KERN H5 Hersen en taal

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

H5 Taal & hersenen

Handboek blz. 26-29

Wo 10 december - lesplanning

1) 10 minuten lezen in leesboek

2) tijdens het lezen --> huiswerkcontrole (opd. 1 t/m 12 van H4)

3) huiswerk nakijken

4) Start H5 Taal & hersenen (LessonUp)

10

minute

00

second

add30s

Leerdoelen

• Je weet wat neurolinguïstiek is en op welke manieren taal verstoord kan raken.

• Je kan kenmerken van taalstoornissen herkennen en benoemen.

• Je kan kenmerken van taalstoornissen verklaren en toelichten.

  
  

• 
  

  Wat weet je eigenlijk al over hersenen en taal?

  
  

Hoeveel woorden ken je ongeveer tegen de tijd dat je volwassen bent?

A

20.000 woorden

B

35.000 woorden

C

50.000 woorden

D

150.000 woorden

Ook de hersenen kunnen beschadigen. Bij beschadiging van welke hersenhelft is er een grotere kans op taalstoornissen?

A

De linkerhersenhelft

B

De rechterhersenhelft

C

Beide helften hebben evenveel invloed

D

Een beschadiging in de hersenen heeft geen invloed

Waar denk je aan bij 'taalstoornissen'?

Talige hersengebieden

• Het centrum van Broca: Paul Broca ontdekte dat beschadigingen in de voorzijde van de linkerhersenhelft tot spraakproblemen leidt.

• Het centrum van Wernicke: Carl Wernicke legde een verband tussen een beschadiging achter in de linkerhersenhelft en problemen met taalbegrip.

Dit vormde lange tijd de basis voor het neurologisch standaardmodel voor taal. Hersenen zijn echter

plastisch, wanneer een deel van de hersenen uitvalt,

kán een ander deel die functie soms (deels) overnemen.

Afasie (1)

Afasie is een verzamelnaam voor taalstoornissen die zijn ontstaan door hersenletsel. De twee bekendste vormen van afasie zijn:

• Afasie van Broca: hersenletsel rond of in het centrum van Broca.

  • problemen bij taalproductie

  • weinig, langzaam en niet vloeiend spreken

  • spraakorganen aansturen lukt niet, je weet de woorden, maar kan tong/kaak/lippen niet vormen.

  • inhoudswoorden blijven (znw, bvn, ww)

  • grammaticale woorden verdwijnen (lw, vnw)

• Afasie van Wernicke

Afasie (2)

Afasie is een verzamelnaam voor taalstoornissen die zijn ontstaan door hersenletsel. De twee bekendste zijn:

• Afasie van Broca

• Afasie van Wernicke: hersenletsel in of rond het centrum van Wernicke.

  • problemen met het begrijpen van taal

  • verwante woorden door elkaar halen (appel/banaan/peer)

  • vlot spreken, complexe, grammaticaal juiste zinnen

  • onlogische uitspraken, zonder dit zelf door te hebben

  • verwisseling van woorden en klanken

Aangeboren taalstoornis

Een taalstoornis kan ook aangeboren zijn, de bekendste aangeboren taalstoornis is dyslexie.

De precieze oorzaak van dyslexie is onduidelijk, maar als een van jouw ouders het heeft, heb je er 50 % kans op.

• Mensen met dyslexie hebben:

  • moeite met technische lezen en spellen

  • moeite met bepaalde klanken aan bepaalde tekens (letters) koppelen

  • snel last van vermoeidheid na lezen

  • moeite met leesbaar schrijven

    
    

Hoeveel procent van de wereldbevolking heeft (naar schatting) dyslexie?

A

0.2 %

B

2 tot 5 %

C

5 tot 10 %

D

10 tot 20 %

Bij wie komt dyslexie vaker voor?

A

Jongens

B

Meisje

Specifieke Taalontwikkelingsstoornis

Een specifieke taalontwikkelingsstoornis (TOS) beïnvloedt de ontwikkeling van taalvaardigheden zonder duidelijke oorzaak. Kinderen met TOS hebben ernstige spraak- en taalproblemen, ondanks normale intelligentie en afwezigheid van andere stoornissen.

• Neurobiologische ontwikkelingsstoornis

  • Moeite met productie van taal of

  • moeite met begrip van taal of

  • moeite met begrip en productie

• Oorzaak grotendeels onbekend, weinig onderzoek.

  
  

Hoeveel kinderen worden er (naar schatting) met TOS geboren?

A

1 op de 5

B

1 op de 20

C

1 op de 80

D

1 op de 240

Aan de slag

• Maak een mindmap van de theorie op blz. 26 t/m 29

• Maak opdracht 1 t/m 12 (oefenboek blz. 16-17)

  
  

• Vul de woordenlijst aan (H1 Mens & taal, H4 Hoe kinderen een taal leren, H5 Taal en Hersenen)