Welkom bij Nederlands
Wat gaan we doen?
10 minuten lezen
Leerdoelen bespreken
LessonUp behandelen -> werkwoordelijk gezegde
Aan het werk...
Leg je spullen op tafel Laptop gesloten op tafel
Welkom bij Nederlands
Wat gaan we doen?
10 minuten lezen
Leerdoelen bespreken
LessonUp behandelen -> werkwoordelijk gezegde
Aan het werk...
Leg je spullen op tafel Laptop gesloten op tafel
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan het werkwoordelijk gezegde in een zin vinden en het wederkerend voornaamwoord herkennen.
Lesduur: ... min.
Deze slide heeft geen instructies
Welke doe-woorden gebruik jij vaak in de ochtend?
Gebruik de antwoorden als opstap naar werkwoorden: woorden die zeggen wat iemand doet.
Wat doe jij voor school?
Ik douche.
Ik kleed me aan.
Ik poets mijn tanden.
Ik haast me naar school.
De woorden die vertellen wat iemand doet, zijn de werkwoorden.
Leg de nadruk op doen-woorden. Laat bij de voorbeelden al horen dat in sommige zinnen een extra woordje staat, zoals me.
Wat is het werkwoordelijk gezegde?
Het werkwoordelijk gezegde bestaat uit alle werkwoorden in de zin. Deze werkwoorden geven aan wat iemand of iets doet.
Voorbeelden:
Ik fiets naar school.
Wij gaan voetballen.
Zij heeft haar huiswerk gemaakt.
Benadruk dat een werkwoordelijk gezegde uit één werkwoord kan bestaan, maar ook uit twee of meer werkwoorden.
Soms één, soms meer
fiets → 1 werkwoord
gaan voetballen → 2 werkwoorden
heeft gemaakt → 2 werkwoorden
Je kijkt dus niet naar één woord, maar naar alle werkwoorden samen.
Deze slide heeft geen instructies
Hoe vind je het werkwoordelijk gezegde?
Lees de zin.
Zoek de persoonsvorm.
Zoek de andere werkwoorden.
Zet alle werkwoorden bij elkaar.
Houd het stappenplan steeds hetzelfde geformuleerd. Dat helpt leerlingen bij het ontleden.
Voorbeeld
Ik heb gisteren gewerkt.
Persoonsvorm: heb
Ander werkwoord: gewerkt
Werkwoordelijk gezegde: heb gewerkt
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het werkwoordelijk gezegde?
alle werkwoorden
de persoonsvorm
het onderwerp
één werkwoord
Toetst de kern van dia 3 en 4. Veelgemaakte fout: leerlingen kiezen alleen de persoonsvorm of denken dat het altijd maar één werkwoord is.
Vul de goede woorden in
In een zin zoek je eerst de persoonsvorm. Daarna zoek je de andere werkwoorden. Samen vormen die het werkwoordelijk gezegde. In de zin 'Ik heb gisteren gewerkt' is dat heb gewerkt.
Sluit direct aan op het stappenplan en het voorbeeld op dia 5 en 6.
Wat is een wederkerend werkwoord?
Bij een wederkerend werkwoord hoort een woordje dat terugwijst naar de persoon die iets doet.
Voorbeelden:
Ik was me.
Jij vergist je.
Hij schaamt zich.
Wij haasten ons.
Deze slide heeft geen instructies
De wederkerende voornaamwoorden
De woordjes me, je, zich en ons zijn hier wederkerende voornaamwoorden.
Ze horen bij het wederkerend werkwoord en horen daarom bij het WWG.
Noem eventueel dat ook 'u' en 'jullie je' kunnen voorkomen, maar houd de focus op de voorbeelden uit de les.
Belangrijk verschil
Ik heb me vergist.
Werkwoordelijk gezegde: heb vergist
Wederkerend voornaamwoord: me
Me hoort erbij en telt mee als werkwoord gezegde.
Dit is het kernverschil van de les: leerlingen willen 'me' vaak meenemen in het werkwoordelijk gezegde. Benadruk dat alleen werkwoorden in het werkwoordelijk gezegde zitten.
Welk woord is een wederkerend voornaamwoord?
verslapen
zich
haast
sporten
Controleert of leerlingen het verschil zien tussen werkwoorden en wederkerende voornaamwoorden.
Vul de goede woorden in
Bij een wederkerend werkwoord hoort een woordje zoals me of zich. Dat woordje hoort erbij, maar het is geen werkwoord. In 'Ik heb me vergist' is het werkwoordelijk gezegde heb vergist.
Bekrachtigt het kernverschil van dia 7 t/m 9: het wederkerend voornaamwoord telt niet mee als werkwoord.
Voorbeelden
Wij gaan sporten.
Jij speelt buiten.
Ik haast me.
Zij heeft zich verslapen.
Zonder wederkerend voornaamwoord
Met wederkerend voornaamwoord
Gebruik dit contrast om duidelijk te maken dat niet elke zin met een werkwoord een wederkerend voornaamwoord heeft.
Samen bekijken
Ik haast me naar de bus.
- Werkwoordelijk gezegde: ...
- Wederkerend voornaamwoord: ...
Zij heeft zich verslapen.
- Werkwoordelijk gezegde: ...
- Wederkerend voornaamwoord: ...
Deze slide heeft geen instructies
Samen nakijken
Ik haast me naar de bus.
- Werkwoordelijk gezegde: haast me
- Wederkerend voornaamwoord: me
Zij heeft zich verslapen.
- Werkwoordelijk gezegde: heeft zich verslapen
- Wederkerend voornaamwoord: zich
Deze slide heeft geen instructies
Nog een voorbeeld
Wij gaan morgen sporten.
Werkwoordelijk gezegde: gaan sporten
Wederkerend voornaamwoord: geen
Niet elke zin heeft een wederkerend voornaamwoord.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het WWG in: 'Wij moeten ons haasten'?
ons haasten
moeten ons
moeten ons haasten
ons
Veelgemaakte fout is dat leerlingen 'ons' meenemen. Hier zien ze dat alleen de werkwoorden tellen.
Wat is het wk.vnw in: 'Wij moeten ons haasten'?
ons haasten
moeten ons
moeten haasten
ons
Veelgemaakte fout is dat leerlingen 'ons' meenemen. Hier zien ze dat alleen de werkwoorden tellen.
Wat is het WWG in: 'Ik schaam me'?
Ik
Schaam me
Ik schaam
Me
Veelgemaakte fout is dat leerlingen 'ons' meenemen. Hier zien ze dat alleen de werkwoorden tellen.
Wat is het wk.vnw in: 'Ik schaam me'?
Ik
Schaam
Ik schaam
Me
Veelgemaakte fout is dat leerlingen 'ons' meenemen. Hier zien ze dat alleen de werkwoorden tellen.
Wat onthoud jij over het werkwoordelijk gezegde?
Goed antwoord bevat: het werkwoordelijk gezegde bestaat uit alle werkwoorden in de zin.
Wat hielp jou vandaag het meest bij deze les?
Laat leerlingen benoemen wat hielp: stappenplan, voorbeelden, verschil tussen werkwoord en me/je/zich/ons, samen oefenen.
Wat vond jij nog lastig vandaag?
Verwacht antwoorden als: wederkerend voornaamwoord herkennen, 'me' niet meetellen, alle werkwoorden vinden.
Begrippen
werkwoordelijk gezegde - alle werkwoorden in een zin
werkwoord - woord dat zegt wat iemand doet of wat er gebeurt
persoonsvorm - het werkwoord dat verandert als je de zin in een andere tijd zet
wederkerend werkwoord - werkwoord met een woordje dat terugwijst naar de persoon
wederkerend voornaamwoord - woordje zoals me, je, zich of ons
ontleden - een zin in delen onderzoeken
zin - woorden samen met een duidelijke betekenis
Deze slide heeft geen instructies