KO les 3 en 4 Berlijnse muur

• newEditor
• Geschiedenis
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Leerroute 3

Koude oorlog

Berlijnse muur

Welkom! Ga lekker zitten volgens de plattegrond. Pak je boeken erbij.

Wat gaan we vandaag doen?

• Herhalen

• Exit ticket

• Berlijnse muur (filmpje)

• Opdracht + huiswerk

• Nabespreken

Terugblik (Huiswerk)

Hoe zorgden de spanningen tussen het Westen en het Oostblok voor het ontstaan van de Koude Oorlog? Leg in je antwoord uit welke rol het Marshallplan, het IJzeren Gordijn, de NAVO en het Warschaupact speelden.

• Wantrouwen tussen het westen en het oostblok.

• Communisme/kapitalisme, west/oost werd gescheiden door het IJzeren Gordijn.

• Het Marshallplan van de VS moest voorkomen dan andere landen communistisch werden.

• De NAVO en het Warshaupact waren militaire bondgenootschappen om hun eigen ideologie te beschermen.

Hoe zorgden de spanningen tussen het Westen en het Oostblok voor het ontstaan van de Koude Oorlog? Leg in je antwoord uit welke rol het Marshallplan, het IJzeren Gordijn, de NAVO en het Warschaupact speelden.

-->De spanningen tussen het Westen en het Oostblok zorgden voor veel wantrouwen. De Verenigde Staten en de Sovjet-Unie vonden allebei dat hun eigen ideologie het beste was: kapitalisme of communisme.

Europa werd verdeeld door het IJzeren Gordijn, waarbij West-Europa kapitalistisch was en Oost-Europa communistisch.

Met het Marshallplan gaf de VS geld aan Europese landen om hun economie te herstellen en te voorkomen dat deze landen communistisch zouden worden.

De NAVO en het Warschaupact waren militaire bondgenootschappen. De NAVO hoorde bij het Westen en het Warschaupact bij het Oostblok. Beide wilden hun eigen ideologie en bondgenoten beschermen.

Terugblik

Hoe veranderde Duitsland politiek en economisch na 1945? Gebruik in je antwoord de begrippen Blokkade van Berlijn, Berlijnse Muur en Wirtschaftswunder.

• Politiek -> Scheiding west/oost van Duitsland en Berlijn in bezettingszones, ontstaan BRD en DDR. Blokkade van Berlijn -> meer spanningen -> bouw Berlijnse Muur.

• Economisch -> Economische bloei/herstel (wirtschaftwunder) West-Duitsland door Marhallplan. Oost-Duitsland had een planeconomie.

Na 1945 werd Duitsland verdeeld in vier bezettingszones die werden bestuurd door de Verenigde Staten, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en de Sovjet-Unie. Uiteindelijk ontstonden hieruit West-Duitsland (BRD) en Oost-Duitsland (DDR). De spanningen tussen Oost en West werden groter tijdens de Blokkade van Berlijn, toen de Sovjet-Unie de toegangswegen naar West-Berlijn afsloot. Later werd Duitsland nog sterker gescheiden door de Berlijnse Muur.

Economisch herstelde West-Duitsland zich snel dankzij hulp uit het Marshallplan. Hierdoor ontstond het Wirtschaftswunder, een periode van sterke economische groei. Oost-Duitsland bleef een communistische planeconomie houden, waarbij de overheid de economie bestuurde.

Herhalen (exit ticket)

• Verdeeld Europa want -> 2 machtsblokken, verdeeld in invloedssferen** (IJzeren Gordijn).

• Marshallplan
  -> economische steun aan Europa.
  -> doel = wederopbouw van Europa om communisme te voorkomen.

• Wirtschaftswunder (economisch wonder)
  -> gevolg Marshallplan: economische bloeiperiode

SU, VS en GB hebben invloedsferen afgesproken. Niet bepaald door Stalin alleen.

Leerdoelen

• Je kunt uitleggen waarom de Berlijnse muur is gebouwd.

• Je kunt beschrijven hoe het leven in West- en Oost-Berlijn van elkaar verschilden.

• Je kunt uitleggen hoe het communisme en het kapitalisme het leven in Berlijn beïnvloedden.

Kapitalistisch machtsblok (west)

Communistisch machtsblok (oost)

• Bedrijven zijn van particulieren

• Vrije markt

• Grote verschillen tussen arm en rijk

• Vrijheid van meningsuiting

Kapitalistisch machtsblok (west)

• Bedrijven zijn staatseigendom

• Planeconomie

• Zo veel mogelijk gelijkheid

• Geen vrijheid van meningsuiting

Communistisch machtsblok (oost)

https://schooltv.nl/video-item/de-bouw-van-de-berlijnse-muur-de-scheiding-tussen-kapitalisme-en-communisme

Berlijnse Muur

Hoe zou jij je voelen als er opeens een muur in Culemborg zou komen?

Klein Orkest - Over de Muur

"Iedereen zegt altijd dat het een links actielied is, maar dat is niet zo. Het is een beschrijving van de twee systemen die de wereld toen beheersten. Het refrein staat als een muur tussen de tekst over West- en Oost-Berlijn in."

Harrie Jekkers, frontman Klein Orkest

Aan het werk

1. Maak het werkblad over dit nummer. Je mag het in tweetallen doen. (15 minuten)

2. Maak opdracht blz. 51 opgave 3 en 5.

9

m

00

s

+30 s

Nabespreken,

Opdracht Over de muur

Terugblik

• Mensen vluchtten via Berlijn naar Oost Duitsland. (juist/onjuist)

• De muur stond om het BRD(west) deel van Berlijn heen. (juist/onjuist)

• In Oost-Duitsland/Oost Berlijn was (meer/minder) armoede dan in het westen.

• Het verschil tussen arm en rijk was in het westen (groter/kleiner) dan in het oosten?

Koude oorlog

Berlijnse muur

Welkom! Ga lekker zitten volgens de plattegrond

Wat gaan we vandaag doen?

• Herhalen

• Bespreken opdracht over de muur

• Nakijken

• Opdracht maken

• Terugblik

Herhalen: wisbordje

• Mensen vluchtten via Berlijn naar Oost Duitsland. (juist/onjuist)

• De muur stond om het DDR-deel van Berlijn heen. (juist/onjuist)

• In Oost-Duitsland/Oost Berlijn was (meer/minder) armoede dan in het westen.

• Het verschil tussen arm en rijk was in het westen (groter/kleiner) dan in het oosten?

Wisbordje

Waarom werd de Berlijnse muur gebouwd volgens de Sovjet-Unie?

Wisbordje

• Waar gaat deze tekening over?

• Zou deze bron in die tijd door een Brit of een Tsjech gemaakt zijn?

Nabespreken (5 min)

Opdracht 'Over de muur'

Nakijken

Zelf paragraaf 1, behalve 10. Die doen we samen.

Opdracht 10, rechter poster. (bladzijde 22)

10b: Leg uit dat je deze poster propaganda kan noemen.

• Propaganda is reclame voor (bijvoorbeeld) een politiek idee, via massamedia, met als doel zoveel mogelijk mensen te overtuigen.

• Deze poster probeert de Duitsers in de Sovjetbezettingszone ervan te overtuigen dat het niet nodig was om mee te doen aan het Marshallplan.

• Dat past bij Stalins politiek, want hij verbood deelname aan het Marshallplan.

Uitleg van het antwoord

Uitleg van het doel van deze poster

Uitleg van het begrip propaganda

Opdracht 10, rechter poster. (bladzijde 22)

10a: Is deze poster gemaakt in het westelijke of oostelijke deel van Duitsland? Leg je antwoord uit met twee onderdelen van de bron.

• Oost, want de tekenaar is tegen het Marshallplan.

• Dat blijkt uit:
  – de tekst (we hebben geen Marshallplan nodig, we doen het zelf);
  – de tekening van een rijke Amerikaan (Amerikaanse vlag en het dollarteken) die lijkt te vluchten. Op het affiche staat dat hij weg moet.

• Dit past bij de politiek van Stalin, die in Oost-Europa de Marshallhulp verbood, (omdat de Amerikanen anders te veel invloed kregen.)

Uitleg van het antwoord

Voorbeelden uit de bron.

Voorbeelden gekoppeld aan antwoord

Antwoord met uitleg

Opdracht 10, rechter poster. (bladzijde 22)

10c: Gebruik van bron 3 de linker poster. Deze poster komt uit het westen van Duitsland. Kun je deze poster ook propaganda noemen? Leg je antwoord uit.

• Ja. Deze poster probeert de Duitsers in het westen van Duitsland ervan te overtuigen dat het Amerikaanse hulpplan goed is voor Europa.

Uitleg van het antwoord

Nakijken

Zelf paragraaf 1, behalve 10. Die doen we samen.

Klaar met nakijken?

Blz. 46/47 ->2, 3 en 5.

Aan het werk

Maak de volgende opdrachten:

Blz. 46/47 ->2, 3 en 5.

Klaar?

• Lezen intro blz. 27 -> maken 1

• Lezen blz. 28 -> maken 2,3 (blz 31)

1

m

00

s

+30 s

Herhalen

Waarom verlieten mensen de DDR?