klare injectiespuiten in de handel, voorgevuld met oplosmiddel of vloeibaar medicijn.
Het verschilt per voorgevulde kant-en-klaarspuit of je deze ontlucht.
De vaccinaties in het Rijksvaccinatieprogramma moet je wel ontluchten tot de naaldopzet. Ga altijd na wat de fabrikant van de spuit adviseert over ontluchten.
Dubbele controle van medicijnen is belangrijk voor de veiligheid.
Het verkeerd toedienen van medicijnen brengt risico’s met zich mee.
Het maken van oplossingen die worden toegediend via injectie of infuus is foutgevoelig. Daarnaast geeft deze manier van toedienen sneller resultaten, maar ook grotere problemen bij verkeerde toediening.
Geen dubbele controle bij deze handelingen is een hoog risico.
Of en hoe controle plaatsvindt van deze voorbehouden handelingen is een afspraak die een zorgorganisatie maakt met haar zorgverleners.
Als de afspraak is om een tweede controle te doen en deze vast te leggen, dan wordt daarvoor een ander formulier gebruikt dan de toedienlijst.
Dubbele controle
Bij subcutane injecties vindt injectie plaats in het weefsel onder de huid, de subcutis. De subcutis bestaat uit bloedvaten, zenuwen, bindweefsel en vetweefsel. De huid (cutis) is bij vrijwel alle volwassenen min of meer even dik*. Het onderhuids weefsel varieert per persoon.
Geschikte injectiegebieden voor subcutane injecties zijn:
de boven/buitenkant van het bovenbeen (handbreedte boven de knie vrijlaten)
het gebied naast en onder de navel (houd minimaal 2 cm afstand van de navel)
billen (bovenste buitenste deel)
de boven/buitenkant van de bovenarm
Wissel de injectieplaats af wanneer er vaker in eenzelfde gebied geïnjecteerd wordt. Injecteer minimaal 1 cm verwijderd van de vorige injectieplaats, in een roterend schema.
Subcutaan injecteren
Subcutane injectiegebieden
Er zijn meerdere subcutane technieken voor injecteren in het onderhuids weefsel:
loodrechttechniek
loodrechte huidplooitechniek
Huidplooitechniek
Om te bepalen welke techniek je het beste kunt gebruiken ga je het volgende na:
De dikte van het onderhuids weefsel. Bij magere cliënten pak je een huidplooi op om te voorkomen dat je in de spier injecteert.
De lengte van de injectienaald, om te voorkomen dat je in de spier injecteert.
Het advies van de fabrikant.
Als de subcutane injectietechniek goed is uitgevoerd, ligt de naald los in het onderhuids weefsel. De spuit kan soepel heen-en-weer bewogen worden.
Subcutane injectietechnieken
Loodrechttechniek
De loodrechttechniek wordt het vaakst toegepast en heeft de voorkeur, omdat deze techniek eenvoudig is.
Loodrechte huidplooitechniek
De techniek is een combinatie van de loodrechte- en de huidplooitechniek.
Huidplooitechniek
De techniek is als volgt: neem de huid op met 2 of 3 vingers. Breng de naald in onder een hoek van 45° * halverwege tussen het hoogste en laagste punt van de huidplooi.
NB: Sommige fabrikanten gebruiken de term 'diep subcutaan injecteren' wanneer ze de huidplooitechniek bedoelen.**
Subcutaan injecteren - complicaties
Tijdens de injectie ontstaat er een bobbeltje. De injectienaald zit intracutaan. Het is onduidelijk hoeveel van de injectievloeistof is toegediend. Overleg met een arts of er een nieuwe dosis geïnjecteerd mag worden.
Keuze subcutane naaldlengte
De lengte van een subcutane naald is afhankelijk van de dikte van het subcutane weefsel en de injectietechniek.
De dikte van het subcutane weefsel verschilt per persoon. Dit hangt samen met de plek op het lichaam, BMI en geslacht.* Daardoor is het niet mogelijk om een vaste naaldlengte aan te geven bij de subcutane en intramusculaire injectietechnieken.
Gebruik bij de huidplooitechniek een langere naald dan bij de loodrechttechniek. Dit is van belang omdat bij de huidplooitechniek meer subcutaan weefsel ‘opgepakt’ wordt om te injecteren. Ondanks dat de naaldlengte afhankelijk is van de te injecteren persoon, wordt een naaldlengte van 16 mm veel gebruikt bij de huidplooitechniek.**
Geschikte injectiegebieden voor intramusculair injecteren zijn:
bovenarmspier (deltoïdeus)
dijbeenspieren: brede dijbeenspier (vastus lateralis) en rechte dijbeenspier (rectus femoris)
bilspieren: middelste bilspier (gluteus medius) en grote bilspier (gluteus maximus)
Intramusculair injecteren > injectiegebieden
Geschikte injectiegebieden voor intramusculair injecteren zijn:
bovenarmspier (deltoïdeus)
dijbeenspieren: brede dijbeenspier (vastus lateralis) en rechte dijbeenspier (rectus femoris)
bilspieren: middelste bilspier (gluteus medius) en grote bilspier (gluteus maximus)
Intramusculair injecteren > injectiegebieden
Intramusculaire injectie in de grote bilspier
Verdeel de bil in vier kwadranten van gelijke grootte (zie afbeelding 4). De grote bilspier ligt in de boven/buitenzijde van de bil, bovenste buitenste bilkwadrant (BBB). Vraag of de cliënt de bilspier ontspant.
De grote bilspier wordt het meest gebruikt voor injecties in de bilspieren. Doordat de vetlaag hier snel (ongemerkt) te dik kan zijn, is de kans op een subcutane injectie echter vrij groot. Dit geldt vooral bij cliënten van het vrouwelijk geslacht en neemt toe met het lichaamsgewicht. Bij het verkeerd uitvoeren van de plaatsbepaling kan je een groot bloedvat of belangrijke zenuwbaan (n. sciaticus) raken.
Er zijn twee technieken voor het loodrecht injecteren in de spier.
Onderzoek geeft aan dat de rangeertechniek de beste en meest veilige intramusculaire injectietechniek is voor alle soorten injectievloeistoffen. Deze techniek voorkomt terugvloeien en/of irritatie van geïnjecteerde vloeistof in het onderhuidse bindweefsel.
Intramusculaire technieken
Er is geen onderbouwde aanbeveling bekend over de maximale toe te dienen hoeveelheid injectievloeistof bij een intramusculaire injectie.*
Twee uitgangspunten:
Houd bij een volwassene een maximale hoeveelheid aan van 5 ml per intramusculaire injectie.
Splits de dosis op bij een grote hoeveelheid injectievloeistof. Doe dit in verschillende injecties met een tussenliggende afstand van minimaal 1 cm.
Hoeveelheid vloeistof per injectie
Injecteer steeds in dezelfde spier, zodat de opnamesnelheid van het medicijn steeds hetzelfde is. Wissel binnen de spier waarin je injecteert de injectieplaatsen af.
Overweeg welke injectieplaats het beste is. Houd rekening met: de soort medicijn, het volume van de medicijnen en de lengte en dikte van de naald.
Injecteren in de spier kan pijnlijk zijn. Help de cliënt de spier te ontspannen.
De ingebrachte injectienaald moet de spier bereiken. Breng de intramusculaire injectienaald tot het einde van de naald in. Het risico op afbreken van de naald is verwaarloosbaar klein.
Spuit medicijnen langzaam in (ongeveer 10 sec/ml).
De spier als een dikke plooi tussen de duim en wijs- en middelvinger opnemen voor een intramusculaire injectie wordt afgeraden. Deze techniek vergroot het risico op per ongeluk subcutaan injecteren. Gebruik deze techniek alleen bij erg magere cliënten.
Intramusculair - aandachtspunten
Aanprikken van een bloedvat (bij gebruik injectiegebied rugzijde (dorsogluteaal) bij injecteren in de bil). Verwijder de naald en de injectiespuit. Maak een nieuwe injectiespuit klaar en dien deze toe op een andere plaats.
Aanprikken van de grote beenzenuw of nervus inschiadicus (bij gebruik injectiegebied rugzijde (dorsogluteaal) bij injecteren in de bil). Verwijder de naald en de injectiespuit. Maak een nieuwe injectie klaar en dien deze toe op een andere plaats.
Bij cliënten met antistollingsmiddelen of een stollingsstoornis kan een intramusculaire injectie een bloeduitstorting in de spier veroorzaken. Injecteer bij deze cliënten (diep) subcutaan als het kan, of druk de injectieplaats gedurende enkele minuten af. In sommige gevallen moet van injectie worden afgezien.
Intramusculair - complicaties
Ook bij een intramusculaire injectie is de lengte van de naald afhankelijk van het onderhuidse weefsel. Dit komt omdat de naald door de huid en het subcutane weefsel heen moet voordat de punt van de naald in de spier eindigt.
In de praktijk worden vaak de volgende uitgangspunten gebruikt om de geschikte naaldlengtes te schatten
Bovenarm:
kind (1-18 jaar) en volwassenen tot 70 kg: 16-25 mm
volwassenen met BMI >40 / vrouwen >90 kg / mannen > 118 kg: 38 mm
Dijbeen:
kind (1-18 jaar) en volwassenen tot 70 kg: 25-38 mm
volwassenen met BMI >40 / vrouwen >90 kg / mannen >118 kg: 38 mm
Keuze intramusculaire naaldlengte
Casuïstiek
Casus 1
Zet de stappen in de juiste volgorde
Casus 2 Subcutaan injecteren
Casus 3 Intramusculair injecteren
