Som- en verschilformules
Som- en verschilformules
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel
Ik kan een verschiltabel en verschilformule maken, en een somtabel en somformule opstellen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden koppel jij aan een getallenrij met een vast patroon?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen rond termen als verschil, formule, tabel, rangnummer en patroon.
Verschillen bekijken
Een verschiltabel laat zien hoeveel een rij getallen telkens toeneemt of afneemt.
Bij elke stap vergelijk je twee opeenvolgende waarden.
Zo ontdek je of er een vast patroon in de verschillen zit.
Leg uit dat leerlingen eerst naar de rij waarden kijken en pas daarna de verschillen noteren. Benadruk dat het gaat om het verschil tussen opeenvolgende termen.
Verschiltabel maken
Voorbeeld rij: 3, 7, 11, 15, 19
De verschillen zijn:
7 - 3 = 4
11 - 7 = 4
15 - 11 = 4
19 - 15 = 4
De rij heeft dus een constant verschil van 4.
Deze slide heeft geen instructies
Van verschil naar formule
Bij een constant verschil hoort een verschilformule.
Die heeft de vorm:
volgende term = vorige term + verschil
In het voorbeeld wordt dat:
u(n+1) = u(n) + 4
Gebruik consequent dezelfde notatie. Als leerlingen nog weinig met u(n) werken, benoem dan dat u(n) de huidige term is en u(n+1) de volgende term.
Verschilformule lezen
De verschilformule vertelt hoe je verder rekent in de rij.
je start met een beginwaarde
je telt steeds hetzelfde verschil op
zo kun je elke volgende term vinden
De formule beschrijft dus het groeien per stap.
Deze slide heeft geen instructies
Wat beschrijft een verschilformule?
de n-de term
het groeien per stap
het rangnummer
de hele somtabel
Toetst het kernidee uit slides 2-5: een verschilformule rekent van term naar term, niet direct met het rangnummer.
Verschiltabel en verschilformule
In een verschiltabel kijk je naar opeenvolgende termen. Bij de rij 3, 7, 11, 15, 19 is het constant verschil gelijk aan 4. Daarom past de verschilformule u(n+1) = u(n) + 4. Daarmee vind je steeds de volgende term.
Alle begrippen komen letterlijk uit het eerste lesblok. Let erop dat leerlingen verschilformule en somformule niet verwarren.
Sommen bekijken
Een somtabel laat zien uit welke berekening een term direct ontstaat.
Je kijkt dan niet naar de stap ervoor, maar naar het verband met het rangnummer.
Zo kun je een term in één keer uitrekenen.
Maak hier het contrast met de verschilformule duidelijk: verschilformule rekent van term naar term, somformule rekent direct met het nummer van de term.
Somtabel maken
Neem dezelfde rij: 3, 7, 11, 15, 19
| n | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|
| u(n) | 3 | 7 | 11 | 15 | 19 |
Je koppelt dus elke term aan zijn plaats in de rij.
Deze slide heeft geen instructies
Van somtabel naar somformule
Bij deze rij neemt elke term toe met 4.
Daarom krijgt het rangnummer een factor 4.
Omdat de eerste term 3 is, past de formule:
u(n) = 4n - 1
Controle: bij n = 1 geldt 4 · 1 - 1 = 3.
Laat zien hoe leerlingen de formule controleren door meerdere termen in te vullen, bijvoorbeeld n=2 en n=3.
Somformule lezen
De somformule vertelt wat de n-de term is.
n is het rangnummer
je vult het rangnummer in
de uitkomst is de bijbehorende term
Met een somformule hoef je niet eerst alle eerdere termen te berekenen.
Deze slide heeft geen instructies
Verschilformule of somformule?
Verschilformule
van de ene term naar de volgende term
gebruikt het vaste verschil
Somformule
geeft direct de n-de term
gebruikt het rangnummer
Beide beschrijven dezelfde rij, maar op een andere manier.
Dit is het kerncontrast van de les. Houd het kort en functioneel, passend bij 'kort en bondig'.
Waarvoor gebruik je een somformule?
voor het verschil
voor de vorige term
voor de n-de term
voor de beginwaarde
Toetst het contrast uit slides 6-10: somformule geeft direct de n-de term via het rangnummer.
Somtabel en somformule
In een somtabel koppel je elke term aan het rangnummer. Voor de rij 3, 7, 11, 15, 19 past de somformule u(n) = 4n - 1. Daarmee bereken je direct de n-de term.
Deze invuloefening laat leerlingen de kernwoorden uit het tweede lesblok actief onderscheiden van die uit het eerste blok.
Wanneer kies je een somformule en wanneer een verschilformule?
Verwachte elementen: verschilformule = van term naar term met vast verschil; somformule = direct de n-de term met rangnummer. Laat leerlingen liefst beide woorden expliciet gebruiken.
Wat is één ding dat jij nu beter begrijpt?
Reflectie zonder fout antwoord. Mogelijke thema's: verschil tussen beide formules, tabellen maken, rangnummer gebruiken, direct rekenen.
Welk onderdeel hielp jou het meest om dit te snappen?
Reflectie op leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeeldrij, vergelijking tussen formules, invullen van n, tabelstappen.
Begrippen
verschiltabel - tabel waarin je de verschillen tussen opeenvolgende termen noteert
verschilformule - formule die aangeeft hoe je van een term naar de volgende term gaat
somtabel - tabel waarin je het rangnummer koppelt aan de term
somformule - formule waarmee je de n-de term direct berekent
rangnummer - de plaats van een term in de rij
term - een getal uit een rij
constant verschil - een verschil dat steeds hetzelfde blijft
Deze slide heeft geen instructies