Gevaar en risico op het werk
Gevaar en risico op het werk
Open met het idee dat dit een kernonderwerp is voor het VCA basisexamen. Maak meteen duidelijk dat studenten het verschil tussen gevaar en risico moeten herkennen in werksituaties.
Lesdoel
Ik kan het verschil uitleggen tussen gevaar en risico en dit herkennen in een werksituatie.
Deze slide heeft geen instructies
Welke gevaren ken jij op het werk of school?
Gebruik de antwoorden als start: laat leerlingen voorbeelden noemen zoals gladde vloer, hoogte, machine of elektriciteit. Koppel daarna terug naar het lesdoel: verschil tussen gevaar en risico.
Gevaar
Een gevaar is iets dat schade kan veroorzaken.
Het gaat om de bron van mogelijk letsel, schade of ziekte.
Benadruk dat gevaar nog niet hetzelfde is als een ongeluk. Het is de situatie, stof of machine die schade kán geven.
Voorbeelden van gevaar
Bij zwaar of gevaarlijk werk
elektriciteit
een draaiende machine
een gladde vloer
een zware last
een giftige stof
werken op hoogte
Op de werkplek
Lees de voorbeelden niet alleen op; koppel kort aan herkenbare situaties zoals magazijn, werkplaats, bouwplaats of schoonmaak.
Een gevaar zie je vaak om je heen
Een gevaar kan zichtbaar zijn
Soms merk je het pas later
Denk aan machines, stoffen of hoogte
Je kunt hier noemen dat sommige gevaren duidelijk zichtbaar zijn, zoals een gladde vloer, en andere minder direct opvallen, zoals giftige stoffen of elektriciteit.
Wat is een gevaar?
iets dat schade kan veroorzaken
de kans op een ongeluk
een wond na een val
de regels op het werk
Toetst de basisdefinitie van gevaar. De afleiders lijken op risico, gevolg en veiligheid.
Gevaar herkennen
Een gevaar is iets dat schade kan veroorzaken. Op het werk zie je bijvoorbeeld elektriciteit of een gladde vloer. Soms is een gevaar meteen zichtbaar, soms merk je het pas later.
Alle woorden komen direct uit het eerste lesblok: definitie, voorbeelden en zichtbaar/niet direct merkbaar.
Gevaar is nog geen risico
Alleen een gevaar noemen is niet genoeg.
Je moet ook kijken wat er kan gebeuren als iemand met dat gevaar te maken krijgt.
Dit is de overgang naar risico. Laat voelen dat gevaar de bron is, maar risico gaat over de kans op schade en de gevolgen daarvan.
Risico
Een risico is de kans dat het gevaar echt schade veroorzaakt, samen met de mogelijke gevolgen.
Houd de definitie eenvoudig. Twee delen zijn belangrijk: kans en gevolg.
Wat hoort bij risico?
Bij risico kijk je naar:
de kans dat er iets misgaat
de gevolgen als het misgaat
Herhaal dat risico niet alleen over gevaar gaat, maar over wat er werkelijk kan gebeuren en hoe erg dat dan is.
Voorbeeld: werken op een steiger
Je werkt op een steiger op 8 meter hoogte.
Gevaar: hoogte
Risico: vallen en gewond raken
Gebruik exact dit voorbeeld uit de lesstof. Zo herkennen studenten het type examenvraag sneller.
Verschil tussen gevaar en risico
Gevaar = wat schade kan veroorzaken
Risico = wat er kan gebeuren door dat gevaar
Laat studenten dit verschil echt verwoorden: gevaar is de bron, risico is de mogelijke schade door die bron.
Zo denk je bij examenvragen
Kijk eerst naar het gevaar.
Vraag daarna: wat kan er gebeuren?
Vaak kom je zo uit bij het risico.
Dit is de examentip uit de input. Houd het praktisch en direct toepasbaar.
Van situatie naar risico
Situatie bekijken → gevaar herkennen → bedenken wat er kan gebeuren = risico benoemen
Gebruik hier de pijlvorm omdat de denkstap zelf de kern is. Dit helpt vooral bij examens en praktijksituaties.
Wat hoort bij risico?
alleen de hoogte
kans en gevolgen
alleen een machine
regels en spullen
Risico bestaat uit twee delen: kans dat het misgaat en gevolgen als het misgaat.
Gevaar of risico
Je werkt op een steiger op 8 meter hoogte. Het gevaar is de hoogte. Het risico is dat je valt en gewond raakt. Bij een examenvraag vraag je: wat kan er gebeuren?
Verankert het kernvoorbeeld uit de les en de examentip 'wat kan er gebeuren?'.
Hoe vind je het risico in een situatie?
Bespreek dat een goed antwoord beide stappen noemt: eerst het gevaar herkennen, daarna benoemen wat er kan gebeuren. Mogelijke elementen: situatie bekijken, gevaar zien, risico noemen.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één inzicht uit de les benoemen, bijvoorbeeld het verschil tussen gevaar en risico of de vraag 'wat kan er gebeuren?'.
Wat vond jij het lastigst?
Reflectie zonder goed of fout. Gebruik antwoorden om te zien welk onderdeel extra herhaling nodig heeft.
Begrippenlijst
gevaar - iets dat schade kan veroorzaken
risico - de kans dat een gevaar echt schade veroorzaakt, met de mogelijke gevolgen
schade - letsel, ziekte of kapotte spullen
gevolgen - wat er gebeurt als het misgaat
hoogte - werken boven de grond, bijvoorbeeld op een steiger
giftige stof - stof die schadelijk kan zijn voor je gezondheid
gladde vloer - vloer waarop je kunt uitglijden
Deze slide heeft geen instructies