Les: Staal/ Aluminium
Leerdoelen
Aan het einde van deze les kun je:
ferro- en non-ferrometalen herkennen en onderscheiden
uitleggen hoe staal en aluminium worden gemaakt
eigenschappen van staal en aluminium benoemen en vergelijken
warmgewalst, koudgewalst, automatenstaal en RVS herkennen aan hun belangrijkste kenmerken en toepassingen
een keuze voor staal of aluminium bij een product onderbouwen.
Staal/ Aluminium
Wat is volgens jullie het belangrijkste verschil tussen deze twee metalen?
FERRO
bevat hoofdzakelijk ijzer;
vaak sterk;
veel soorten zijn magnetisch;
veel soorten zijn gevoelig voor corrosie;
voorbeelden: staal, gietijzer, RVS.
NON-FERRO
ijzer is niet het hoofdbestanddeel;
vaak lichter of beter bestand tegen corrosie;
meestal niet magnetisch;
voorbeelden: aluminium, koper, messing en zink.
Sleepvraag
Ferro
Non Ferro
Gietijzer
Koper
Messing
Staal
Waarom wordt staal gerekend tot de ferro-metalen?
Omdat staal meestal sterk en magnetisch is
Omdat ijzer het hoofdbestanddeel van staal is
Omdat staal gevoelig kan zijn voor corrosie
Omdat staal vaak voor constructies wordt gebruikt
Welk materiaal hoort bij de non-ferrometalen?
RVS, omdat het vaak niet magnetisch reageert
Gietijzer, omdat het veel koolstof kan bevatten
Aluminium, omdat ijzer niet het hoofdbestanddeel is
Constructiestaal, omdat het meestal wordt gewalst
Van grondstof naar metaal
Staal:
ijzererts → ruwijzer → koolstofgehalte verlagen → staal.
Aluminium:
bauxiet → aluinaarde → met veel elektrische energie aluminium produceren. Recycling: kosten 5% van de energie van primaire productie.
Staal
relatief zwaar;
sterk;
goed bruikbaar voor constructies;
goedkoop;
gewoon constructiestaal is corrosiegevoelig;
warmgewalst staal heeft een grover oppervlak/oxidehuid;
koudgewalst staal heeft een gladder oppervlak en nauwkeurigere maatvoering.
Aluminium
licht: ongeveer 1/3 van het gewicht van staal;
massa ongeveer 2700 kg/m³;
niet magnetisch;
natuurlijke beschermende oxidelaag;
goed recyclebaar;
relatief duur;
lassen vraagt meer vaardigheid.
Staal en aluminium vergelijken
Waarom wordt aluminium vaak toegepast in voertuigen en vliegtuigen?
Omdat aluminium relatief licht en toch bruikbaar sterk is
Omdat aluminium goedkoper te produceren is dan staal
Omdat aluminium altijd sterker is dan gewoon staal
Omdat aluminium volledig ongevoelig is voor beschadiging
Welke combinatie beschrijft staal en aluminium het best?
Staal is lichter, aluminium is meestal magnetisch
Staal is goedkoper, aluminium is beter corrosiebestendig
Staal roest nooit, aluminium heeft geen oxidelaag
Staal is non-ferro, aluminium behoort tot ferro
Staal of Aluminium
Schriftelijke opdracht
Werk in tweetallen.
Kies bij ieder product voor STAAL of ALUMINIUM.
Schrijf daarna één materiaaleigenschap op waarmee je jouw keuze onderbouwt.
Je hebt per product ongeveer 30 seconden. Bespreek je keuze kort met je partner.
Niet al het staal is hetzelfde.
Door de manier van bewerken en door toevoeging van legeringselementen ontstaan verschillende staalsoorten:
warmgewalst staal
koudgewalst staal
automatenstaal
roestvast staal (RVS)
legeringselementen = een stof die aan metaal wordt toegevoegd om de eigenschappen te veranderen
RVS is een ferro-metaal, want ...... is het hoofdbestanddeel.
Toepassingen:
keukenapparatuur
leidingwerk en tanks
sanitair
scheepsbouw
medische toepassingen
Warmgewalst en koudgewalst staal
Warmgewalst staal
wordt bij ongeveer 1200 °C gewalst;
relatief goedkoop;
ruw oppervlak;
heeft een oxidehuid;
corrosiegevoelig;
vooral toegepast als constructiestaal.
Koudgewalst staal
wordt gemaakt door warmgewalst staal koud na te walsen;
gladder oppervlak;
nauwkeurigere dikte;
verkrijgbaar in veel dunnere plaat;
corrosiegevoelig;
toegepast bij onder andere autoplaatwerk en constructiestaal.
Warmgewalst = ruw en goedkoop
Koudgewalst = glad en nauwkeurig
Automatenstaal
Automatenstaal
bevat onder andere zwavel en mangaan;
daardoor goed te verspanen;
spanen breken tijdens het verspanen gemakkelijker kort af;
volgens de lesstof lasbaar.
Toepassingen:
bouten
moeren
assen
Roestvast staal
Roestvast staal – RVS
bestaat hoofdzakelijk uit ijzer met onder andere chroom, nikkel en koolstof;
goed bestand tegen corrosie;
hittebestendig;
goed reinigbaar en daardoor hygiënisch;
duurzaam;
goed te verwerken.
Welke staalsoort past het best bij dun plaatwerk met een glad oppervlak en nauwkeurige maatvoering?
Warmgewalst staal, vanwege het ruwe oppervlak en de prijs
Koudgewalst staal, vanwege de gladheid en maatnauwkeurigheid
Automatenstaal, vanwege de goede verspaanbaarheid bij draaien
Roestvast staal, vanwege de hoge weerstand tegen corrosie
Welke staalsoort is het meest geschikt voor het maken van assen op een draaibank?
Warmgewalst staal, omdat het goedkoop constructiestaal is
Koudgewalst staal, omdat het dun en nauwkeurig gewalst is
Automatenstaal, omdat het goed verspaanbaar te bewerken is
Roestvast staal, omdat het goed bestand is tegen corrosie
Welke staalsoort?
Schriftelijke opdracht
Werk in tweetallen.
Koppel het kenmerk aan de juiste staalsoort
Welke staalsoort kies je en leg uit waarom.
Schrijf daarna op welke staalsoort je het makkelijkst zou herkennen in de praktijken en leg uit waarom.
Les: Staal/ Aluminium
Check op Leerdoelen
Aan het einde van deze les kun je:
ferro- en non-ferrometalen herkennen en onderscheiden
uitleggen hoe staal en aluminium worden gemaakt
eigenschappen van staal en aluminium benoemen en vergelijken
warmgewalst, koudgewalst, automatenstaal en RVS herkennen aan hun belangrijkste kenmerken en toepassingen
een keuze voor staal of aluminium bij een product onderbouwen.