Het kofschip en werkwoordspelling TWU 22-9

Het kofschip x en werkwoordspelling

1 / 16
volgende
Slide 1: Tekstslide
newEditorNederlandsMBOStudiejaar 1,2

In deze les zitten 16 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Het kofschip x en werkwoordspelling

Lesdoel

Aan het einde van de les kun je werkwoorden in de tegenwoordige tijd, verleden tijd en als voltooid deelwoord correct spellen. Je weet wanneer je 't kofschip x gebruikt en hoe je daarmee de juiste uitgang kiest.

Planning

  • 10 minuten stil lezen

  • Uitleg 't Kofschip x en werkwoordspelling

  • Zelfstandig werken in Taalblokken

  • Afsluiten en terugblikken

  • Instaptoets

Tegenwoordige tijd (TT)


  • ik = ik-vorm

  • jij / hij / zij / het = ik-vorm + -t

  • wij / jullie / zij = hele werkwoord


Ik-vorm:

  • hele werkwoord zonder -en

  • soms moet je nog de spelling aanpassen, zoals bij maken → ik maak.


Staat jij of je achter het werkwoord? Dan schrijf je geen extra -t. Bijvoorbeeld:

  • Jij vindt → Vind jij?


-> Geen 't kofschip x bij de tegenwoordige tijd.

Voorbeelden TT


  • De ik-vorm maak je door -en van het hele werkwoord af te halen. Soms moet je de spelling aanpassen.


  • Eindigt de ik-vorm al op t? → geen extra t

    • ik post → hij post


  • Hij downloadt (ik-vorm + t)


  • Bij wij, zij, jullie (meervoud) gebruik je het hele werkwoord.


Verleden tijd (VT)

Gebruik 't kofschip x:

  • Haal -en van het hele werkwoord af.

  • Kijk naar de laatste letter die overblijft.

  • Die letter bepaalt of je -te(n) of -de(n) schrijft.


Regel:

  • In 't kofschip x = -te(n)

  • Niet in 't kofschip x = -de(n)


Let op: 't kofschip x werkt niet bij sterke werkwoorden zoals lopen → liep en vinden → vond.

Voorbeelden VT

Werken → werkte

  • Laatste letter vóór -en = k

  • De k zit in 't kofschip x → -te

  • Ik-vorm + te = werk + te → werkte


Leven → leefde

  • Laatste letter vóór -en = v

  • De v zit niet in 't kofschip x → -de

  • Ik-vorm + de = leef + de → leefde


Meervoud:

  • wij / jullie / zij → -ten / -den

  • werkten / leefden

Wat is een voltooid deelwoord


Een voltooid deelwoord geeft meestal aan dat iets is gebeurd of gedaan.


Hoe herken je een voltooid deelwoord?

  • Het staat vaak samen met een vorm van hebben, zijn of worden in de zin.

  • Het begint vaak met ge-, maar dat hoeft niet.


Voorbeelden:

  • Ik heb mijn huiswerk gemaakt.

  • Hij is naar huis gefietst.

  • Zij heeft een pakket besteld.

  • De fiets wordt gerepareerd.


Let op: een voltooid deelwoord begint dus niet altijd met ge-. Denk aan besteld, verteld en ontdekt.


Gebruik het 't kofschip x:

  • Kijk naar de laatste letter vóór -en van het hele werkwoord.

  • Die letter bepaalt of je -t of -d schrijft.


Regel:

  • In 't kofschip x = -t

  • Niet in 't kofschip x = -d


Zo schrijf je het voltooid deelwoord:

  • Gebruik de ik-vorm als basis.

  • Zet de juiste uitgang (-t of -d) erachter.

  • Begint het hele werkwoord al met be-, ge-, her-, ont- of ver-? Dan zet je er geen ge- meer voor.

Voltooid deelwoord


Voorbeelden voltooid deelwoord

1. Werken → gewerkt

Laatste letter vóór -en = k

K zit in 't kofschip x → -t

ge + werk + t = gewerkt


2. Leven → geleefd

Laatste letter vóór -en = v

V zit niet in 't kofschip x → -d

ge + leef + d = geleefd


3. Bestellen → besteld

Laatste letter vóór -en = l

L zit niet in 't kofschip x → -d

bestel + d = besteld



Bij de TT: maak de ik-vorm en pas de spelling aan als dat nodig is.


Bij de VT: haal -en van het hele werkwoord af om met 't kofschip de juiste uitgang te kiezen. Zet die uitgang vervolgens achter de ik-vorm.


Bijvoorbeeld met leven:

  1. TT: ik leef → de ik-vorm is leef.

  2. VT: leven → lev → de v zit niet in 't kofschip → kies -de.

  3. Samenvoegen: leef + de = leefde.


Samenvattend.......

Ezelsbruggetje:


'T kofschip x = T

Nee = D

Zelfstandig werken

Maken:


  • 1F 2F 3F Grammatica en spelling

  • Spelling 3F Hoofdstuk 6

  • Opdrachten van 6.1 t/m 6.9



Klaar? Maak dan het hoofdstuk Test jezelf van Hoofdstuk 6 in Taalblokken.


Of maak een oefenexamen op MBO Facet.






Terugblik


'T kofschip x = T

Nee = D


Bedenk wat er voor jou nog extra aandacht nodig heeft.


Bedankt voor jullie inzet!


Denk aan het maken van de instaptoets in Taalblokken en neem een boek mee voor stil lezen.


Volgende week gaan we verder met het onderwerp schrijven en oefenen we samen voor het examen.











Goed gewerkt vandaag!


Bedankt voor jullie inzet en tot volgende week!