H1.3 Zuivere stoffen en mengsels

• Scheikunde
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 3

1.3 Zuivere stoffen en mengsels

Alle stoffen kunnen we onderverdelen in verschillende categorieën. 

We beginnen met het onderverdelen in 2 categorieën.

Mengsels

Zuivere stoffen

Alle stoffen

Zuivere stof of mengsel (1/3)

DEFINITIE: Een zuivere stof bestaat maar uit 1 soort deeltje (molecuul).

Dus ALLE deeltjes in die stof zijn exact hetzelfde.

Zuivere stof of mengsel (2/3)

Een ander voorbeeld van een zuivere stof is water dat we in het laboratorium gebruiken: demi water (gedemineraliseerd water)

Zuivere stof of mengsel (3/3)

Als we suiker en water bij elkaar voegen dan hebben we een MENGSEL.

DEFINITIE: een mengsel bestaat uit meerdere verschillende deeltjes (moleculen)

Wat is de definitie van een mengsel? Een mengsel...

1. bestaat uit een soort moleculen.
2. bestaat uit meerdere soorten moleculen.
3. bestaat uit meerdere moleculen.
4. bestaat uit meerdere soorten atomen

Wat zie je hier?

1. Zuivere stof
2. Mengsel

Hoe bepaal je een zuivere stof of mengsel? (1/2)

Zuivere stof:

Bij een faseovergang blijft de 

temperatuur precies gelijk.

We noemen dit het SMELTPUNT 

en KOOKPUNT

Hoe bepaal je een zuivere stof of mengsel? (2/2)

Mengsel:

Bij een faseovergang verandert

de temperatuur een klein beetje

We noemen dat een SMELTTRAJECT

en KOOKTRAJECT

Welke stelling is juist?

1. Diagram 1 laat een temperatuurverloop zien van een zuivere stof. Er is een kookpunt te zien.
2. Diagram 2 laat een temperatuurverloop zien van een zuivere stof. Er is een kookpunt te zien.
3. Diagram 1 laat een temperatuurverloop zien van een zuivere stof. Er is een kooktraject te zien.
4. Diagram 2 laat een temperatuurverloop zien van een zuivere stof. Er is en een kooktraject te zien.

Mengsel

Zuivere stof

Kookpunt

Smeltpunt

Kooktraject

Smelttraject

Alle stoffen kunnen we dus onderverdelen in mengsels en zuivere stoffen

Mengsels kunnen we onderverdelen in Homogene- en Heterogene mengsels.

Soorten mengsels

• Homogene mengsels zijn mengsels waarbij je de verschillende onderdelen niet kunt onderscheiden
• Voorbeelden van homogene mengsels zijn oplossingen en gasmengsels

Heterogene mengsels

• Heterogene mengsels zijn mengsels waarbij je de verschillende onderdelen wél kunt onderscheiden
• Er zijn verschillende soorten heterogene mengsels: suspensies, emulsies, nevel, rook, schuim

Heterogeen mengsel

Homogeen mengsel

Wat is een homogeen mengsel?

1. Een mengsel waarin de verschillende stoffen gelijkmatig verdeeld zijn.
2. Een mengsel waarin maar één soort deeltjes aanwezig is.
3. Een mengsel waarin de verschillende stoffen ongelijkmatig verdeeld zijn.
4. Een mengsel waarin de verschillende stoffen niet gemengd zijn.

Wat is een heterogeen mengsel?

1. Een mengsel waarin de verschillende stoffen gelijkmatig verdeeld zijn.
2. Een mengsel waarin maar één soort deeltjes aanwezig is.
3. Een mengsel waarin de verschillende stoffen ongelijkmatig verdeeld zijn.
4. Een mengsel waarin de verschillende stoffen niet gemengd zijn.

Het schema is hier nu ingevuld. We gaan nog even kijken naar de verschillende soorten mengsels.

Gasmengsels

• Gasmengsels zijn homogene mengsels
• Denk bijvoorbeeld aan de lucht die wij inademen. Daar zit niet alleen zuurstof in, maar bijvoorbeeld ook stikstof, koolstofdioxide en argon. 

Oplossingen

Een oplossing is een Homogeen mengsel en is altijd Helder.

Bijvoorbeeld: appelsap

Suspensies zijn heterogene mengsels

Als je een vaste stof mengt met een vloeistof en die vloeistof wordt troebel, dan heb je te maken met een suspensie.

• Een voorbeeld van een suspensie is verf.
• vast (s) in vloeistof (l)

Emulsie

Emulsies zijn heterogene mengsels

Bijvoorbeeld:

water en olie en olie mengen niet. Maar als je een emulgator toevoegt lukt het mengen wel.

Denk bijvoorbeeld aan Mayonaise, gemaakt van olie en azijn, door het toevoegen van een ei (emulgator) mengt het wel!

Vloeistof (l) in vloeistof (l)

Emulgator: lecithine, lanettewas.

Wanneer een emulsie gemakkelijk met water te mengen is noemen we dit een olie-in-water emulsie (o/w). De watermoleculen bevinden zich om het oliemolecuul heen. Voelt niet vet aan.

Reinigingsmilk heeft een hoog vochtgehalte en gemakkelijk uitsmeerbaar.

Rook / Nevel

(heterogene mengsels)

Rook: vaste deeltjes die         Nevel: vloeistofdruppels

zweven in een gas                   die zweven in een gas

Homogeen mengsel<br>

Heterogeen mengsel<br>

Emulsie

Oplossing

Rook

Mayonaise

Suspensie

Coca Cola

Nevel

Gasmengsel

Verf

Suspensie

Oplossing

Zuivere stof

Emulsie

Kraanwater

Sinaasappelsap

Coca Cola

Mayonaise

Demiwater

Suiker

Chocolademelk

Margarine

Samenvatting

percentage = altijd in procenten

• percentage lijkt veel op de concentratie, alleen reken je om naar procenten
•                                                               %
• volumepercentage (bij vloeistof in vloeistof mengsel) en massapercentage (bij vaste stoffen)
•  je antwoord kan nooit > 100% zijn      
  

percentage=​geheel​​(deel)​​⋅100

Massa Percentage

massapercentage is 

hoeveelheid vaste stof in een andere stof

Massa% = hoeveelheid stof A / totale hoeveelheid stof x 100% 

Zet beiden eerst om naar dezelfde eenheden!

volume percentage

volumepercentage is

hoeveelheid vloeistof in een andere vloeistof

Volume% = hoeveelheid stof  A / totale hoeveelheid stof x 100% 

Zet beiden eerst om naar dezelfde eenheden!

We vullen 120 gram suiker aan totdat we 1 kilo suikerwater hebben. Wat is de massapercentage suiker in dit water?

Antwoord massapercentage

Massa percentage = Hoeveelheid Opgeloste stof

                                                       Hoeveelheid mengsel X 100% 

Opgeloste stof: 120 gram suiker.

Hoeveelheid mengsel: 1 kilo, oftewel 1000 gram.

Antwoord: 120 gram / 1000 gram * 100% = 12%

er zit 200 gram zout in een mengsel van zand en zout dat 800 gram weegt.
wat is het massapercentage zout%?

1. 20 massa%
2. 25 massa%
3. 40 massa%
4. 4 massa%

In 750 mL wijn zit 90 mL alcohol.
Het volumepercentage alcohol in de wijn is:

1. 12 vol%
2. 66 vol%
3. 68 vol%
4. 83 vol%

Aan de slag

Maak  H1.3 

opdracht 1 t/m 10