Het spijsverteringsstelsel - A1

Het spijsverteringsstelsel

Anatomie & Fysiologie

Les A1

1 / 25
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVerzorgingMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 25 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Het spijsverteringsstelsel

Anatomie & Fysiologie

Les A1

Wat weet jij al over de spijsvertering?

Bespreek 2 minuten met degene naast je:


  1. Waar begint de spijsvertering volgens jou?

  2. Welke organen ken je die met spijsvertering te maken hebben?

  3. Wat gebeurt er volgens jou met eten nadat je het hebt doorgeslikt?


Schrijf samen minimaal 3 organen op.


Maak vanaf nu ook aantekeningen van de stof !

Vandaag gaan we kijken naar:

  • Wat is spijsvertering?

  • Welke organen horen bij het spijsverteringskanaal?

  • Welke route legt voedsel af?

  • Hoe is de wand van het spijsverteringskanaal opgebouwd?

  • Hoe wordt voedsel vooruitgeduwd?

  • Verwerkingsopdracht + Thieme Meulenhoff

Na deze les kun je:

  • benoemen welke organen bij het spijsverteringskanaal horen;

  • de route van voedsel door het lichaam in de juiste volgorde aangeven;

  • uitleggen hoe de wand van het spijsverteringskanaal is opgebouwd;

  • uitleggen hoe voedsel door het kanaal wordt voortbewogen.

Wat is spijsvertering?

Spijsvertering = het hele proces waarbij voedsel wordt verwerkt tot stoffen die het lichaam kan gebruiken.


Tijdens de spijsvertering wordt voedsel:

  • kleiner gemaakt;

  • afgebroken tot kleine voedingsstoffen;

  • opgenomen in het bloed;

  • wat niet nodig is, wordt uitgescheiden.


Voorbeeld: Een boterham wordt afgebroken tot kleine voedingsstoffen

die je lichaam kan opnemen en gebruiken.

Spijsverteringsstelsel of spijsverteringskanaal?

Spijsverteringskanaal = de route waar het voedsel echt doorheen gaat.


Mond → keelholte → slokdarm → maag → dunne darm → dikke darm → endeldarm → anus


Spijsverteringsstelsel = het spijsverteringskanaal plus organen die helpen bij de vertering.


Bijvoorbeeld:

  • lever

  • alvleesklier

  • galblaas en galwegen


Belangrijk: voedsel gaat dus niet door de lever of alvleesklier heen. Deze organen helpen wel bij de spijsvertering.

Wat gebeurt er met eten nadat je het doorslikt?

  • Mond → Kauwen maakt het voedsel fijn en speeksel start de eerste vertering


  • Slokdarm → Spieren duwen het voedsel in een paar seconden naar de maag


  • Maag → Kneedt de boel fijn en maagsap doodt de meeste bacteriën


  • Dunne darm → Breekt het voedsel helemaal af en neemt voedingsstoffen op in het bloed


  • Dikke darm → Haalt water en zouten uit de restanten, waardoor de brij indikt


  • Endeldarm & Anus → Verzamelen de ontlasting voor tijdelijke opslag en uitscheiding

Welke volgorde klopt?

A

Mond → maag → slokdarm → dunne darm → dikke darm

B

Mond → slokdarm → maag → dikke darm → dunne darm

C

Mond → slokdarm → maag → dunne darm → dikke darm

D

Mond → keelholte → maag → slokdarm → dunne darm

Waar worden de meeste voedingsstoffen opgenomen?

A

Maag

B

Dunne darm

C

Dikke darm

D

Endeldarm

Organen die helpen bij de spijsvertering

Niet al het voedsel gaat door alle spijsverteringsorganen heen.


Sommige organen helpen bij de vertering, maar het voedsel gaat er niet doorheen:

  • Lever → maakt gal → helpt bij de vertering van vetten

  • Galblaas → slaat gal tijdelijk op → geeft gal af wanneer het nodig is

  • Alvleesklier → maakt verteringssappen → breekt koolhydraten, eiwitten en vetten verder af


Deze stoffen komen uiteindelijk in de dunne darm terecht en helpen daar bij de vertering.


Belangrijk:
spijsverteringskanaal = voedsel gaat erdoorheen
hulporganen = helpen bij de vertering

De wand van het spijsverteringskanaal

De maag en darmen zijn hol van binnen. Het eten en drinken gaat door de binnenkant heen.

Rondom die binnenkant zit een wand. Die wand bestaat uit verschillende laagjes.


Van binnen naar buiten:

  1. Slijmvlies → beschermt en helpt bij opname/afgifte van stoffen

  2. Bindweefsellaag → geeft steun en bevat o.a. bloedvaten en zenuwen

  3. Spierlaag → zorgt voor beweging van voedsel

  4. Buitenste laag → beschermt en begrenst het orgaan


Koppeling met vorige les:
In deze lagen komen verschillende soorten weefsel terug.

Laag 1: het slijmvlies

Het slijmvlies ligt aan de binnenkant van het spijsverteringskanaal.


Dit is de laag die direct in contact komt met voedsel.


Functies van het slijmvlies:

  • beschermt de wand;

  • maakt op sommige plekken slijm of andere stoffen;

  • helpt bij het opnemen van voedingsstoffen, vooral in de dunne darm.


Voorbeeld:
In de dunne darm helpt het slijmvlies voedingsstoffen uit het voedsel op te nemen.


Koppeling met vorige les:
In het slijmvlies zit onder andere dekweefsel.

Laag 2: bindweefsellaag

Onder het slijmvlies ligt een laag met bindweefsel.


Deze laag:

  • geeft steun en stevigheid aan de wand;

  • bevat bloedvaten;

  • bevat zenuwen;

  • helpt voedingsstoffen die zijn opgenomen verder te vervoeren.


Koppeling met vorige les:
Dit is een voorbeeld van bindweefsel in een orgaan.

Laag 3: spierlaag

De spierlaag zorgt ervoor dat voedsel door het spijsverteringskanaal wordt voortbewogen.


De spierlaag bestaat vooral uit glad spierweefsel.


Dit spierweefsel:

  • trekt onbewust samen en ontspant weer;

  • duwt voedsel stap voor stap verder;

  • zorgt voor beweging in onder andere de slokdarm, maag en darmen.


Koppeling met vorige les:
Glad spierweefsel werkt zonder dat je er bewust over hoeft na te denken.

Peristaltiek

Peristaltiek = golfbewegingen van de spieren in het spijsverteringskanaal.


De spieren:

  • trekken achter het voedsel samen;

  • ontspannen voor het voedsel;

  • duwen het voedsel zo stap voor stap verder.


Voorbeeld:
In de slokdarm wordt een hap voedsel door peristaltiek richting de maag geduwd.

Laag 4: de buitenste laag

De buitenste laag ligt om het spijsverteringsorgaan heen.


Deze laag:

  • beschermt de buitenkant van het orgaan;

  • helpt het orgaan op zijn plek te houden;

  • zorgt ervoor dat organen soepel langs elkaar kunnen bewegen.


Voorbeeld:
Rond veel organen in de buik ligt een glad vlies. Dit heeft te maken met het buikvlies.


Dat behandelen we volgende les uitgebreider.

Van binnen naar buiten bestaat de wand uit 4 lagen:


  1. Slijmvlies
    → contact met voedsel
    → beschermt en helpt bij opname/afgifte van stoffen


  1. Bindweefsellaag
    → geeft steun
    → bevat bloedvaten en zenuwen


  1. Spierlaag
    → bestaat vooral uit glad spierweefsel
    → zorgt voor peristaltiek en duwt voedsel verder


4 Buitenste laag
→ beschermt de buitenkant van het orgaan
→ helpt organen soepel langs elkaar bewegen


Kort onthouden: binnenkant → steun → beweging → bescherming

Welke laag ligt aan de binnenkant en komt in contact met voedsel?

A

Spierlaag

B

Buitenste laag

C

Slijmvlies

D

Bindweefsellaag

In welke laag vind je onder andere bloedvaten en zenuwen?

A

Slijmvlies

B

Bindweefsellaag

C

Spierlaag

D

Buitenste laag

Welke laag zorgt ervoor dat voedsel wordt voortbewogen?

A

Slijmvlies

B

Bindweefsellaag

C

Spierlaag

D

Buitenste laag

Wat is peristaltiek?

A

Het afbreken van voedsel

B

Het opnemen van voedingsstoffen

C

Golfbewegingen van spieren die voedsel verder duwen

D

Het maken van gal

Pauze

Aan de slag in Thieme Meulenhoff

Ga naar Thieme Meulenhoff:


Boek: Anatomie en Fysiologie N3
Module 4 – Spijsverteringsstelsel
Hoofdstuk 1

  • Lees de theorie.

  • Maak de bijbehorende verwerkingsopdrachten.


Niet af?
Morgen tijd voor


Schrijf uit je hoofd de 8 onderdelen van het spijsverteringskanaal in de juiste volgorde, vanaf het moment dat voedsel het lichaam binnenkomt tot het lichaam weer verlaat.
Gebruik daarna pas je boek/lesmateriaal om te controleren.


Schrijf bij ieder onderdeel kort:

  • wat er met het voedsel gebeurt

  • of het voedsel daar vooral wordt verplaatst, verteerd of opgenomen


Kies één orgaan uit het spijsverteringskanaal en teken daarvan eenvoudig een doorsnede van de wand. Benoem de vier lagen:

  • slijmvlies

  • bindweefsellaag

  • spierlaag

  • buitenste laag


Schrijf bij iedere laag één belangrijke functie.

Checkout

Check jezelf: wat weet je nog?


  1. Noem de route van voedsel van mond tot anus.

  2. Waar worden de meeste voedingsstoffen opgenomen?

  3. Welke laag van de wand zorgt voor het voortduwen van voedsel?

  4. Wat betekent peristaltiek?


Wat vond je vandaag nog lastig?


Neem je aantekeningen morgen mee !