PWS hoofd en deelvragen workshop
Van onderwerp naar
een sterke hoofdvraag
Workshop profielwerkstuk • havo 4
Vandaag maak je een eerste PWS-idee met hoofdvraag en deelvragen.
1
Lesduur is: 120 minOnderdelen in deze les
Van onderwerp naar
een sterke hoofdvraag
Workshop profielwerkstuk • havo 4
Vandaag maak je een eerste PWS-idee met hoofdvraag en deelvragen.
1
PWS • HAVO 4
Aan het einde kun jij…
1
een breed onderwerp afbakenen
2
een onderzoekbare hoofdvraag formuleren
3
logische deelvragen maken
4
feedback geven met een checklist
3
PWS • HAVO 4
Wat maakt een vraag geschikt voor een PWS?
Welke vraag zou jij liever onderzoeken?
A
Is sociale media slecht?
B
In hoeverre beïnvloedt TikTok het koopgedrag van jongeren van 15 tot 18 jaar?
Kies A of B en leg je keuze uit.
2
PWS • HAVO 4
Begin bij nieuwsgierigheid, niet bij een perfecte vraag
Welke onderwerpen roepen bij jou vragen op?
sport
Gezondheid
Muziek
Misdaad
Klimaat
Technologie
Sociale media
Geschiedenis
Economie
Taal
4
PWS • HAVO 4
Een onderwerp is nog geen onderzoeksvraag
Sociale Media
Breed onderwerp
TikTok en koopgedrag van jongeren
Afgebakend onderwerp
In hoeverre beïnvloedt TikTok het koopgedrag van jongeren van 15 tot 18 jaar?
Hoofdvraag
5
PWS • HAVO 4
Baken je onderwerp af met vier keuzes
WAT?
Welk verschijnsel of probleem?
WIE?
Welke groep of doelgroep?
WAAR?
Welke plaats of context?
WANNEER?
Welke periode?
6
PWS • HAVO 4
Video: zo maak je een vraag kleiner
Afbakenen van je onderzoeksvraag
Kijk naar de volgende video...
7
PWS • HAVO 4
Rijksuniversiteit Groningen • YouTube
Kijkvraag: welke manieren van afbakenen hoor je?
7
PWS • HAVO 4
De zes checks voor een sterke hoofdvraag
Open
Geen ja/nee-antwoord
✓
Duidelijk
één centrale
vraag
✓
Afgebakend
niet te breed
of te smal
✓
Onderzoekbaar
bronnen of gegevens beschikbaar
✓
Haalbaar
uitvoerbaar
voor deadline
✓
Relevant
past bij het vak, profiel en interesse
✓
8
PWS • HAVO 4
Welke vraag is het sterkst?
A. Is fastfood ongezond?
B. Wat is fastfood?
C. In hoeverre hangt het aantal fastfoodmaaltijden per week samen met het concentratievermogen van havo 4-leerlingen?
D. Waarom eten mensen fastfood en is dat slecht en wat kunnen scholen eraan doen?
9
PWS • HAVO 4
Verbeter de vraag — werk in tweetallen
“Welke invloed heeft gamen?”
Maak de vraag sterker door minimaal drie keuzes toe te voegen:
Wat?
Wie?
Waar?
Wanneer?
Schrijf jullie verbeterde hoofdvraag op werkblad 1.
10
PWS • HAVO 4
Vraagwoorden sturen het soort onderzoek
Wat / welke
beschrijven of vergelijken
Hoe
proces, ontwikkeling of aanpak
Waardoor / waarom
verklaren
In hoeverre
onderzoeken en afwegen
Hoe kan
ontwerpen of adviseren
Let op: het vraagwoord alleen maakt een vraag nog niet goed.
11
PWS • HAVO 4
Tussenstop: bouw één hoofdvraag
Kies één onderwerp uit het woordweb.
1
Schrijf op wat je precies wilt weten.
2
Kies wat, wie, waar en wanneer.
3
Kies een passend vraagwoord.
4
Controleer met de zes checks.
12
PWS • HAVO 4
Pauze — daarna maken we de deelvragen
10 minuten
Neem je voorlopige hoofdvraag na de pauze weer mee.
13
PWS • HAVO 4
Deelvragen zijn de bouwstenen van je antwoord
Hoofdvraag
Begrippen en achtergron
Situatie of ontwikkeling
Oorzaken/ verschillen
Eigen gegevens of analyse
Afweging en conclusie
Samen leveren ze genoeg informatie om de hoofdvraag te beantwoorden.
14
PWS • HAVO 4
Een logisch rijtje gaat van basis naar conclusie
1
Wat verstaan we onder koopgedrag?
2
Hoe gebruiken jongeren van 15–18 jaar TikTok?
3
Welke beïnvloedingstechnieken komen op TikTok voor?
4
Welke invloed ervaren jongeren zelf?
5
Welke verschillen zijn er tussen veel- en weiniggebruikers?
15
PWS • HAVO 4
Een deelvraag moet echt werk doen
✓
Nodig
Het antwoord helpt de hoofdvraag beantwoorden.
✓
Anders
De vraag overlapt niet met een andere deelvraag.
✓
Klein
De vraag is smaller dan de hoofdvraag.
✓
Logisch
De plek in de volgorde klopt.
✓
Onderzoekbaar
Je kunt bronnen of gegevens vinden.
16
PWS • HAVO 4
Welke deelvraag hoort er niet bij?
Hoofdvraag: In hoeverre beïnvloedt TikTok het koopgedrag van jongeren van 15 tot 18 jaar?
A. Welke Beïnvloedingstechnieken gebruiken TikTokmakers?
B. Welke aankopen zeggen jongeren door TikTok te hebben gedaan?
C. Hoe is TikTok in China ontstaan?
D. Verschilt de invloed tussen veel- en weiniggebruikers?
17
PWS • HAVO 4
Maak nu jouw eerste complete onderzoeksroute
1
Onderwerp + afbakening
2
Voorlopige hoofdvraag
3
Vier of vijf deelvragen in logische volgorde
Gebruik werkblad 2 • 15 minuten
19
4
PWS • HAVO 4
Repareer dit rijtje deelvragen
1.
Wat is gamen?
2.
Waarom gamen jongeren?
3.
Wat zijn de voordelen van gamen?
4.
Wat zijn de nadelen van gamen?
5.
Is gamen slecht?
Jullie taak
schrap overlap
maak specifieker
logische volgorde
voeg een ontbrekende vraag toe
18
PWS • HAVO 4
Feedback die je verder helpt
Controleer
□ één duidelijke hoofdvraag
□ open en onderzoekbaar
□ voldoende afgebakend
□ deelvragen zijn nodig
□ volgorde is logisch
Geef één tip
“Ik begrijp precies dat je … onderzoekt.”
“Je kunt de vraag sterker maken door …”
20
PWS • HAVO 4
Exit-ticket: waar sta jij nu?
Lever drie dingen in:
Mijn voorlopige onderwerp
1
Mijn voorlopige hoofdvraag
2
Mijn eerstvolgende stap
3
Een goede vraag ontstaat door onderzoeken, bespreken en verbeteren.
21
PWS • HAVO 4
Bewaar dit als je snelle controle
Hoofdvraag
open
duidelijk
afgebakend
onderzoekbaar
haalbaar
relevant
Deelvragen
nodig
verschillend
kleiner
logisch
onderzoekbaar
Samen vormen je vragen de route naar je antwoord.
22
PWS • HAVO 4
Dit heb je vandaag geleerd
1
Afbakenen
2
Hoofdvraag
3
Deelvragen
Maak een breed onderwerp concreet met wat, wie, waar en wanneer.
19
Formuleer één open, duidelijk en onderzoekbare vraag.
Maak kleinere vragen die samen de hoofdvraag beantwoorden.
Jouw vragen vormen de route naar een sterk PWS.
