3.1 Som- en verschilformules

Som- en verschilformules

1 / 20
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 20 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Som- en verschilformules

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoel

Ik kan een verschiltabel en verschilformule maken, en een somtabel en somformule opstellen.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden koppel jij aan een getallenrij met een vast patroon?

Gebruik de reacties om voorkennis op te halen rond termen als verschil, formule, tabel, rangnummer en patroon.

Verschillen bekijken

Een verschiltabel laat zien hoeveel een rij getallen telkens toeneemt of afneemt.


Bij elke stap vergelijk je twee opeenvolgende waarden.


Zo ontdek je of er een vast patroon in de verschillen zit.

Leg uit dat leerlingen eerst naar de rij waarden kijken en pas daarna de verschillen noteren. Benadruk dat het gaat om het verschil tussen opeenvolgende termen.

Verschiltabel maken

Voorbeeld rij: 3, 7, 11, 15, 19


De verschillen zijn:

7 - 3 = 4

11 - 7 = 4

15 - 11 = 4

19 - 15 = 4


De rij heeft dus een constant verschil van 4.

Deze slide heeft geen instructies

Van verschil naar formule

Bij een constant verschil hoort een verschilformule.


Die heeft de vorm:

volgende term = vorige term + verschil


In het voorbeeld wordt dat:

u(n+1) = u(n) + 4

Gebruik consequent dezelfde notatie. Als leerlingen nog weinig met u(n) werken, benoem dan dat u(n) de huidige term is en u(n+1) de volgende term.

Verschilformule lezen

De verschilformule vertelt hoe je verder rekent in de rij.


  • je start met een beginwaarde

  • je telt steeds hetzelfde verschil op

  • zo kun je elke volgende term vinden


De formule beschrijft dus het groeien per stap.

Deze slide heeft geen instructies

Wat beschrijft een verschilformule?

A

de n-de term

B

het groeien per stap

C

het rangnummer

D

de hele somtabel

Toetst het kernidee uit slides 2-5: een verschilformule rekent van term naar term, niet direct met het rangnummer.

Verschiltabel en verschilformule

In een verschiltabel kijk je naar opeenvolgende termen. Bij de rij 3, 7, 11, 15, 19 is het constant verschil gelijk aan 4. Daarom past de verschilformule u(n+1) = u(n) + 4. Daarmee vind je steeds de volgende term.

verschiltabel
constant verschil
u(n+1) = u(n) + 4
volgende term
somtabel
rangnummer
u(n) = 4n - 1
n-de term

Alle begrippen komen letterlijk uit het eerste lesblok. Let erop dat leerlingen verschilformule en somformule niet verwarren.

Sommen bekijken

Een somtabel laat zien uit welke berekening een term direct ontstaat.


Je kijkt dan niet naar de stap ervoor, maar naar het verband met het rangnummer.


Zo kun je een term in één keer uitrekenen.

Maak hier het contrast met de verschilformule duidelijk: verschilformule rekent van term naar term, somformule rekent direct met het nummer van de term.

Somtabel maken

Neem dezelfde rij: 3, 7, 11, 15, 19


| n | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |

|---|---|---|---|---|---|

| u(n) | 3 | 7 | 11 | 15 | 19 |


Je koppelt dus elke term aan zijn plaats in de rij.

Deze slide heeft geen instructies

Van somtabel naar somformule

Bij deze rij neemt elke term toe met 4.


Daarom krijgt het rangnummer een factor 4.


Omdat de eerste term 3 is, past de formule:

u(n) = 4n - 1


Controle: bij n = 1 geldt 4 · 1 - 1 = 3.

Laat zien hoe leerlingen de formule controleren door meerdere termen in te vullen, bijvoorbeeld n=2 en n=3.

Somformule lezen

De somformule vertelt wat de n-de term is.


  • n is het rangnummer

  • je vult het rangnummer in

  • de uitkomst is de bijbehorende term


Met een somformule hoef je niet eerst alle eerdere termen te berekenen.

Deze slide heeft geen instructies

Verschilformule of somformule?

Verschilformule

  • van de ene term naar de volgende term

  • gebruikt het vaste verschil


Somformule

  • geeft direct de n-de term

  • gebruikt het rangnummer


Beide beschrijven dezelfde rij, maar op een andere manier.

Dit is het kerncontrast van de les. Houd het kort en functioneel, passend bij 'kort en bondig'.

Waarvoor gebruik je een somformule?

A

voor het verschil

B

voor de vorige term

C

voor de n-de term

D

voor de beginwaarde

Toetst het contrast uit slides 6-10: somformule geeft direct de n-de term via het rangnummer.

Somtabel en somformule

In een somtabel koppel je elke term aan het rangnummer. Voor de rij 3, 7, 11, 15, 19 past de somformule u(n) = 4n - 1. Daarmee bereken je direct de n-de term.

somtabel
rangnummer
u(n) = 4n - 1
n-de term
verschiltabel
constant verschil
u(n+1) = u(n) + 4
volgende term

Deze invuloefening laat leerlingen de kernwoorden uit het tweede lesblok actief onderscheiden van die uit het eerste blok.

Wanneer kies je een somformule en wanneer een verschilformule?

Verwachte elementen: verschilformule = van term naar term met vast verschil; somformule = direct de n-de term met rangnummer. Laat leerlingen liefst beide woorden expliciet gebruiken.

Wat is één ding dat jij nu beter begrijpt?

Reflectie zonder fout antwoord. Mogelijke thema's: verschil tussen beide formules, tabellen maken, rangnummer gebruiken, direct rekenen.

Welk onderdeel hielp jou het meest om dit te snappen?

Reflectie op leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeeldrij, vergelijking tussen formules, invullen van n, tabelstappen.

Begrippen

verschiltabel - tabel waarin je de verschillen tussen opeenvolgende termen noteert

verschilformule - formule die aangeeft hoe je van een term naar de volgende term gaat

somtabel - tabel waarin je het rangnummer koppelt aan de term

somformule - formule waarmee je de n-de term direct berekent

rangnummer - de plaats van een term in de rij

term - een getal uit een rij

constant verschil - een verschil dat steeds hetzelfde blijft

Deze slide heeft geen instructies