Les 4: Het werkwoordelijk gezegde
Het werkwoordelijk gezegde
Lesduur is: 20 minOnderdelen in deze les
Het werkwoordelijk gezegde
De gebruiker vroeg om afbeeldingen en een uitlegvideo. Interacties en video-embed horen niet in deze content-pass, dus deze deck bevat wel beeldsuggesties maar geen meerkeuzevragen of videoslide.
Leerdoel
Ik kan het werkwoordelijk gezegde in een zin vinden.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een gezegde?
In een zin vertelt het gezegde wat er gebeurt
Het gezegde hoort bij de werkwoorden
Vandaag zoeken we het werkwoordelijk gezegde
Houd het onderscheid eenvoudig: het gezegde is het deel van de zin dat iets zegt over wat iemand of iets doet, is of ondergaat. In deze les ligt de focus alleen op het werkwoordelijk gezegde.
Wat is het werkwoordelijk gezegde?
Het werkwoordelijk gezegde bestaat uit alle werkwoorden in de zin.
Voorbeelden:
Sara leest een boek. → leest
Wij hebben gewonnen. → hebben gewonnen
De kat is weggelopen. → is weggelopen
Benadruk dat leerlingen alle werkwoorden samen moeten nemen. Een veelgemaakte fout is dat ze alleen de persoonsvorm opschrijven.
Eerst zoek je de werkwoorden
Zoek woorden die een handeling of toestand aangeven
Werkwoorden kunnen alleen of samen voorkomen
Alle gevonden werkwoorden vormen samen het werkwoordelijk gezegde
Noem dat ook hulpwerkwoorden meetellen, zoals heeft, is, zal, kan. Dat helpt bij zinnen met meerdere werkwoorden.
Stappenplan
Lees de hele zin.
Zoek het werkwoord of de werkwoorden.
Neem alle werkwoorden samen.
Schrijf die woorden op als werkwoordelijk gezegde.
Voorbeeld:
De kinderen zullen morgen vertrekken. → zullen vertrekken
Laat zien dat de woorden van het werkwoordelijk gezegde niet altijd naast elkaar hoeven te staan in lastigere zinnen, maar houd de voorbeelden hier nog eenvoudig.
Eén werkwoord in de zin
Soms heeft een zin maar één werkwoord
Dat ene werkwoord is dan het hele werkwoordelijk gezegde
Omar rent hard. → rent
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het werkwoordelijk gezegde in deze zin: Wij hebben gewonnen.
hebben gewonnen
Wij hebben
gewonnen
Wij
Toetst de kern uit slides 2-6: alle werkwoorden samen vormen het werkwoordelijk gezegde.
Maak de uitleg compleet
Je leest eerst de zin helemaal. Daarna zoek je de werkwoorden in de zin. Alle gevonden werkwoorden samen vormen het werkwoordelijk gezegde. In de zin 'Omar rent hard' is dat gewoon rent.
Sluit aan op het stappenplan en het voorbeeld met één werkwoord.
Meerdere werkwoorden
Een zin kan ook meer dan één werkwoord hebben
Dan horen die werkwoorden bij elkaar
Mila heeft haar fiets gepakt. → heeft gepakt
Gebruik eventueel nog een extra mondeling voorbeeld: 'Wij gaan zwemmen' → 'gaan zwemmen'.
Let op: niet alleen de persoonsvorm
De persoonsvorm is vaak maar een deel van het werkwoordelijk gezegde.
Voorbeeld:
Jij hebt goed geluisterd.
persoonsvorm: hebt
werkwoordelijk gezegde: hebt geluisterd
Dit is de kernmisvatting van de les. Neem tijd om het verschil hardop te benoemen zonder al te diep op zinsontleding in te gaan.
Samengevat
Het werkwoordelijk gezegde bestaat uit alle werkwoorden in de zin
Zoek dus eerst de werkwoorden
Schrijf daarna alle werkwoorden samen op
Vergeet hulpwerkwoorden niet
Deze slide heeft geen instructies
Welke persoonsvorm is maar een deel van het werkwoordelijk gezegde?
hebt
geluisterd
hebt geluisterd
goed
Gebaseerd op slide 8. Veel leerlingen kiezen het hele gezegde of alleen het voltooid deelwoord.
Vul de juiste woorden in
Het werkwoordelijk gezegde bestaat uit alle werkwoorden in de zin. De persoonsvorm is soms maar een deel daarvan. In 'Zij kan goed tekenen' is het werkwoordelijk gezegde kan tekenen en niet alleen kan.
Controleert het onderscheid tussen persoonsvorm en werkwoordelijk gezegde, plus hulpwerkwoord + hoofdwerkwoord.
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
werkwoordelijk gezegde - alle werkwoorden in een zin samen
werkwoord - woord dat een handeling, gebeurtenis of toestand aangeeft
persoonsvorm - de verbogen vorm van het werkwoord die bij het onderwerp past
hulpwerkwoord - werkwoord dat samen met een ander werkwoord voorkomt, zoals hebben, zijn of kunnen
zin - groep woorden die samen een volledige boodschap vormt
Deze slide heeft geen instructies
