De wereld van 2.0 PPT 1KGT-TH H3.pptx
1
Hoofdstuk
3
Arm en rijk
Economie en politiek
Lesduur is: 40 minOnderdelen in deze les
1
Hoofdstuk
3
Arm en rijk
Economie en politiek
2
Inhouds-
opgave
vraagstuk
vaardigheden
Regio
practicum
10
Arm en rijk in je eigen gemeente
Oriëntatie
basisstof
3
Paragraaf
1
Wat heb jij nou aan?
Oriëntatie
meester hidde – arm en rijk
4
§1
Wat heb jij nou aan?
5
§1
Kledingwinkels
Elke Nederlandse stad heeft grote kledingwinkels zoals: Primark, H&M, Zara en Zeeman
Deze winkels en de kantoren hebben veel taken:
Kleding verkopen
Kleding ontwerpen
Reclame campagnes bedenken
Maar wat doen ze niet?
De kleding maken.
Wat heb jij nou aan?
6
§1
Kleding maken
Kleding wordt gemaakt in landen in Azië, omdat:
Minder welvaart dan in Europa, dus de lonen zijn lager.
Minder strenge regels voor kledingbedrijven.
Kledingmerken bouwen niet zelf fabrieken.
Ze laten hun kleding maken door zelfstandige bedrijven in het land.
Wat heb jij nou aan?
7
§1
Kleding maken (2)
Maar in Afrika en Zuid-Amerika liggen de lonen ook lager dan in Europa.
Waarom kiezen de meeste bedrijven toch voor Azië?
De havens en wegen zijn beter.
Er zijn minder problemen met elektriciteit en internet.
De mensen werken snel en goed.
Het is er veiliger.
Wat heb jij nou aan?
8
§1
Zo goedkoop mogelijk
De bedrijven moeten zo goedkoop mogelijk produceren.
Anders geeft het merk de klus aan een ander.
Dit gebouw heette Rana Plaza.
Het had 8 verdiepingen.
Hier werkten 5 kledingbedrijven voor onder andere Primark, Benetton en Mango.
Er werkten 6000 mensen.
Wat heb jij nou aan?
9
§1
Zo goedkoop mogelijk (2)
Om de prijs laag te houden:
betaalden de bedrijven hun werknemers slecht;
propten ze veel werknemers en machines in weinig ruimte;
was de kwaliteit van het gebouw slecht;
werden er meer verdiepingen op het gebouw gezet zonder vergunning.
Het gevolg: In 2013 is het gebouw ingestort.
Er waren 1.100 doden en duizenden gewonden.
Na deze ramp kwam er meer aandacht voor werkomstandigheden.
Wat heb jij nou aan?
10
Paragraaf
2
Kenmerken van arm en rijk
Basisstof
Stelling:
Iedereen heeft evenveel kansen om rijk te worden
Waar
Niet waar
Answer C
Answer D
Stelling:
Armoede in Nederland is minder erg dan armoede in ontwikkelingslanden
Waar
Niet waar
Answer C
Answer D
Stelling
Toerisme helpt arme landen om rijker te worden.
Waar
Niet waar
Answer C
Answer D
Stelling:
Onderwijs is de belangrijkste manier om armoede te bestrijden.
Waar
Niet waar
Answer C
Answer D
11
§2
Welvaart en welzijn meten
Leerdoelen
§2
Kenmerken van arm en rijk
Introductie: wie is het rijkst?
12
§2
Kenmerken van arm en rijk
Pakistanen hebben gemiddeld een stuk minder geld dan Nederlanders.
Maar alles wat je koopt kost ook heel weinig geld in Pakistan.
Wie is er dan rijker, een Pakistaan of een Nederlander?
Arm of rijk
13
§2
Kenmerken van arm en rijk
Met hoeveel geld je rijk bent, verschilt per land.
En wanneer je arm bent verschilt dus ook.
Armoedegrens: het inkomen dat je per persoon minimaal nodig hebt om te kunnen leven.
Deze grens verschilt per land.
In Nederland ligt deze grens op €36 per dag.
Voor de allerarmste landen ter wereld ligt de grens op €2,10 per dag.
Wat moet je kunnen betalen om boven de armoedegrens te leven?
Zorg
Eten
Onderwijs
Onderdak/een huis
Kleding
Ontwikkelingskenmerken
14
§2
Kenmerken van arm en rijk
Om te weten hoe het met een land gaat, kijk je naar ontwikkelingskenmerken.
Deze worden opgedeeld in twee groepen:
Welvaart: dit is de mate waarin mensen in hun levensonderhoud kunnen voorzien
Welzijn: dan gaat het over de kwaliteit van leven.
Welvaart
15
§2
Kenmerken van arm en rijk
Bruto binnenlands product (bbp):
Het totale inkomen dat in een land in een jaar wordt verdiend.
Nadeel: een land met veel inwoners heeft eerder een hoog bbp.
Oplossing: gebruik het bbp per hoofd.
Dat is het bbp gedeeld door het aantal inwoners.
Welvaart
16
§2
Kenmerken van arm en rijk
Nadelen van het bbp per hoofd:
Als een kleine groep heel rijk is en de rest arm, zie je dat niet aan het bbp per hoofd.
Prijzen in landen verschillen en daarom verschillen ook de kosten van levensonderhoud.
Wat maakt jou gelukkig
Welzijn
17
§2
Kenmerken van arm en rijk
Welzijn zegt iets over de kwaliteit van leven.
Voorbeelden van kenmerken voor welzijn:
Levensverwachting
Analfabetisme
De Human Development Index gebruikt een combinatie van indicatoren om welzijn te meten.
De HDI bestaat uit inkomen, levensverwachting, aantal jaren onderwijs.
1. Het bbp per hoofd is hoger in landen met veel inwoners.
Waar
Niet waar
2. Het bbp is een maat voor de welvaart in een land.
Waar
Niet waar
3. De ontwikkeling van een land wordt gemeten met zowel welvaart als welzijn.
Waar
Niet waar
4. In Nederland is de armoedegrens hoger dan in Pakistan.
Waar
Niet waar
Aan de slag
Maken opdracht 5 t/m 14
bladzijde 16 t/m 20
19
Paragraaf
3
Arme en rijke gebieden
Basisstof
20
§3
Arme en rijke gebieden
Leerdoelen
Je kunt de wereld indelen in centrum, semiperiferie en periferie.
§3
Het centrum van de wereld
21
Arme en rijke gebieden
In de oudheid werd Delphi als ‘de navel’ of het middelpunt van de aarde gezien.
In de middeleeuwen was dat Jeruzalem.
Het fysieke middelpunt van het moderne graadnet ligt midden in de Atlantische Oceaan.
Welk land is nu het rijkste ter wereld?
§3
Centrum-periferiemodel
23
Arme en rijke gebieden
Periferie: de armste landen, met slecht bestuur en conflicten
Centrum: de rijkste landen met veel kennis, geld en macht
.
Noem een land in de periferie
Noem een centrum land
Wat is een reden dat de centrumlanden zo rijk zijn?
Europese landen hebben vanaf 1500 grote delen van de wereld veroverd.
Zij verdienden goed aan de koloniën door te handelen in:
landbouwproducten, grondstoffen en mensen.
Lokale bevolking:
Werd gedwongen te werken--> Slavernij
Stierf door ziekten, geweld en het zware werk.
22
Kolonialisme
§3
Arme en rijke gebieden
Semiperiferie
De economie van veel perifere landen is de afgelopen decennia hard gegroeid.
Ze bevinden zich nu tussen het centrum en de periferie in: semiperiferie.
Aan de slag
Opdracht 1 t/m 5
bladzijde 23
§3
Kenmerken & relaties
24
Arme en rijke gebieden
Periferie
Periferie landen: Arme landen die economisch minder ontwikkeld zijn
Werken vooral in de landbouw
--> Dit noemen we primaire sector
Semiperferie
Semi-periferie landen: Landen die qua economische ontwikkeling tussen centrum en periferie in zitten
Werken vooral in de industrie
--> Dit noemen we secundaire sector
Centrum
Centrumlanden: Rijke landen die meer economisch ontwikkeld zijn dan veel amndere landen
Werken in diensten en kennis sector
maken paragraaf 3.3
Bladzijde 22 t/m 27
opdracht 15 en 16 hoeft niet
Wat is het centrum in de wereld economie?
Economisch lage gebieden
Ontwikkelingslanden
Landen met lage inkomens
Hoogontwikkelde landen
Wat beschrijft de periferie?
Economische machtscentra
Hoogwaardige technologiecentra
Landen met lage ontwikkelingsniveaus
Afhankelijk van het centrum
Wat is een kenmerk van de semiperiferie?
Volledig afhankelijk
Volledig ontwikkeld
Boven centrumlanden
Gemiddelde economische ontwikkeling
Welke regio is meestal een periferie?
Noord-Amerika
West-Europa
Sub-Sahara Afrika
Oceanie
Wat voor producten maken periferie landen?
Industrieproducten
Landbouwproducten
Laptops
Kleding
25
§3
Arme en rijke gebieden
Memory
26
§3
Arme en rijke gebeiden
memory - antwoorden
27
Paragraaf
4
Economische ontwikkeling
Basisstof
28
§4
Economische ontwikkeling
Leerdoelen
Voor welk werk verhuizen mensen naar New York?
Vaak ICT’ers, advocaten of adviseurs.
Maar ook voor werk in de bediening of als kindermeisje.
Het soort werk dat mensen in een land doen, is een kenmerk van de ontwikkeling van het land.
29
Introductie
§4
Economische ontwikkeling
Landbouw
Landbouwproducten, grondstoffen, mijnbouw, bosbouw en visserij.
Industrie
Industriële goederen en de bouw.
Diensten
In deze sector doen mensen iets voor andere mensen, zoals schoonmakers, verpleegkundigen, leraren en maaltijdbezorgers.
30
Economische sectoren
§4
Economische ontwikkeling
Beroepsbevolking: alle mensen tussen 15 en 65 jaar.
De beroepsbevolking is verdeeld over de drie sectoren.
Die verdeling is een kenmerk van economische ontwikkeling.
31
Economische sectoren
§4
Economische ontwikkeling
§4
Beroepsbevolking in de periferie
32
Economische ontwikkeling
In de periferie is veel werk in de landbouw.
Er zijn twee soorten landbouw:
Zelfvoorzienende landbouw: kleine boeren produceren voedsel voor zichzelf.
--> Voorbeeld Nigeria
Commerciële landbouw: grote bedrijven exporteren hun gewassen.
Commerciële landbouw heeft veel grond nodig voor.
--> Voorbeeld Nederland en Amerika
§4
Beroepsbevolking in de periferie
33
Economische ontwikkeling
Ook de dienstensector is groot.
Dit is verrassend, omdat deze sector ook in het centrum groot is.
Banen: ambtenaar, leraar, verpleging, winkelpersoneel.
Niet-officiële banen in de dienstensector: schoenenpoetser, autowasser, straatverkoper.
Officiële banen zijn de formele sector (hier wordt belasting over het verdiende geld betaald).
Niet-officiële banen zijn de informele sector.
34
§4
Economische ontwikkeling
Quiz: primair, secundair of tertiair?
Buschauffeur - landbouw, industrie of diensten
Naaiatelier - landbouw, industrie of diensten
Schoenenpoetser - landbouw, industrie of diensten
Boer - landbouw, industrie of diensten
Vuilnisophaler - landbouw, industrie of diensten
Restauranteigenaar - landbouw, industrie of diensten
Mijnwerker - landbouw, industrie of diensten
Tourguide - landbouw, industrie of diensten
Bouwvakker - landbouw, industrie of diensten
Belastingdienst - landbouw, industrie of diensten
35
§4
Economische ontwikkeling
Quiz: primair, secundair of tertiair?
Buschauffeur - landbouw, industrie of diensten
Naaiatelier - landbouw, industrie of diensten
Schoenenpoetser - landbouw, industrie of diensten
Boer - landbouw, industrie of diensten
Vuilnisophaler - landbouw, industrie of diensten
Restauranteigenaar - landbouw, industrie of diensten
Mijnwerker - landbouw, industrie of diensten
Tourguide - landbouw, industrie of diensten
Bouwvakker - landbouw, industrie of diensten
Belastingdienst - landbouw, industrie of diensten
Welke beroepen uit de dienstensector behoren in de periferie vaak tot de informele sector?
Schoenenpoetser
Vuilnisophaler
Tourguide
36
Paragraaf
5
Armoede bestrijden
Basisstof
37
§5
Armoede bestrijden
Leerdoelen
Als er een ramp is gebeurd, wordt er vaak hulp geboden.
Die hulp is hard nodig.
Maar om armoede echt te verhelpen is meer nodig.
38
Noodhulp voor slachtoffers van de aardbeving
§5
Armoede bestrijden
§5
noodhulp
39
Armoede bestrijden
Aanleidingen voor noodhulp:
Bijv. hongersnood, een aardbeving of oorlog.
Wat is noodhulp?
Tijdelijke hulp
Het is geen oplossing om de armoede in een land te bestrijden.
Bijv. leveren van voedselpakketten, drinkwater of tenten
§5
ontwikkelingssamenwerking
40
Armoede bestrijden
Het gevende en ontvangende land bepalen wat nodig is.
Ontwikkelingssamenwerking is gericht op langdurige verbetering van:
Economie
Gezondheidszorg
Veilig drinkwater
Onderwijs
Veiligheid
Vroeger werd dit ontwikkelingshulp genoemd:
hulp van een rijk land aan een arm land.
Tegenwoordig heet dit ontwikkelingssamenwerking:
de twee landen werken samen en zijn gelijkwaardig.
41
ontwikkelingssamenwerking
§5
Armoede bestrijden
§5
microkrediet
42
Armoede bestrijden
Wat is een microkrediet?
een kleine lening
bedoeld voor het opzetten van een bedrijfje
Wat heeft de vrouw op de foto van haar microkrediet gekocht denk je?
een naaimachine
Een land kan rechtstreeks steun geven aan een ander land
Ontwikkelingssamenwerking kan ook gaan via instellingen waar meerdere landen lid van zijn, zoals de EU of VN.
De hulp kan ook gegeven worden door organisaties zoals Oxfam, Amnesty, Artsen zonder grenzen of Amref Flying Doctors.
43
Organisatie van de samenwerking
§5
Armoede bestrijden
Belangrijke vragen als er hulp is geboden:
Komt het geld op de goede plek?
Zorgt het echt voor verbetering?
Is de verbetering blijvend of tijdelijk?
Waardoor ontstaan er problemen?
Verschillen in ideeën en gewoonten.
Te weinig kennis van hulpverleners over gang van zaken in een gebied.
Te weinig kennis bij ontvanger over bijv. onderhoud van machines.
Slechte wegen en verbindingen.
Corruptie.
44
Problemen
§5
Armoede bestrijden
bbp
Paragraaf 2, 3, 4 en 5
45
Memory
Tomatensaus
A
Verschillen in ideeën en gewoonten
bbp
Paragraaf 2, 3, 4 en 5
46
Memory
Tomatensaus
A
Verschillen in ideeën en gewoonten
47
Paragraaf
6
Internationale cacaohandel
Vraagstuk
48
§6
Internationale cacaohandel
Leerdoelen
49
§6
chocola
Hoeveel chocola eet de gemiddelde Nederlander per jaar?
5 kg
Zit jij hier boven of onder?
In welk land zou de meeste chocola worden gegeten?
Zwitserland: 9 kg
En in welk land wordt de meeste chocola geproduceerd?
Ivoorkust levert de meeste cacaobonen.
Maar Nederland is de grootste verwerker van cacaobonen tot cacao en chocola.
Internationale cacaohandel
50
§6
Productie en consumptie
Productie en consumptie van cacao zijn ongelijk over de wereld verdeeld:
Productie vooral in de periferie
Consumptie vooral in het centrum
Ook de winst is ongelijk verspreid:
Grote bedrijven in het Westen verdienen veel.
Kleine boeren met cacaoplantages verdienen weinig.
Internationale cacaohandel
51
§6
Handel in cacaobonen
De prijs van cacaobonen wordt bepaald door vraag en aanbod.
Bij veel aanbod daalt de prijs.
Bij weinig aanbod stijgt de prijs.
Grote handelaren kunnen de prijs beïnvloeden:
Als de prijzen laag zijn kopen ze veel.
Als de prijzen hoog zijn, maken ze eerst hun voorraden op en kopen even niks.
Daardoor zakt de prijs.
Internationale cacaohandel
52
§6
Verwerking in het centrum
Cacaobonen worden verwerkt tot cacaoboter en cacaopoeder.
Dit gebeurde vroeger bijna alleen in het centrum.
Momenteel ook meer in de landen waar de bonen geproduceerd worden.
Nederland is de tweede grootste verwerker van cacaobonen.
Internationale cacaohandel
53
§6
Eerlijke
Fair trade
Boeren verdienen vaak te weinig om van rond te komen.
Ze gebruiken hun eigen kinderen als gratis werkkracht.
Soms is er sprake van slavernij:
Kinderen worden gedwongen te werken.
Hoe denken je na het kijken van dit filmpje over je volgende stukje chocola of hagelslag?
Internationale cacaohandel
Veelvoorkomende problemen:
Boeren hebben weinig kennis → de opbrengsten van het land zijn klein
Boeren werken niet samen → ze blijven machteloos
Als een boer een hogere prijs vraagt → wordt hij overgeslagen door handelaar
54
Veelvoorkomende problemen
§6
Internationale cacaohandel
55
§6
Eerlijke chocolade
Welke rol heeft Nederland
Cacaobonen worden hier verwerkt tot cacao.
Nederland produceert chocola in allerlei vormen.
Vind je dat Nederland, als grote speler in deze productieketen, de mogelijkheid of zelfs verantwoordelijkheid heeft om de cacaoboeren te helpen?
Internationale cacaohandel
Wat wil Fair Trade bereiken?
Controle op slavernij en kinderarbeid.
Meer geld voor de boeren.
De boeren helpen om samen te werken en hun belangen te verdedigen.
De boeren trainen om de productie te verhogen.
(Hoe) Werkt het?
Chocolaproducenten kunnen het keurmerk aanvragen.
Hun chocola is dan iets duurder.
Boeren krijgen meer, maar vaak nog steeds weinig betaald.
56
Fair trade wil eerlijker handel
§6
Internationale cacaohandel
§6
Invulverhaal
57
Woningnood
Als de boeren gaan ...A..., kunnen zij een ...B... prijs eisen voor hun bonen. Als de ...C... meer geld krijgen voor hun bonen, hoeven zij geen ...D... te laten werken. De kinderen kunnen dan naar ...E...
Als de boeren meer ...F... zouden hebben over het runnen van een plantage, zouden ze hun productie ...G... kunnen maken en meer bonen van dezelfde akker kunnen krijgen.
interNationale cacaohandel
§6
invulverhaal
58
Woningnood
Internationale cacaohandel
Als de boeren gaan samenwerken, kunnen zij een hogere prijs eisen voor hun bonen. Als de boeren meer geld krijgen voor hun bonen hoeven, zij geen kinderen te laten werken. De kinderen kunnen dan naar school.
Als de boeren meer kennis zouden hebben over het runnen van een plantage, zouden ze hun productie beter kunnen maken en meer bonen van dezelfde akker kunnen krijgen.
§6
cacaohandel
59
BOTSENDE BELANGEN
Bij de cacaohandel zijn verschillende groepen betrokken. Zij hebben verschillende belangen. In deze opdracht ga je je daarin verdiepen. Samen met je groepsgenoten geef je ook een mening over een stelling. De opdracht maak je in groepjes van vier.
Ga eerst naar de online leeromgeving en bekijk of download de bijbehorende materialen en ga daarna aan de slag met de opdrachten.
Zorg ook voor vier verschillende kleuren pennen.
Internationale cacaohandel
§6
Placemat
60
Internationale cacaohandel
BOTSENDE BELANGEN
§6
cacaohandel
61
Internationale cacaohandel
BOTSENDE BELANGEN
17
• Ieder groepje krijgt de placemat.
• Verdeel de rollen. De rollen zijn: de cacaoboeren, de eigenaren van chocoladefabrieken, stichting Fairtrade Nederland en de Nederlandse consumenten. Kies ieder een andere kleur pen.
• Ga om het vel heen zitten bij de rol die je hebt gekozen. Lees de stelling in het midden van de placemat. Reageer op deze stelling vanuit de rol die je hebt aangenomen. Schrijf die reactie in stilte in een aantal zinnen op bij jouw rol. (5 minuten)
• Draai het vel een kwartslag door. Lees de reactie van jouw groepsgenoot en schrijf jouw reactie eronder. Dat doe je weer vanuit jouw gekozen rol. (3 minuten)
• Draai het vel nog twee keer een kwartslag door. Lees de reacties van jouw groepsgenoten en reageer daaronder weer vanuit jouw gekozen rol. (3 minuten)
• Draai het vel nu zo dat je kunt lezen wat jouw groepsgenoten onder jouw eerste opmerkingen hebben geschreven. (2 minuten)
18
Bespreek nu met elkaar: welke mening hebben jullie als groep over de stelling? Gebruik daarbij wat jullie op het blad hebben geschreven. Zorg dat iedereen aan het woord komt. Schrijf jullie mening onder de stelling. Schrijf niet alleen op of jullie het eens of oneens zijn met de stelling, maar ook waarom. (8 minuten)
19
Bespreek de antwoorden met andere groepjes in de klas. Waren er verschillen? En zo ja, waarom?
62
Paragraaf
7
schaalniveaus
vaardigheden
63
§7
schaalniveaus
Leerdoelen
§7
64
§7
schaalniveaus
Geografische schaalniveaus
Mondiaal – de hele wereld
Continentaal – continent/werelddeel
Nationaal – land
Regionaal – provincie of streek
Lokaal – gemeente, stad of wijk
Veranderen van schaalniveau heet inzoomen of uitzoomen.
65
Inzoomen en uitzoomen
§7
schaalniveaus
Inzoomen: naar een lager schaalniveau
Uitzoomen: naar een hoger schaalniveau
Elk schaalniveau heeft een eigen centrum + eigen periferie.
Mondiaal schaalniveau: ‘Het Westen’ is het centrum.
Continentaal schaalniveau (Europa): vooral Noordwest-Europa is het centrum.
Nationaal schaalniveau (Nederland): De Randstad is het centrum.
Regionaal schaalniveau: de provinciehoofdstad is vaak het centrum, de dorpen eromheen de periferie.
Lokaal schaalniveau: het stadscentrum is vaak het centrum en de wijken eromheen de periferie.
66
Centrum en periferie
§7
schaalniveaus
1. Van nationaal schaalniveau naar mondiaal schaalniveau verschuiven heet:
Inzoomen
Uitzoomen
2. Van continentaal naar regionaal schaalniveau verschuiven heet:
Inzoomen
Uitzoomen
3. Als je inzoomt, kijk je met [meer/minder] detail.
4. Het platteland rondom een stad is vaak de lokale ………….
5. Als je naar een werelddeel kijkt, noem je dat ………………….. schaalniveau.
67
quiz
§7
schaalniveaus
periferie
continentaal
68
Paragraaf
8
Cijfers in diagrammen
vaardigheden
69
§8
CIJFERS IN DIAGRAMMEN
Leerdoelen
70
§8
Cijfers in diagrammen
Wat zijn statistieken
Statistieken zijn cijfers in de vorm van:
Tabellen
Lijndiagrammen
Cirkeldiagrammen
Staafdiagrammen
Kaarten
Bedrijven, overheden en andere organisaties moeten veel keuzes maken.
Ze gebruiken cijfers om deze keuzes te kunnen maken.
Cijfers worden vaak gebruikt om te vergelijken met andere plekken of andere jaren.
Cijfers zijn makkelijker te begrijpen als ze in kaarten, grafieken of diagrammen zijn verwerkt.
Statistiek = door middel van cijfers inzicht krijgen in verschijnselen.
71
statistieken
§8
Cijfers in diagrammen
72
§8
Cijfers in diagrammen
Hoe kom je aan statistieken?
CBS = Centraal Bureau voor Statistiek
Dit bureau verzamelt in Nederland veel cijfers over inkomen, gezondheid, onderwijs, werkloosheid etc.
Dit doen ze door:
Mensen en bedrijven vragen te stellen.
Digitale informatie op te slaan van bijvoorbeeld supermarkten, over prijzen of van de belastingdienst.
Kenmerken van een cirkeldiagram:
Vorm van een cirkel.
Cijfers worden in percentages gegeven.
De cirkel heeft verschillende kleuren.
De kleuren zijn in punten verdeeld, net als taartpunten.
Alle taartstukken opgeteld is altijd 100%.
Zelf een cirkeldiagram maken:
Geschikt voor drie tot acht verschillende taartpunten.
Begin vanaf 12 uur met de klok mee punten te maken.
Begin met het grootste taartpunt en eindig met het kleinste taartpunt.
Maak een legenda met de betekenis van de kleuren.
73
Cirkeldiagram
§8
Cijfers in diagrammen
Kolomdiagram:
- Bestaat uit verticale kolommen.
Hoe groter het getal, hoe hoger de kolom.
De onderwerpen staan op de horizontale x-as.
De waarden (aantallen of percentages) staan op de y-as.
Staafdiagram:
- Dit diagram lijkt op een kolomdiagram.
De staven zijn alleen horizontaal.
Op de y-as staan nu de onderwerpen en op de x-as de waarden.
74
Kolomdiagram & Staafdiagram
§8
Cijfers in diagrammen
Lijndiagram:
Punten in een grafiek zijn met elkaar verbonden.
Op de y-as staan de waarden.
Op de x-as staan meestal tijdstippen zoals maanden of jaren.
Een lijndiagram is geschikt om een ontwikkeling in de tijd te laten zien.
Om te weten wat de lijn weergeeft moet je kijken naar:
De y-as, de titel of de legenda van het diagram.
75
LIJNdiagram
§8
Cijfers in diagrammen
76
Paragraaf
9
suriname
regio
77
§9
suriname
Leerdoelen
78
§9
suriname
suriname
Suriname:
Ligt in Zuid-Amerika;
is 4x zo groot als Nederland;
heeft een tropisch klimaat (warm met veel regen);
bestaat helemaal uit tropisch regenwoud.
Bevolking:
Er wonen 600.000 mensen in Suriname;
deze wonen bijna allemaal in en rond de hoofdstad ‘Paramaribo’;
in het binnenland zijn weinig wegen, mensen en goederen worden over water vervoerd.
79
§9
suriname
Een land in zuid-amerika
Producten van de Surinaamse economie zijn olie, goud, hout, vis en rijst.
Dit zijn allemaal grondstoffen of landbouw-producten, die ze aan andere landen leveren.
De industrie- en dienstensector zijn klein.
Het bbp per hoofd is in Suriname veel lager dan in Nederland.
1/5 van de bevolking leeft onder de armoedegrens.
Op veel ontwikkelingskenmerken scoort Suriname lager dan Nederland.
80
§9
suriname
Arm en rijk in suriname
De verschillen tussen arm en rijk zijn groot.
In het binnenland leeft de helft van de bevolking onder de armoedegrens.
Aan de kust is meer welvaart.
Er is een grote informele sector.
Veel mensen ontvangen geen officieel loon, en krijgen minder dan het wettelijk minimum.
De overheid krijgt ook geen belasting over deze lonen.
Daardoor is er minder geld voor de ontwikkeling van het land.
81
§9
suriname
Verschillen tussen Arm en rijk
Nederland in Suriname:
Vanaf 1667 was Suriname een kolonie van Nederland.
Nederlanders legden plantages aan voor koffie, suikerriet of katoen.
Ze zetten ook fabrieken op voor de verwerking van bijvoorbeeld suikerriet tot suiker.
Er waren veel arbeiders nodig.
In Afrika werden mensen gevangengenomen, tot slaaf gemaakt en naar Suriname gebracht.
In Suriname deden zij zwaar werk, kregen slecht eten en werden niet betaald.
Nederlanders verdienden juist veel geld met de plantages.
82
§9
suriname
Kolonialisme en slavernij
De oude directeurswoning op plantage Katwijk. Dit is de enige plantage in Suriname waar nog koffie wordt verbouwd.
Vervolg:
Afschaffing van de slavernij: 1863.
10 jaar later mochten slaven pas de plantages verlaten.
Er waren nog steeds veel arbeiders nodig op de plantages.
Nieuwe arbeiders kwamen uit Java (Indonesië), India en China.
Hierdoor ontstond een bijzondere mix van bevolkingsgroepen.
Dat zie je nu nog steeds:
83
§9
suriname
Kolonialisme en slavernij
De afschaffing van de slavernij wordt herdacht en gevierd.
Onafhankelijkheid van Suriname: 1975.
Tussen 1975-1980 kregen Surinamers de keuze:
Nederlander blijven en naar Nederland verhuizen, of;
Surinamer worden en in Suriname blijven.
Er zijn 95.000 mensen naar Nederland verhuisd in deze periode.
Dat was toen meer dan een kwart van de bevolking.
84
§9
suriname
onafhankelijkheid
Na de onafhankelijkheid:
Veel hoogopgeleiden waren naar Nederland verhuisd.
Veel kennis was hierdoor weg en ontwikkeling was moeilijk.
Strijd om de macht leidde tot een burgeroorlog.
Om inkomsten te hebben bleef Suriname grondstoffen leveren aan het buitenland.
Voor het bouwen van fabrieken was er te weinig geld en kennis.
85
§9
suriname
onafhankelijkheid
Handel
Suriname levert veel vis, schaaldieren en groente.
Nederland levert Suriname machines en medicijnen.
Aan deze handel verdient Nederland meer dan Suriname.
Mensen
Er is veel verkeer tussen de landen voor zowel familiebezoeken als toerisme.
Hulp
Nederland en Suriname werken samen om misdaad en corruptie te bestrijden.
Nederland gaat Suriname ook helpen de landbouw te verbeteren.
Niet iedereen is blij met deze hulp, omdat ze willen dat Nederland zich niet meer met de voormalige kolonie bemoeit.
86
§9
suriname
Nederland en suriname in de 21e eeuw
Suriname werd in 1667 …………. van Nederland. Nederlanders begonnen met de aanleg van ……….….. en bouwden ……….…… Hiervoor hadden ze arbeidskrachten nodig, die ze uit …………. haalden. Na de …………. van de slavernij kwamen er arbeiders uit India, …………. en Indonesië.
Momenteel heeft Suriname een diverse …………. De economie is minder divers, want het land exporteert nog vooral …………. en heeft geen grote industrie- of dienstensector. Hierdoor wordt het land nog steeds gezien als een …………. land in de wereld, terwijl Nederland tot het centrum behoort.
87
§9
suriname
Invulverhaal
Suriname werd in 1667 een kolonie van Nederland. Nederlanders begonnen met de aanleg van plantages en bouwden fabrieken. Hiervoor hadden ze arbeidskrachten nodig, die ze uit Afrika haalden. Na de afschaffing van de slavernij kwamen er arbeiders uit India, China en Indonesië.
Momenteel heeft Suriname een diverse bevolking. De economie is minder divers, want het land exporteert nog vooral vis/grondstoffen/landbouwproducten en heeft geen grote industrie- of dienstensector. Hierdoor wordt het land nog steeds gezien als een semiperifeer land in de wereld, terwijl Nederland tot het centrum behoort.
88
§9
suriname
Invulverhaal – antwoorden
89
Paragraaf
10
ARM EN RIJK in je eigen gemeente
practicum
90
§10
jakarta
Leerdoelen
§10
Arm en rijk in je eigen gemeente
Leerdoelen
Je gaat in tweetallen een armere en een rijkere buurt in een Nederlandse gemeente met elkaar vergelijken.
Hiervoor gebruik je de website van het CBS: cijfers op de kaart.
91
§10
ARM EN RIJK IN JE EIGEN GEMEENTE
