Grammatica_spelling_het.werkwoordelijk.gezegde

Welkom bij Nederlands

Wat gaan we doen?

  • 10 minuten lezen

  • Leerdoelen bespreken

  • LessonUp behandelen -> werkwoordelijk gezegde

  • Aan het werk...

Leg je spullen op tafel Laptop gesloten op tafel

1 / 27
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo, mavoLeerjaar 3

In deze les zitten 27 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Welkom bij Nederlands

Wat gaan we doen?

  • 10 minuten lezen

  • Leerdoelen bespreken

  • LessonUp behandelen -> werkwoordelijk gezegde

  • Aan het werk...

Leg je spullen op tafel Laptop gesloten op tafel

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan het werkwoordelijk gezegde in een zin vinden en het wederkerend voornaamwoord herkennen.


Lesduur: ... min.

Deze slide heeft geen instructies

Welke doe-woorden gebruik jij vaak in de ochtend?

Gebruik de antwoorden als opstap naar werkwoorden: woorden die zeggen wat iemand doet.

Wat doe jij voor school?

  • Ik douche.

  • Ik kleed me aan.

  • Ik poets mijn tanden.

  • Ik haast me naar school.


De woorden die vertellen wat iemand doet, zijn de werkwoorden.

Leg de nadruk op doen-woorden. Laat bij de voorbeelden al horen dat in sommige zinnen een extra woordje staat, zoals me.

Wat is het werkwoordelijk gezegde?

Het werkwoordelijk gezegde bestaat uit alle werkwoorden in de zin. Deze werkwoorden geven aan wat iemand of iets doet.


Voorbeelden:

  • Ik fiets naar school.

  • Wij gaan voetballen.

  • Zij heeft haar huiswerk gemaakt.

Benadruk dat een werkwoordelijk gezegde uit één werkwoord kan bestaan, maar ook uit twee of meer werkwoorden.

Soms één, soms meer

  • fiets → 1 werkwoord

  • gaan voetballen → 2 werkwoorden

  • heeft gemaakt → 2 werkwoorden


Je kijkt dus niet naar één woord, maar naar alle werkwoorden samen.

Deze slide heeft geen instructies

Hoe vind je het werkwoordelijk gezegde?

  1. Lees de zin.

  2. Zoek de persoonsvorm.

  3. Zoek de andere werkwoorden.

  4. Zet alle werkwoorden bij elkaar.

Houd het stappenplan steeds hetzelfde geformuleerd. Dat helpt leerlingen bij het ontleden.

Voorbeeld

Ik heb gisteren gewerkt.


  • Persoonsvorm: heb

  • Ander werkwoord: gewerkt

  • Werkwoordelijk gezegde: heb gewerkt

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het werkwoordelijk gezegde?

A

alle werkwoorden

B

de persoonsvorm

C

het onderwerp

D

één werkwoord

Toetst de kern van dia 3 en 4. Veelgemaakte fout: leerlingen kiezen alleen de persoonsvorm of denken dat het altijd maar één werkwoord is.

Vul de goede woorden in

In een zin zoek je eerst de persoonsvorm. Daarna zoek je de andere werkwoorden. Samen vormen die het werkwoordelijk gezegde. In de zin 'Ik heb gisteren gewerkt' is dat heb gewerkt.

persoonsvorm
werkwoorden
werkwoordelijk gezegde
heb gewerkt
onderwerp
zelfstandig naamwoord
heb
gisteren

Sluit direct aan op het stappenplan en het voorbeeld op dia 5 en 6.

Wat is een wederkerend werkwoord?

Bij een wederkerend werkwoord hoort een woordje dat terugwijst naar de persoon die iets doet.


Voorbeelden:

  • Ik was me.

  • Jij vergist je.

  • Hij schaamt zich.

  • Wij haasten ons.

Deze slide heeft geen instructies

De wederkerende voornaamwoorden

De woordjes me, je, zich en ons zijn hier wederkerende voornaamwoorden.


Ze horen bij het wederkerend werkwoord en horen daarom bij het WWG.

Noem eventueel dat ook 'u' en 'jullie je' kunnen voorkomen, maar houd de focus op de voorbeelden uit de les.

Belangrijk verschil

Ik heb me vergist.


  • Werkwoordelijk gezegde: heb vergist

  • Wederkerend voornaamwoord: me


Me hoort erbij en telt mee als werkwoord gezegde.

Dit is het kernverschil van de les: leerlingen willen 'me' vaak meenemen in het werkwoordelijk gezegde. Benadruk dat alleen werkwoorden in het werkwoordelijk gezegde zitten.

Welk woord is een wederkerend voornaamwoord?

A

verslapen

B

zich

C

haast

D

sporten

Controleert of leerlingen het verschil zien tussen werkwoorden en wederkerende voornaamwoorden.

Vul de goede woorden in

Bij een wederkerend werkwoord hoort een woordje zoals me of zich. Dat woordje hoort erbij, maar het is geen werkwoord. In 'Ik heb me vergist' is het werkwoordelijk gezegde heb vergist.

me
zich
werkwoord
heb vergist
me vergist

Bekrachtigt het kernverschil van dia 7 t/m 9: het wederkerend voornaamwoord telt niet mee als werkwoord.

Voorbeelden

  • Wij gaan sporten.

  • Jij speelt buiten.

  • Ik haast me.

  • Zij heeft zich verslapen.

Zonder wederkerend voornaamwoord

Met wederkerend voornaamwoord

Gebruik dit contrast om duidelijk te maken dat niet elke zin met een werkwoord een wederkerend voornaamwoord heeft.

Samen bekijken

  1. Ik haast me naar de bus.

- Werkwoordelijk gezegde: ...

- Wederkerend voornaamwoord: ...


  1. Zij heeft zich verslapen.

- Werkwoordelijk gezegde: ...

- Wederkerend voornaamwoord: ...

Deze slide heeft geen instructies

Samen nakijken

  1. Ik haast me naar de bus.

- Werkwoordelijk gezegde: haast me

- Wederkerend voornaamwoord: me


  1. Zij heeft zich verslapen.

- Werkwoordelijk gezegde: heeft zich verslapen

- Wederkerend voornaamwoord: zich

Deze slide heeft geen instructies

Nog een voorbeeld

Wij gaan morgen sporten.


  • Werkwoordelijk gezegde: gaan sporten

  • Wederkerend voornaamwoord: geen


Niet elke zin heeft een wederkerend voornaamwoord.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het WWG in: 'Wij moeten ons haasten'?

A

ons haasten

B

moeten ons

C

moeten ons haasten

D

ons

Veelgemaakte fout is dat leerlingen 'ons' meenemen. Hier zien ze dat alleen de werkwoorden tellen.

Wat is het wk.vnw in: 'Wij moeten ons haasten'?

A

ons haasten

B

moeten ons

C

moeten haasten

D

ons

Veelgemaakte fout is dat leerlingen 'ons' meenemen. Hier zien ze dat alleen de werkwoorden tellen.

Wat is het WWG in: 'Ik schaam me'?

A

Ik

B

Schaam me

C

Ik schaam

D

Me

Veelgemaakte fout is dat leerlingen 'ons' meenemen. Hier zien ze dat alleen de werkwoorden tellen.

Wat is het wk.vnw in: 'Ik schaam me'?

A

Ik

B

Schaam

C

Ik schaam

D

Me

Veelgemaakte fout is dat leerlingen 'ons' meenemen. Hier zien ze dat alleen de werkwoorden tellen.

Wat onthoud jij over het werkwoordelijk gezegde?

Goed antwoord bevat: het werkwoordelijk gezegde bestaat uit alle werkwoorden in de zin.

Wat hielp jou vandaag het meest bij deze les?

Laat leerlingen benoemen wat hielp: stappenplan, voorbeelden, verschil tussen werkwoord en me/je/zich/ons, samen oefenen.

Wat vond jij nog lastig vandaag?

Verwacht antwoorden als: wederkerend voornaamwoord herkennen, 'me' niet meetellen, alle werkwoorden vinden.

Begrippen

werkwoordelijk gezegde - alle werkwoorden in een zin

werkwoord - woord dat zegt wat iemand doet of wat er gebeurt

persoonsvorm - het werkwoord dat verandert als je de zin in een andere tijd zet

wederkerend werkwoord - werkwoord met een woordje dat terugwijst naar de persoon

wederkerend voornaamwoord - woordje zoals me, je, zich of ons

ontleden - een zin in delen onderzoeken

zin - woorden samen met een duidelijke betekenis

Deze slide heeft geen instructies