H6 Voeding, vertering en gezondheid

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

H6 Voeding, vertering en gezondheid

6.1

Gezonde voeding

Wat is volgens jou gezonde voeding?

Deze les

• Voedingsstoffen en hun functies

• Gezonde voeding

Schijf van Vijf

Slide tekst

Voedingsstoffen

Stoffen die in je voeding zitten:

• Koolhydraten

• Eiwitten

• Vetten

• Water

• Vitaminen

• Mineralen & spoorelementen

Gebruik van voedingsstoffen

Voedingsstoffen nodig voor voortgezette assimilatie (bouwstoffen) en dissimilatie (brandstoffen)

Aan het werk

Opdracht 1, 2, 4, 5, 6, 7, 10, 11, 14, 16, 18, 21

H6 Voeding, vertering, gezondheid

6.2

Het verteringsstelsel

Deze les

• Soorten vertering

• Verteringsorganen

  • Enzymen bij vertering

Soorten vertering

Je kan voedsel op twee manieren verteren:

• Mechanische vertering

• Chemische vertering

Verteringsorganen (Binas 82C)

Een kijkje in de torso

Belangrijke verteringssappen (1/2)

Mond

• Speeksel --> zetmeel

Maag

• Maagzuur --> lage pH

• Pepsinogeen --> pepsine --> eiwitten

Binas 82EF

Belangrijke verteringssappen (2/2)

Twaalfvingerige darm

• Alvleessap (afbraak alle stoffen, behalve disacchariden)

• Gal (emulgeren van vetten)

Darmen

• Darmsap

  • Afbraak van koolhydraten en overgebleven eiwitten

Aan het werk

6.2

Opdracht 24, 25, 28, 29, 32, 33, 34, 35, 38, 39

H6 Voeding en vertering

6.4

Transport door de darm, opname van stoffen

Welk enzym breekt zetmeel af? Waar in je lichaam tref je deze enzymen aan?

Wat is de functie van een enzym?

Wat is de functie van gal?

Waar in je verteringsstelsel worden eiwitten afgebroken?

Deze les

Hoe wordt voedsel door het maagdarmkanaal getransporteerd?

Hoe nemen de darmen voedingsstoffen op?

Transport door maagdarmkanaal

Wisselwerking van lengte- en kringspieren: darmperistaltiek

Wat is de functie van het maagportier?

Cellen in maag- en darmwand

Slide tekst

Opname van stoffen (1/2)

Voedingsstoffen worden eerst opgenomen door de dunne darm

Darmvlokken vergrootten de oppervlakte

Waarom?

Uitgescheiden verteringssappen worden ook weer terug opgenomen: resorptie

Voedingsstoffen via weefselvloeistof naar bloed of lymfe

Opname van stoffen (2/2)

Weefselvloeistof komt terecht in poortader

Vanuit de poortader gaat bloed naar de lever

Darmflora

Bacteriën in darmkanaal nemen voedingsstoffen op

Sommigen anaeroob --> productie methaan

Geven vitaminen/helpen bij spijsvertering

Aan de slag

6.4

Opdracht 57, 58, 60, 62, 64, 66, 67, 70, 74, 75

Welk bloedvat loopt van je darmen naar je lever?

Wat bedoelen we met resorptie?

Welke structurele aanpassing hebben cellen in de darmen om zoveel mogelijk voedingsstoffen op te nemen?

Wat is een functie van de lever?

H6 Voeding en vertering

6.5

Opslag en afbraak in de lever

Deze les

• Werking van de lever

• Afbraak van gifstoffen

Bloedvaten rond de lever

Aanvoer

• Leverslagader

  • O2-rijk

• Poortader

  • Voedingsstoffen uit darmen

Afvoer

• Leverader

  • Afvalstoffen (CO2)

Structuur van de lever

Leverlobjes --> zeskantige weefsels die bloed opnemen

Gal gaat via de galgangen naar de galblaas

De functie van de lever (1/2)

Verwerken van voedingstoffen, afvalstoffen en gifstoffen

• Regeling koolhydraten --> opslag glycogeen

• Aanmaken van aminozuren (alleen niet-essentiëel!!)

• Afbraak van aminozuren --> productie ureum

• Verwerken van vetten --> aanmaak cholesterol/fosfolipiden

De functie van de lever (2/2)

• Aanmaken en afbreken van hemoglobine

  • Bij afbraak aanmaken van bilirubine --> afvoer met andere afvalstoffen -->gal

• Verwerken van gifstoffen

  • Afbreken van alcohol en medicijnen

Aan het werk

Opdracht 77, 79, 80, 83, 85, 88