Omgaan met incidenten en noodsituaties

Omgaan met incidenten en noodsituaties

1 / 62
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVCAMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 62 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 75 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Omgaan met incidenten en noodsituaties

Open vanuit herkenbare context: werkplaats, erf, machine, grondverzet of infra. De centrale lijn van de les is: wat doe je direct, veilig en volgens VCA als er iets misgaat?

Lesdoel

Ik kan een incident of noodsituatie herkennen, veilig handelen, hulp inschakelen en een goede melding doen.

Ik kan bij incidenten en noodsituaties beoordelen welke acties, meldingen en maatregelen nodig zijn en zorgen dat het werk veilig wordt stilgelegd en opgevolgd.

Deze slide heeft geen instructies

Welk woord komt bij jou op bij een ongeval op het werk?

Gebruik dit als activatie na het lesdoel. Verwachte woorden: 112, BHV, melden, paniek, veiligheid, helpen, stoppen. Vraag kort door: welk woord past bij juist handelen volgens VCA?

Ongeval, bijna-ongeval, incident

  • Ongeval: ongewenste gebeurtenis met schade en/of letsel

  • Arbeidsongeval: ongeval tijdens het werk

  • Bijna-ongeval: geen schade of letsel, maar dat had wel gekund

  • Incident: verzamelnaam voor ongewenste gebeurtenissen met of zonder schade

Gebruik korte praktijkvoorbeelden: hand tussen gereedschap = ongeval; vallende sleutel naast iemand = bijna-ongeval; olielekkage zonder letsel = incident.

Alles melden

  • Meld ongevallen

  • Meld bijna-ongevallen

  • Meld onveilige handelingen

  • Meld onveilige situaties

  • Meld ook milieu-incidenten, schade, brand en explosies

Koppel dit aan de praktijk: losse beschermkap, gladde vloer, lekkende slang, heftruckschade, smeulende accu.

Praktijkvoorbeelden uit het werk

  • Trekker raakt hekwerk: schade-incident

  • Monteur glijdt uit en verstuikt enkel: ongeval

  • Last valt net naast collega: bijna-ongeval

  • Diesel loopt weg in put: milieu-incident

Laat zien dat dezelfde werkdag meerdere soorten incidenten kan bevatten. Houd de voorbeelden dicht bij loonwerk en infra.

Wat betekent bijna-ongeval?

A

Schade zonder letsel

B

Gevaar zonder schade

C

Letsel tijdens werk

D

Brand op locatie

Toetst het onderscheid tussen ongeval, bijna-ongeval en incident. Veelgemaakte fout: bijna-ongeval verwarren met een klein ongeval.

Begrippen juist invullen

Een ongeval is een ongewenste gebeurtenis met schade of letsel. Een bijna-ongeval geeft geen schade of letsel, maar dat had wel gekund. Een incident is de verzamelnaam voor ongewenste gebeurtenissen met of zonder schade.

ongeval
bijna-ongeval
incident
arbeidsongeval
evacuatie
melding
BHV

Laat studenten de kerntermen uit de eerste inhoudsblok actief ophalen.

Waarom moet je ook bijna-ongevallen melden?

Bespreek dat ook bijna-ongevallen, onveilige handelingen en onveilige situaties gemeld moeten worden. Doel: leren, oorzaken herkennen en herhaling voorkomen.

Direct na een incident

  • Meld het incident zo snel mogelijk, volgens de bedrijfsprocedures.

  • Gebruik het interne alarmnummer als dat er is

  • Is er sprake van spoed, bel direct

  • Schakel BHV en of andere hulp in

  • Volg interne instructies en aanwijzingen van BHV

  • Leg het werk stil als dat nodig is


Eerst melden, daarna handelen volgens de instructies.


Bij spoed: altijd



Noem dat het interne alarmnummer sneller kan zijn omdat de locatie en interne hulp bekend zijn.

Eigen veiligheid eerst...!

Breng jezelf of anderen niet in gevaar tijdens hulpverlening.


Help slachtoffers alleen als dat veilig kan.


Eerst kijken: zijn er draaiende delen, spanning, brand, lekkage, vallende delen of verkeer?

Veelvoorkomende fout: direct naar het slachtoffer rennen zonder de omgeving te beoordelen.

Werk stilleggen en plaats markeren

  • Leg het werk stil als dat nodig is

  • Neem maatregelen tegen directe herhaling

  • Markeer of beveilig de plaats van het ongeval

  • Verander zo min mogelijk aan de situatie

Uitzondering benoemen: veranderen mag als dat nodig is om levens te redden of direct gevaar weg te nemen.

Alleen veranderen als het moet

Laat de plaats van het ongeval zoveel mogelijk zoals die is. Dat is belangrijk voor hulpverlening, registratie en ongevalonderzoek.


Alleen bij levensreddend handelen of direct gevaar mag je ingrijpen in de situatie.

Deze slide heeft geen instructies

Een goede melding

  • Je naam

  • Bedrijf of afdeling

  • Exacte locatie

  • Wat er is gebeurd

  • Aantal slachtoffers

  • Aard van het letsel

  • Bijzonderheden voor hulpdiensten

Bijzonderheden kunnen zijn: ingang achterom, erfoprit geblokkeerd, monteur bekneld, ambulance nodig.

Wat hoort bij bijzonderheden?

  • Aanrijroute of juiste toegang

  • Benodigde deskundige hulp

  • Gevaarlijke stoffen of lekkage

  • Machine onder spanning of druk

  • Brand, rook of explosiegevaar

Maak het praktisch: groot terrein, meerdere loodsen, veldlocatie of wegwerkzaamheden vragen om duidelijke route-info.

Koppel de gebeurtenis aan het juiste incident

Ongeval

Bijna-ongeval

Milieu-incident

Schade-incident





Diesel lekt in een straatkolk

Trekker rijdt tegen een landhek

Monteur snijdt zich in zijn hand

Graafbak valt vlak naast collega

Deze slide heeft geen instructies

Wat geef je bij een goede melding altijd door?

A

Naam en locatie

B

Locatie en pauzetijd

C

Naam, locatie, wat er is gebeurd

D

Alleen aantal slachtoffers

Correct is de optie die de kern van een goede melding het best dekt. Bespreek daarna dat ook letsel en bijzonderheden belangrijk zijn.

Je collega raakt gewond tijdens het aankoppelen van een machine.

Wat doe je?

Zet de stappen in de juiste volgorde

1

Verdere instructies van de BHV of leidinggevende opvolgen

2

1e hulp verlenen als dat veilig kan, en hulp van de BHV inschakelen

3

Zet de machine veilig stil en voorkom dat er opnieuw een ongeval kan gebeuren

4

Meld het incident via het interne alarmnummer of bij spoed 112

5

Wanneer nodig het slachtoffer begeleiden naar de EHBO-post

Deze slide heeft geen instructies

Wat wordt geregistreerd?

Volgens VCA registreer je:

  • ongevallen

  • bijna-ongevallen

  • milieu-incidenten

  • schades

  • brand

  • explosies

Deze slide heeft geen instructies

Waarom registreren?

  • Leren van incidenten

  • Oorzaken herkennen

  • Maatregelen nemen

  • Herhaling voorkomen

  • Arbobeleid verbeteren

Koppel registratie aan preventie: niet papier om het papier, maar informatie om het werk veiliger te maken.

Ongevalonderzoek: doel

Een ongevalonderzoek zoekt uit wat er gebeurde, waardoor het kon gebeuren en welke maatregelen nodig zijn. Het doel is leren en herhaling voorkomen.

Leg het verschil uit tussen beschrijven van feiten en interpreteren van schuld.

Ongevalonderzoek: onderdelen

  • Onderzoek op de plaats van het ongeval

  • Feiten en gegevens verzamelen

  • Betrokkenen en getuigen interviewen

  • Resultaten analyseren

  • Eindrapport met aanbevelingen en actiepunten

Deze slide heeft geen instructies

Zoek oorzaken, geen schuldigen

  • Focus op feiten

  • Kijk naar materiaal, mens, methode en omgeving

  • Vraag: hoe kon dit gebeuren?

  • Niet: wie krijgt de schuld?

Voor VOL kan hier al verdiept worden met organisatorische oorzaken: planning, toezicht, instructie, onderhoud, werkdruk.

Bronnen bij onderzoek

  • Werkvergunning

  • Werkinstructies

  • Opdrachtomschrijving

  • Foto's en schetsen

  • Getuigenverklaringen

  • Eindrapport

Maak duidelijk dat documenten en verklaringen samen een compleet beeld geven.

Ernstig ongeval melden aan NLA

De werkgever is verplicht een ongeval direct bij de Nederlandse Arbeidsinspectie te melden wanneer er sprake is van:

  • dodelijke afloop

  • ernstig en/of blijvend letsel

  • ziekenhuisopname

Gebruik consequent de term NLA zoals gevraagd in de les. Benadruk dat dit een wettelijke meldplicht is.

De leidinggevende

  • bewaakt melding en registratie

  • Zorgt dat feiten beschikbaar blijven

  • Regelt vervolgacties en terugkoppeling

  • Let op structurele oorzaken, niet alleen op gedrag

Badge op deze dia: VOL-VCA verdieping. In één presentatie bruikbaar voor iedereen, maar benadruk extra verantwoordelijkheid van leidinggevenden.

Waarom worden bijna-ongevallen geregistreerd?

A

Voor de verzekering

B

Voor schuldvragen

C

Voor roostercontrole

D

Om herhaling te voorkomen

Sluit aan op de officiële oefenvraag. Benadruk dat registratie bedoeld is om te leren, niet om iemand te pakken.

Wat mag je bij de ongevalsplek juist niet doen?

A

Alles direct opruimen

B

BHV waarschuwen

C

Werk stilleggen

D

Plaats markeren

Benadruk de uitzondering: alleen iets veranderen als dat nodig is om levens te redden of direct gevaar weg te nemen.

Wanneer meldt de werkgever direct aan de NLA?

A

Bij gladde vloer

B

Bij ziekenhuisopname

C

Bij elke lekkage

D

Bij bijna-ongeval

Gebruik dit om ook dodelijke afloop en blijvend letsel nog even mondeling mee te nemen.

Wat is een noodsituatie?

Een noodsituatie is een situatie waarin snel handelen nodig is om mensen, milieu of bedrijf te beschermen. Het gaat om direct gevaar of dreigend gevaar.

Verbind met eerdere incidenten: niet elk incident is een noodsituatie, maar een incident kan wel uitgroeien tot een noodsituatie.

Voorbeelden van noodsituaties

  • Brand of explosie

  • Vrijkomen van gevaarlijke stoffen

  • Biologische agentia

  • Radioactieve straling

  • Extreem noodweer of natuurramp

  • Uitval van stroom, water, communicatie of transport

  • maatschappelijke onrust

  • Terroristische dreiging

Maatschappelijke onrust en terroristische dreiging kunnen kort genoemd worden als voorbeelden uit de officiële samenvatting.

Herkenbare noodsituaties in Groen en Infra

  • Brand in werkplaats

  • Grote vloeistoflekkage bij machines

  • Gaslucht bij graafwerk

  • Zwaar onweer tijdens buitenwerk

  • Stroomuitval op terrein (door graafschade evt )

  • Kantelende (graaf)machine

  • Omvallende hijskranen/hijstellingen

Laat zien dat noodsituaties niet alleen grote rampen zijn; ook dagelijkse werksituaties kunnen direct om noodhandelen vragen.

Handelen in een noodsituatie

  • Meld de noodsituatie direct

  • Eigen veiligheid komt eerst

  • Help alleen als dat veilig kan

  • Volg instructies op de werkplek of in het gebouw

  • Volg aanwijzingen van BHV en noodorganisatie

Deze slide heeft geen instructies

Drie fasen van een noodsituatie

Melding → noodsituatie melden en alarm activeren

Handelen en maatregelen → evacuatie, eerste hulp, brandbestrijding, veiligstellen

Beëindiging → alleen bevoegd personeel verklaart einde noodsituatie

Dit is een kernslide: laat de keten zien als vaste denklijn voor examenvragen en praktijk.

Fase 1: melding

  • Alarm slaan

  • Juiste locatie doorgeven

  • Benoemen wat er aan de hand is

  • Aangeven welke hulp nodig is

  • Doorgeven hoeveel slachtoffers er zijn

Deze slide heeft geen instructies

Fase 2: handelen en maatregelen

  • Evacueren

  • Eerste hulp

  • Beginnende brand bestrijden

  • Product of installatie veiligstellen

  • Redding of afscherming van gebied

Benadruk dat handelen altijd binnen veilige grenzen gebeurt.

Fase 3: beëindiging

Pas als bevoegd personeel aangeeft dat de situatie veilig is, mag de normale bedrijfsvoering weer starten. Iedereen moet weten dat de noodsituatie echt voorbij is.

Koppel hier meteen aan werkvergunningen: die blijven niet automatisch geldig.

Je werkt op een voor jou onbekende locatie, waar moet je informatie over noodsituaties kunnen vinden?

A

Bij de centrale receptie

B

In de werkvergunning

C

Op de werkplek of in het gebouw

D

Bij de BHV afdeling

Directe koppeling met de oefenvraag uit de opdracht. Laat studenten voorbeelden noemen zoals borden, plattegronden en noodinstructies.

Welke situatie voelt voor jou het meest als directe noodsituatie?

1

Brand werkplaats

2

Gaslucht graafwerk

3

Stroomuitval terrein

4

Onweer buitenwerk

Deze slide heeft geen instructies

Invuloefening

Een noodsituatie verloopt in drie fasen. Eerst komt de melding, daarna volgen handelen en maatregelen. Pas bij beëindiging Begin met typen...mag bevoegd personeel aangeven dat het normale werk weer kan starten.

melding
handelen en maatregelen
beëindiging
registratie
werkvergunning
Onderzoek
verzamelplaats

Deze slide heeft geen instructies

Bedrijfsnoodplan

Het bedrijfsnoodplan bevat onder andere:

  • plattegrond

  • evacuatieplan

  • waarschuwingsmiddelen en soorten alarm

  • meldprocedure

  • locaties noodmiddelen

  • instructies voor noodsituaties

  • hoe externe hulpdiensten gewaarschuwd worden

Noem dat ook bezoekers, uitzendkrachten en contractors dit moeten kennen of uitgelegd krijgen.

Voor wie geldt het noodplan?

  • Medewerkers

  • BHV'ers

  • Bezoekers

  • Uitzendkrachten

  • Stagiairs

  • Contractors

Het bedrijfsnoodplan geldt voor iedereen die op het bedrijfsterrein of in het gebouw aanwezig is.

Maak expliciet dat veiligheid op een terrein voor iedereen geldt, niet alleen voor vast personeel.

Evacuatie: wat doe je?

  • Stop met werken
    Machine uit als dat nog veilig kan

  • Sluit ramen en deuren als dat veilig kan (als je binnen bent)

  • Verlaat je werkplek via de veiligste route

  • Ga naar de dichtstbijzijnde verzamelplaats

  • Meld je bij de BHV'er

  • Wacht op verdere instructies

Benadruk ongewenst gedrag: niet gaan kijken, niets ophalen, niet doorwerken omdat het misschien een oefening is.

Werkvergunning tijdens noodsituatie

Tijdens een noodsituatie zijn werkvergunningen niet meer geldig. Na afloop moeten ze opnieuw worden vrijgegeven of opnieuw worden aangevraagd voordat het werk verdergaat.

Belangrijke examenkoppeling en vooral relevant voor VOL en voor praktijklocaties met heetwerk of besloten ruimten.

Jaarlijkse evacuatieoefening

Minimaal eenmaal per jaar vindt een evacuatie- of ontruimingsoefening plaats. Iedereen die aanwezig is doet mee, zodat rollen, routes en verzamelplaatsen bekend blijven.

Koppel aan leren door oefenen: een plan werkt pas als mensen het echt kennen.

Zet de stappen die je volgt bij een evacuatie (oefening)

1

Meld je bij de bhv'er 

2

Wacht op verdere instucties

3

Ga naar de dichtstbijzijnde verzamelplaats

4

Stop met werken, schakel de machine uit als dat nog veilig kan

5

Verlaat je werkplek via de veiligste route

Deze slide heeft geen instructies

Wat doe je wel, en wat doe je niet tijdens een evacuatie?

Wel doen

Niet doen

Aanwijzingen vd BHV opvolgen

Direct stoppen met werken

Naar de verzamelplaats gaan

Nog even doorgaan met werken

Melden bij de BHV'er

Alleen collega's achternalopen

Gaan kijken wat er aan de hand is

zomaar weglopen van de verzamelplaats

Deze slide heeft geen instructies

Wat is BHV?

BHV = Bedrijfshulpverlening

BHV’ers zijn medewerkers die zijn opgeleid om snel te handelen bij een ongeval of noodsituatie, totdat professionele hulpdiensten het overnemen.



  • ieder bedrijf moet BHV georganiseerd hebben;

  • er moeten voldoende opgeleide BHV’ers beschikbaar zijn;

  • hoeveel BHV’ers nodig zijn hangt af van de werkzaamheden en risico’s uit de RI&E.

BHV is bedrijfshulpverlening; leg uit dat BHV de interne noodorganisatie op de werkvloer ondersteunt.

Wat doet de BHV allemaal?

Taken BHV:

  • Eerste hulp verlenen

  • Beginnende brand bestrijden

  • Evacueren van aanwezigen

  • Communiceren met ambulance, brandweer en politie

  • ontruimingsoefeningen begeleiden

Koppel aan leren door oefenen: een plan werkt pas als mensen het echt kennen.

Hoeveel BHV'ers een bedrijf nodig heeft, hangt af van de werkzaamheden, het aantal aanwezigen en de risico's uit de RI&E.

A

Waar

B

Niet waar

Deze slide heeft geen instructies

Rol van de leidinggevende bij Noodsituaties

  • hulp/BHV organiseren

  • werk stilleggen

  • ongevalslocatie veiligstellen

  • melding en registratie regelen

  • meewerken aan onderzoek

  • actiepunten opvolgen

  • werk pas hervatten als veilig

Badge op deze dia: VOL-VCA verdieping. Dit gaat verder dan alleen eigen handelen: organiseren en aansturen.

Wat is een belangrijke taak van BHV?

A

Roosters maken

B

Machines keuren

C

Eerste hulp verlenen

D

Lonen uitbetalen

Sluit aan op de officiële oefenvraag over BHV-taken.

Invuloefening noodsitutatie

Een BHV’er helpt bij een incident of noodsituatie en verleent bijvoorbeeld eerste hulp of begeleidt een ontruiming.
Bij een noodsituatie moet snel en veilig worden gehandeld om mensen, milieu en bedrijf te beschermen.
In het bedrijfsnoodplan staat beschreven hoe er wordt gehandeld, welke alarmen er zijn en waar de verzamelplaats is.
Bij een evacuatie leg je het werk stil, verlaat je de werkplek veilig en ga je naar de verzamelplaats.
Daar meld je je bij de BHV’er en wacht je op verdere instructies.
De leidinggevende zorgt ervoor dat hulp wordt georganiseerd, het werk waar nodig wordt stilgelegd en het incident wordt gemeld en geregistreerd.
Na een incident wordt onderzocht wat de oorzaken waren en welke maatregelen nodig zijn om herhaling te voorkomen.
Het werk mag pas weer worden hervat wanneer de situatie veilig is en daarvoor toestemming is gegeven.

BHV’er
noodsituatie
verzamelplaats
evacuatie
instructies
leidinggevende
oorzaken
toestemming
registratie
werkvergunning
onderzoek

Laat de vaste volgorde hardop herhalen: melding, handelen en maatregelen, beëindiging.

Zes kernregels

  • Meld elk incident

  • Eigen veiligheid eerst

  • Geef bij een melding duidelijke informatie

  • Volg BHV- en noodinstructies

  • Ga bij alarm naar de verzamelplaats

  • Registreren en onderzoeken is bedoeld om te leren

Laat de klas deze regels als samenvatting onthouden voor praktijk en examen.

Wat ga jij vanaf nu anders doen bij een incident?

Exit ticket zonder fout/goed. Laat studenten kort reflecteren op concreet gedrag in de praktijk.

Welk onderdeel van Thema D vind jij nog lastig?

Gebruik antwoorden om te bepalen wat nog herhaald moet worden: melding, BHV, evacuatie, registratie, NLA, werkvergunningen.

Wat vond je van de VCA cursus op deze manier?

1

Heel slecht

2

Slecht

3

Matig

4

Voldoende

5

Goed

6

Heel Goed

Deze slide heeft geen instructies

Wat vond jij goed aan de lessen VCA?

Gebruik antwoorden om te bepalen wat nog herhaald moet worden: melding, BHV, evacuatie, registratie, NLA, werkvergunningen.

Wat vind jij dat beter kan voor volgend schooljaar?

Gebruik antwoorden om te bepalen wat nog herhaald moet worden: melding, BHV, evacuatie, registratie, NLA, werkvergunningen.

Begrippenlijst 1

ongeval - ongewenste gebeurtenis met schade en/of letsel

arbeidsongeval - ongeval dat tijdens het werk gebeurt

bijna-ongeval - ongewenste gebeurtenis zonder schade of letsel, maar met kans daarop

incident - ongewenste gebeurtenis met of zonder schade of letsel

registratie - vastleggen van incidenten om ervan te leren

ongevalonderzoek - onderzoek naar feiten, oorzaken en maatregelen

milieu-incident - gebeurtenis met schade of risico voor het milieu

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst 2

noodsituatie - situatie waarin snel handelen nodig is vanwege gevaar

bedrijfsnoodplan - plan met procedures en middelen voor noodsituaties

evacuatie - veilig verlaten van werkplek of gebouw

verzamelplaats - afgesproken plek waar iedereen samenkomt

noodorganisatie - interne organisatie die een noodsituatie aanstuurt

BHV - bedrijfshulpverlening binnen een organisatie

intern alarmnummer - intern nummer om snel hulp te activeren

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst 3

112 - landelijk alarmnummer voor spoedeisende hulp

NLA - Nederlandse Arbeidsinspectie, ontvangt meldingen van ernstige ongevallen

werkvergunning - toestemming om bepaald werk onder voorwaarden uit te voeren

BHV'er - opgeleide medewerker voor hulp, brandbestrijding en evacuatie

melding - het doorgeven van een incident of noodsituatie

beëindiging - fase waarin bevoegd personeel aangeeft dat de situatie veilig is

Deze slide heeft geen instructies