Werkwoorden in de tijd
Werkwoorden in de tijd
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan werkwoorden in de tegenwoordige tijd en verleden tijd goed vervoegen.
Deze slide heeft geen instructies
Welk werkwoord uit deze les ken jij al?
Gebruik de woorden in de woordwolk als start: welke werkwoorden kennen leerlingen al, en in welke tijd hebben ze die al gezien?
Tegenwoordige tijd
De tegenwoordige tijd gebruik je voor nu.
Bij de meeste werkwoorden is het schema:
ik stam
jij/u stam + t
hij/zij stam + t
wij/jullie/zij heel werkwoord
Leg kort uit wat de stam is: hele werkwoord min -en. Bijvoorbeeld luisteren → luister, noteren → noteer.
Verleden tijd
De verleden tijd gebruik je voor vroeger.
Vaak krijg je:
-de / -den of
-te / -ten
Je moet dus goed kijken naar de vorm van het werkwoord.
Houd het op A1-A2-niveau eenvoudig. Noem dat sommige werkwoorden regelmatig zijn en sommige niet.
Willen
Tegenwoordige tijd
ik wil
jij wilt
hij/zij wil
wij willen
Verleden tijd
ik wilde
wij wilden
Benadruk dat willen een onregelmatig werkwoord is. Gebruik korte voorbeelden: Ik wil koffie. Gisteren wilde ik thee.
Luisteren
Tegenwoordige tijd
ik luister
jij luistert
hij/zij luistert
wij luisteren
Verleden tijd
ik luisterde
wij luisterden
Deze slide heeft geen instructies
Sturen
Tegenwoordige tijd
ik stuur
jij stuurt
hij/zij stuurt
wij sturen
Verleden tijd
ik stuurde
wij stuurden
Deze slide heeft geen instructies
Welke vorm is verleden tijd van luisteren?
luisterde
luistert
geluisterd
luisteren
Check of leerlingen het verschil zien tussen tegenwoordige tijd, verleden tijd, infinitief en voltooid deelwoord.
Vul de juiste werkwoordsvormen in
Nu wil ik een bericht sturen. Gisteren stuurde ik al een e-mail. In de les luisterdenwij goed en daarna noteerden wij alles.
Blokken 2-6 gaan over basisvormen in tegenwoordige en verleden tijd: willen, luisteren, sturen en noteren.
Noteren
Tegenwoordige tijd
ik noteer
jij noteert
hij/zij noteert
wij noteren
Verleden tijd
ik noteerde
wij noteerden
Deze slide heeft geen instructies
Verzetten
Tegenwoordige tijd
ik verzet
jij verzet
hij/zij verzet
wij verzetten
Verleden tijd
ik verzette
wij verzetten
Leg uit dat verzetten hier betekent: een afspraak naar een ander moment zetten.
Eindigen
Tegenwoordige tijd
ik eindig
jij eindigt
hij/zij eindigt
wij eindigen
Verleden tijd
ik eindigde
wij eindigden
Deze slide heeft geen instructies
Welke vorm hoort bij ik in de tegenwoordige tijd?
ik verzetten
ik eindigt
ik verzet
ik eindigde
Toetst of leerlingen de ik-vorm in de tegenwoordige tijd herkennen bij verzetten en het verschil zien met verleden tijd.
Kies de goede vormen
Vandaag verzet ik de afspraak. Vorige week verzette ik ook al iets. De les eindigt om drie uur. Gisteren eindigde de film laat.
Laat leerlingen goed kijken naar nu/vorige week en naar ik-vorm versus hij/zij-vorm.
Inspreken
Tegenwoordige tijd
ik spreek in
jij spreekt in
hij/zij spreekt in
wij spreken in
Verleden tijd
ik sprak in
wij spraken in
Leg uit dat dit een scheidbaar werkwoord is. In de tegenwoordige tijd gaat 'in' vaak achteraan: ik spreek een bericht in.
Opbellen
Tegenwoordige tijd
ik bel op
jij belt op
hij/zij belt op
wij bellen op
Verleden tijd
ik belde op
wij belden op
Ook dit is een scheidbaar werkwoord. Geef een voorbeeldzin: Ik bel mijn moeder op.
Afzeggen
Tegenwoordige tijd
ik zeg af
jij zegt af
hij/zij zegt af
wij zeggen af
Verleden tijd
ik zei af
wij zeiden af
Benadruk dat afzeggen in de verleden tijd onregelmatig is: zei, zeiden.
Doorgeven
Tegenwoordige tijd
ik geef door
jij geeft door
hij/zij geeft door
wij geven door
Verleden tijd
ik gaf door
wij gaven door
Noem dat doorgeven ook scheidbaar is en in de verleden tijd onregelmatig: gaf, gaven.
Onregelmatige werkwoorden
Deze werkwoorden zijn onregelmatig:
willen → wilde
inspreken → sprak in
afzeggen → zei af
doorgeven → gaf door
Deze vormen moet je vaak apart leren en oefenen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke verleden tijd is goed?
ik zegde af
ik sprak in
ik geeft door
ik bel op
De juiste optie is onregelmatige verleden tijd van inspreken. De andere opties lijken op tegenwoordige tijd of fout gevormde verleden tijd.
Vul de scheidbare werkwoorden in
Nu bel ik mijn moeder op. Gisteren zei hij de afspraak af. Daarna gaf zij het nieuws door.
Checkt of leerlingen de losse delen van scheidbare werkwoorden en de onregelmatige verleden tijd herkennen.
Regelmatige werkwoorden
Deze werkwoorden zijn regelmatig:
luisteren → luisterde
sturen → stuurde
noteren → noteerde
eindigen → eindigde
opbellen → belde op
De vorm in de verleden tijd volgt een vaste regel.
Gebruik dit overzicht om verschil te maken tussen regelmatige en onregelmatige werkwoorden.
Scheidbare werkwoorden
Bij scheidbare werkwoorden splitst het werkwoord vaak:
inspreken → ik spreek in
opbellen → ik bel op
afzeggen → ik zeg af
doorgeven → ik geef door
In het hele werkwoord blijven de delen samen.
Vergelijk: ik bel op / wij opbellen. Zo zien leerlingen het verschil tussen persoonsvorm en infinitief.
Welk werkwoord is regelmatig?
afzeggen
inspreken
doorgeven
opbellen
Sluit aan bij het overzicht regelmatig/onregelmatig en scheidbare werkwoorden. Opbellen is scheidbaar én regelmatig.
Wat zie je bij scheidbare werkwoorden in een zin?
Verwachte elementen: leerlingen noemen dat het werkwoord uit twee delen bestaat in de zin, bijvoorbeeld bel ... op, zeg ... af, geef ... door, spreek ... in. Ze mogen ook uitleggen dat de delen samenblijven in het hele werkwoord.
Kijk goed naar de regel
Sommige werkwoorden zijn regelmatig, zoals luisteren en opbellen. Andere werkwoorden zijn onregelmatig, zoals afzeggen en doorgeven. Bij een scheidbaar werkwoord staan de delen in een zin vaak los.
Samenvattende check van de laatste drie slides: regelmatig, onregelmatig en scheidbaar.
Wat heb jij vandaag goed geleerd?
Reflectie zonder goed of fout. Mogelijke antwoorden: een werkwoordsvorm, verschil tussen nu en vroeger, scheidbare werkwoorden, regelmatig/onregelmatig.
Wat vind jij nog moeilijk?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen benoemen waar ze nog hulp bij willen, bijvoorbeeld verleden tijd of scheidbare werkwoorden.
Woordenlijst
werkwoord - woord dat een handeling of toestand zegt
tegenwoordige tijd - vorm van het werkwoord voor nu
verleden tijd - vorm van het werkwoord voor vroeger
stam - het werkwoord zonder -en
regelmatig - werkwoord met een vaste regel
onregelmatig - werkwoord zonder vaste regel
scheidbaar werkwoord - werkwoord dat in een zin uit twee delen kan bestaan
Deze slide heeft geen instructies