Talent klas 2 hoofdstuk 2 les 3 lezen: inleiding, slot en woorden
Talent klas 2 hoofdstuk 2 les 3 lezen: inleiding, slot en woorden
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan de functie van de inleiding en het slot van een leestekst herkennen, sleutelwoorden van een samenvattend tekstverband gebruiken en de betekenis van onbekende woorden achterhalen.
Deze slide heeft geen instructies
Waar let jij op aan het begin of einde van een tekst?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen, zoals: onderwerp, samenvatting, conclusie, aandacht trekken, laatste zin.
De inleiding van een leestekst
De inleiding is het begin van een tekst.
De inleiding:
introduceert het onderwerp
maakt duidelijk waar de tekst over gaat
wekt interesse bij de lezer
Benadruk dat leerlingen in een inleiding nog niet alle details hoeven te vinden. Het gaat vooral om onderwerp, richting en aandacht trekken.
Wat doet een inleiding?
Een goede inleiding helpt de lezer op weg.
Vaak zie je:
het onderwerp van de tekst
een opvallend feit of voorbeeld
een vraag die later wordt beantwoord
Gebruik eventueel een kort voorbeeld uit een schoolboek of online artikel: laat zien dat de eerste regels vaak meteen het onderwerp en de toon neerzetten.
Het slot van een leestekst
Het slot is het einde van een tekst.
Het slot:
rondt de tekst af
geeft vaak een conclusie of korte samenvatting
laat de lezer met een laatste gedachte achter
Deze slide heeft geen instructies
Wat doet een slot?
In het slot komt de schrijver terug op de hoofdgedachte.
Vaak zie je:
een conclusie
een korte terugblik
een afrondende boodschap
Wijs erop dat een slot meestal geen helemaal nieuw hoofdonderwerp introduceert. Dat is een veelvoorkomende vergissing bij lezers én schrijvers.
Welke functie hoort bij de inleiding?
Afronden
Onderwerp introduceren
Nieuw hoofdonderwerp
Details bewijzen
De inleiding introduceert het onderwerp en wekt interesse. 'Afronden' hoort bij het slot; een nieuw hoofdonderwerp past meestal niet; details uitwerken is niet de hoofdfunctie van de inleiding.
Inleiding en slot
De inleiding staat aan het begin van de tekst en maakt duidelijk waar de tekst over gaat. Het slot staat aan het einde en geeft vaak een conclusie of korte samenvatting. Zo wordt de tekst netjes afgerond.
Controleer of leerlingen het verschil tussen tekstdelen en functies zien: inleiding = begin, slot = einde, conclusie/samenvatting = vaak in het slot.
Samenvattend tekstverband
Bij een samenvattend tekstverband vat de schrijver eerdere informatie kort samen.
De samenvatting staat vaak aan het einde van een tekst of alinea.
Houd het verschil helder: een slot is een tekstdeel; een samenvattend tekstverband is een verband tussen zinnen of alinea’s.
Sleutelwoorden bij samenvatten
Let op deze sleutelwoorden:
kortom
samenvattend
dus
al met al
concluderend
Noem dat niet elk woord altijd een samenvatting aankondigt, maar dat deze woorden vaak een sterk signaal geven.
Zo herken je het verband
Eerst geeft de tekst informatie.
Daarna volgt een korte kern:
informatie → samenvatting
Signalen zijn vaak woorden als kortom of al met al.
Je kunt hier mondeling een mini-voorbeeld geven van twee feitjes gevolgd door één samenvattende zin.
Welk woord wijst het duidelijkst op een samenvatting?
namelijk
kortom
omdat
toen
De foutopties zijn ook signaalwoorden, maar niet voor een samenvattend tekstverband.
Samenvattend tekstverband
Bij een samenvattend tekstverband geeft de schrijver eerst informatie. Daarna volgt een korte kern van wat eerder is gezegd. Woorden als kortom en al met al kunnen dat verband aangeven.
Laat leerlingen letten op de volgorde: eerst informatie, daarna de samenvatting.
Onbekende woorden begrijpen
Je hoeft een onbekend woord niet meteen op te zoeken.
Vaak kun je de betekenis al raden door te kijken naar:
de zin waarin het woord staat
woorden eromheen
het onderwerp van de tekst
Benadruk strategie boven snelheid: eerst nadenken met de context, pas daarna eventueel controleren.
Gebruik de context
De context is alle informatie rond een woord.
Die context helpt je om:
een eerste betekenis te raden
te controleren of die betekenis past
Leg simpel uit dat context niet alleen de ene zin is, maar ook de zinnen ervoor en erna en het onderwerp van de hele tekst.
Let op woorddelen
Soms helpen woorddelen ook.
Denk aan:
een bekend stukje aan het begin
een bekend stukje aan het einde
een woord dat lijkt op een ander woord dat je al kent
Gebruik alleen eenvoudige voorbeelden als je die mondeling geeft, passend bij A2/B1-niveau.
In één tekst samen lezen
Bij het lezen kun je dus op drie dingen letten:
de inleiding vertelt waarover de tekst gaat
het slot rondt af of vat samen
signaalwoorden en context helpen bij begrip
Deze slide brengt de drie lesonderdelen bij elkaar. Verbind expliciet leesstructuur en woordbegrip: beide helpen om een tekst sneller en beter te begrijpen.
Waarmee kun je de betekenis van een onbekend woord vaak raden?
Alleen een plaatje
De context
Alleen het slot
Een samenvatting
Context is alle informatie rond het woord: de zin, woorden eromheen en het onderwerp van de tekst.
Onbekende woorden begrijpen
Je hoeft een onbekend woord niet meteen op te zoeken. Kijk eerst naar de context rond het woord. Die helpt je om een eerste betekenis te raden. Soms helpen ook woorddelen, zoals een bekend stukje aan het begin of einde van een woord. Daarna controleer je of die betekenis past.
Benadruk de strategie: eerst raden met context en woorddelen, daarna controleren of het klopt in de tekst.
Begrippen
inleiding - het begin van een tekst waarin het onderwerp wordt geïntroduceerd
slot - het einde van een tekst waarin de schrijver afrondt of concludeert
samenvattend tekstverband - een verband waarbij eerdere informatie kort wordt samengevat
sleutelwoorden - woorden die laten zien welk tekstverband er is
context - de informatie rond een woord die helpt bij het begrijpen
woorddelen - stukjes van een woord die kunnen helpen bij het raden van de betekenis
Deze slide heeft geen instructies