Werkwoorden: klankvast en klankveranderend
Werkwoorden: klankvast en klankveranderend
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat werkwoorden zijn en het verschil noemen tussen
klankvaste en klankveranderende werkwoorden.
Deze slide heeft geen instructies
Aan welke werkwoorden denk je nu al?
Gebruik de antwoorden om kort te bespreken dat werkwoorden niet alleen doen-woorden zijn, maar ook woorden zoals 'zijn'.
Wat zijn werkwoorden?
Werkwoorden zijn woorden die zeggen wat iemand doet, wat er gebeurt of wat iets is.
Voorbeelden:
lopen
schrijven
slapen
zijn
Benadruk dat werkwoorden niet alleen acties zijn. Ook 'zijn', 'worden' en 'blijven' zijn werkwoorden.
Werkwoorden in een zin
Je vindt een werkwoord vaak door te kijken wat er in de zin gebeurt.
Voorbeelden:
Ik loop naar school.
Sara schrijft een bericht.
Wij zijn op tijd.
Het werkwoord past zich vaak aan het onderwerp aan.
Noem kort dat leerlingen later meer leren over persoonsvorm en infinitief, maar houd deze les bij herkennen en het verschil in klank.
Wat betekent klankvast?
Een klankvast werkwoord houdt dezelfde klank in verschillende vormen.
Voorbeelden:
maken → ik maak → gemaakt
werken → ik werk → gewerkt
koken → ik kook → gekookt
De klank van de stam blijft hetzelfde.
Gebruik vooral hoorbare voorbeelden. Laat leerlingen de woorden eventueel hardop meelezen: maak, werkte, gewerkt.
Klankvast: let op de stam
Bij klankvaste werkwoorden blijft de stam hetzelfde klinken.
lopen → loop
werken → werk
praten → praat
Ook als het werkwoord verandert van vorm, hoor je meestal dezelfde klank.
Leg eenvoudig uit: de stam is het werkwoord zonder -en. Voor A1/A2 is dat genoeg.
Welk woord is een werkwoord?
school
lopen
groot
vriend
Controleert of leerlingen een werkwoord herkennen tussen andere woordsoorten.
Wat betekent klankveranderend?
Een klankveranderend werkwoord verandert van klank in een andere vorm.
Voorbeelden:
lopen → liep
spreken → sprak
helpen → hielp
Je hoort dus niet steeds dezelfde klank.
Hou het verschil eenvoudig en auditief: bij klankveranderend 'klinkt het woord anders'.
Klankveranderend: voorbeelden
Vergelijk de vormen:
lopen → liep
lezen → las
komen → kwam
De vorm verandert én de klank verandert mee.
Als leerlingen vragen naar tijdsvormen, kun je zeggen dat dit vaak zichtbaar wordt bij de verleden tijd, maar dat deze les vooral gaat om het horen en zien van klankverandering.
Het verschil kort naast elkaar
Klankvast
Klankveranderend
klank verandert
andere vorm klinkt anders
voorbeelden: liep, sprak, kwam
klank blijft gelijk
stam klinkt hetzelfde
voorbeelden: maak, werk, kook
Maak duidelijk dat dit een eerste kennismaking is. Niet elk werkwoord hoeft nu volledig uitgelegd te worden.
Welk werkwoord is klankveranderend?
werken
maken
lopen
koken
De juiste optie laat zien dat de klank verandert in een andere vorm.
Woordenlijst
werkwoord - woord dat zegt wat iemand doet, wat er gebeurt of wat iets is
stam - het werkwoord zonder -en
klankvast werkwoord - werkwoord waarbij de klank hetzelfde blijft
klankveranderend werkwoord - werkwoord waarbij de klank verandert
vorm - de manier waarop een werkwoord in een zin staat
Deze slide heeft geen instructies
(t)huiswerk
Mavo: maken bladzijde 39 - 41 >
opdracht 10, 11, 12, 13, 14
Kader: oefenen www.cambiumned.nl
Deze slide heeft geen instructies