Week 3 Zorginnovatie EvE22 sem 1 2025 .pptx

• newEditor
• Informatiemanagement
• HBO
• Studiejaar 4

Les 3 EVE 22

Jorie Brinker

HBO-V eindwerk

Programma van eisen (PvE)

Welkom bij les 3 van innoveren

Vandaag programma van eisen

Er kijken 2 mensen mee (Iris, Wessel)

• Wat gaat hier mis?

• Met welke wensen of behoeften is geen rekening gehouden?

Energizer

Filmpje zorgcentrum de Tyfushoeve

in Scene gezet.

Je ziet wat er gebeurt als beleid en kostenbespraring zonder Programma van eisen of stakeholderbetrokkenheid wordt doorgevoerd.

Terugblik: waar staan wij?

Les 2:

Situatieanalyse verdiepen

Onderzoeksopzet

Methoden

Les 3 (nu):

Programma van Eisen

Les 1:

Wat is innoveren?

Probleem signaleren

Start situatieanalyse

les 1: ging over wat innoveren is, uitleg eve, vinden van een innovatievraagstuk

les 2: ging over situatie-analyse, onderzoeksopzet en methoden

Nu: programma van eisen

Van probleem naar innovatie: het proces

Situatieanalyse

(Probleem in kaart)

Probleemstelling & Doelstelling

Onderzoeksvraag

Onderzoeksopzet

(Benadering, methode,

validiteit, operationaliseren)

Programma van Eisen (PvE)

Ontwerp/AdviesZorginnovatie

Implementatie & Borging

Hoe ben jij verder gegaan met jouw vraagstuk op jouw stageadres?

Hier de route van eve 22 van start tot aan beroepsproduct (december).

Enkele studenten vragen hoe zij zijn verder gegaan met eigen innovatie-vraagstuk

Kenmerkend voor module: belanghebbenden in praktijk nadrukkelijk betrekken in totstandkoming van ontwerp of advies.

Tijdens onderzoek al aandacht voor het gebruik van de "innovatie" in praktijk.  Dit soort activiteiten dragen bij aan implementatie en verandercultuur.

Na deze les kunnen studenten:

• Uitleggen wat een PvE is & welke functie het heeft binnen zorginnovatie

• Beredeneren waarom randvoorwaarden & ontwerpbeperkingen moeten worden opgenomen in PvE

• Beschrijven welke methoden er zijn om functionele eisen, wensen, randvoorwaarden & ontwerpbeperkingen van stakeholders te verzamelen & dit toepassen in een casus

• Geformuleerde eisen uit een casus clusteren & prioriteren

• Transfer maken & met opgedane kennis & vaardigheden vanuit de casus een start maken met eigen PvE

Lesdoelen

Oplezen... als het goed is kunnen jullie aan eind van de les...

• Theorie PvE

• Opdracht casus valpreventie: Think-Pair-Share

• Transfer eigen beroepsproduct

• Reflectie & huiswerk

• Recap, evaluatie & voortuitblik

Wat gaan wij doen vandaag?

Waar moet een zorginnovatie volgens jou minimaal aan voldoen?

Pak je mobiel erbij.

Studenten schrijven antwoord op het bord of voeren het in woordwolk in.

Voorbeelden: mens centraal, duurzame zorg, veiligheid, werkddruk verlagend, wetgeving : bouwstenen van wat we in praktijk programma van eisen noemen

Spinner laten draaien

• Document met functionele eisen, wensen, randvoorwaarden en ontwerpbeperkingen van stakeholders waaraan de innovatie moet voldoen

Wat is een Programma van Eisen (PvE)?

Een PvE = document waarin eisen, wensen en randvoorwaarden en ontwerpbeperkingen van stakeholders vastlegt. Voorbeeld op BS.

maakt duidelijk wat innovatie minimaal moet kunnen en onder welke voorwaarden het moet werken. Het PvE vertaalt breed probleem naar concrete ontwerpcriteria.

Door PVE zorg je dat een innovatie niet alleen een leuk idee is, maar ook echt aansluit bij de praktijk.

• Brengt belangen van stakeholders samen

• Vormt basis voor ontwerp/advies & uiteindelijk implementatie

• Voorkomt onbruikbare oplossingen in de praktijk

Functie van PvE in zorginnovatie

PvE geeft richting aan innovatieproces.

Fundament die de keuzes helpt onderbouwen: wat moet innovatie kunnen, waar moet rekening mee worden gehouden, en welke randvoorwaarden?

Gebaseerd op input van betrokkenen, literatuur, richtlijnen etc

Teruggrijpen: voldoet dit idee nog aan eisen die stakeholders hebben aangegeven? Zo voorkom je dat je een oplossing bedenkt die niet aansluit bij de praktijk.

PvE maakt innovatie bewijsbaar en verdedigbaar. Je kunt laten zien: dit hebben we niet zomaar bedacht, maar gebaseerd op input van betrokkenen en literatuur.

met een PvE stevig fundament om beroepsproduct op te bouwen. Kan onderweg ook nog aangepast worden Pve.

4 Categorieën van eisen

Met een PvE vertaal je een breed praktijkprobleem naar concrete ontwerpcriteria. Daarmee wordt je innovatie toetsbaar en onderbouwd.

1

2

3

4

PVE bestaat uit 4 categorien:

1.Functionele eisen; taken of functies die absoluut nodig zijn. Zonder deze eisen werkt innovatie niet naar behoren.

2. Gebruikerswensen. wensen zijn vaak gericht op gebruiksvriendelijkheid, beleving en acceptatie. Vergroten de kans dat innovatie ook gebruikt wordt.

3. Randvoorwaarden. Welke voorwaarden moeten zijn geregeld om de innovatie te kunnen gebruiken?

4. Ontwerpbeperkingen. Waar moet je je aan houden of wat mag juist niet?

Voorbeeld casus valpreventie

• Sensor detecteert beweging & val automatisch

• Stuurt direct melding naar de vpk

• Comfortabel draagbaar

• Eenvoudig in gebruik (één knop)

• Voldoet aan AVG

• Aanschaf <500 euro

• Batterij moet minimaal 24 uur meegaan zonder opladen

1

2

3

4

1.Functionele eisen. Vb valpreventie: valalarm moet automatisch melding sturen naar smartphone vpk

2. Gebruikerswensen. Vb: alarm moet comfortabel om pols te dragen zijn en 1 knop hebben.

3. Randvoorwaarden. Welke voorwaarden moeten zijn geregeld om de innovatie te kunnen gebruiken? voldoet aan AVG, kost...?

4. Ontwerpbeperkingen. Waar moet je je aan houden of wat mag juist niet?

• Vakkennis raadplegen of expertraadpleging (interviews/gesprekken)

• Observeren in context (real life situatie – day in a life)

• User stories op post-it: wat willen ze & waarom

• Deskresearch: richtlijnen, wetgeving, beroepscode

Methoden om eisen, wensen, randvoorwaarden & ontwerpbeperkingen te verzamelen

Methodische input ophalen uit bijv. boek Van ‘t Veer et al. (2021)

Empathy map, 5x waarom, enzv.

PVE: niet achter je bureau.

Gesprekken met stakeholders → bv interviews of focusgroepen met verpleegkundigen, patiënten of mantelzorgers. Zo hoor je wensen en behoeften.

Observatie → meekijken in praktijk zien waar knelpunten liggen

User stories of patiënt journeys → dit helpt om vanuit de gebruiker te denken: ‘Als patiënt wil ik … zodat …’.

Literatuur en richtlijnen → bv de richtlijn valpreventie of wetgeving AVG.

Boek biedt praktische tools om input te verzamelen

Daarmee onderbouw je ontwerpbeperkingen.

Documentanalyse → bestaande protocollen, beleidsstukken of kwaliteitskaders geven vaak randvoorwaarden die je moet meenemen.

Zo krijg je input vanuit meerdere invalshoeken: praktijkervaring, gebruikersperspectief, én evidence-based onderbouwing. Uiteindelijk cluster je dat in je PvE

Waarom ook randvoorwaarden en ontwerpbeperkingen in PvE opnemen?

Pak je mobiel erbij

Waarom ook ontwerpbeperkingen in PvE opnemen?

Innovaties mislukken vaak door randvoorwaarden en ontwerpbeperkingen die over het hoofd worden gezien (Seckler et al., 2020). Uit de systematic review van Seckler et al., blijken de volgende belemmeringen en bevorderende factoren vaak een rol te spelen:

SR geraadpleegd: Wat is SR?type wetenschappelijk onderzoek waarbij onderzoekers beschikbare studies over bepaald onderwerp systematisch verzamelen, beoordelen en samenvatten. Doel: compleet mogelijk en betrouwbaar overzicht krijgen van wat al bekend is.
Onderzoekers (Seckler et al., 2020) hebben in een SR gekeken naar welke factoren de implementatie van zorginnovaties in de praktijk belemmeren of juist bevorderen. Functionele eisen en wensen worden vaak meegenomen maar laatste 2 cat niet.

bev: scholing en training, betere kennis/vaardigheden

Wat kunnen jullie met de inzichten uit deze SR? wat voor scholing? Hoe maak ik het op maat?

• Niet zomaar een lijstje!

• Er is navolgbaar gebruik gemaakt van vakbronnen en best practices

Onderbouwing PvE -1

Voorbeeld (valpreventie):

Functioneel: Innovatie moet valrisico's kunnen inschatten bij ouderen die al eens gevallen zijn (Federatie Medisch Specialisten [FMS], 2017).

Gebruikerswensen: Technologie moet gebruiksvriendelijk en duurzaam zijn (VeiligheidNL & Vilans, 2025).

Randvoorwaarden: Innovatie moet voldoen aan kwaliteitsnormen en internationale richtlijnen (Montero-Odasso et al., 2022).

Ontwerpbeperkingen: Innovatie moet aansluiten bij dagelijkse zorgprocessen en omgeving van de cliënt (FMS, 2017).

Vakbronnen: denk bv aan wet-regelgeving, kwaliteitscriteria;

best practices; denk bv aan behoeften en ervaringen betrokkenen.

Beste bewijs, kijkend naar 3 cirkels van EBP kan wetenschappelijk zijn, kan protocol zijn, kan informatie uit vakblad zijn.

Wensen, voorkeuren van zorgvrager en naasten.

Ervaringen van professionals

• Verantwoording (herleidbaar):

-->met welke gesprekstechnieken of andere methoden? de stakeholders bijgedragen hebben aan PvE

-->Wie input hebben geleverd en vanuit welke onderzoeksanalyse daar rekening mee gehouden wordt in je PvE

Onderbouwing PvE -2

Stake-holder bv vpk, zorgvrager

Methode

bv interview, observatie, richtlijn

Input

bv valalarm moet eenvoudig te bedienen zijn

Categorie

bv functioneel, gebruikerswensen, randvoorwaarden & ontwerpbeperkingen

Opname in PvE

geformuleerde eis in formele taal

Je moet transparant zijn waar komen de eisen in pve vandaan?

Zeggen bijv meerdere vpk iets? Clusteren van antwoorden? Koppelen aan thema?

Welke stakeholders zijn bevraagd (bijv. verpleegkundigen, cliënten, mantelzorgers)?

Welke methoden zijn gebruikt (bijv. interviews, observaties, user stories, richtlijnen)?

Wie input heeft geleverd
Het PvE moet duidelijk maken van wie de eisen komen (bv. Verpleegkundigen geven aan dat…, Cliënten benadrukken dat…).

Welke analyse is gedaan? (van ruwe input naar formele eis)
Hoe zijn de antwoorden verwerkt? (bv.uitspraken coderen, clusteren van wensen).

Als je PvE maakt, moet je altijd kunnen uitleggen waar eisen en wensen vandaan komen. Het is niet genoeg om te zeggen: ‘dit lijkt mij handig’. Je moet kunnen laten zien: ‘dit heb ik gehoord van een stakeholder, met deze methode heb ik de informatie opgehaald, en zo heb ik het verwerkt’.

Bijvoorbeeld: stel, je interviewt een verpleegkundige. Zij zegt: ‘Het valalarm moet met één knop te bedienen zijn, anders gebruiken bewoners het niet.’ Dat is jouw input.

Vervolgens analyseer je dit, dat noemen we hier de onderzoeksanalyse. Je kijkt of meer verpleegkundigen dit zeggen, je clustert uitspraken rond het thema gebruiksvriendelijkheid.

Daarna vertaal je het naar een formele eis in je PvE: ‘Het valdetectiesysteem moet eenvoudig te bedienen zijn, met één drukknop.’

Zo laat je zien: dit is herleidbaar naar een stakeholder, een methode én een analyse. Daarmee wordt jouw PvE evidence-based en professioneel.”

10 min

Het is half twaalf nu

Op de somatiek-afdeling van verpleeghuis X wordt een nieuw valpreventieprogramma ingevoerd. Het programma is ontwikkeld door een externe partij en door het management gekozen, met als doel het aantal valincidenten te verminderen. Het programma bevat verplichte registraties, instructies voor bewoners en dagelijkse oefenmomenten. Verpleegkundigen ervaren dat de extra registraties veel tijd kosten en de werkdruk verhogen. Bewoners begrijpen de instructies niet goed en vinden de oefeningen lastig. Familieleden maken zich zorgen over de veiligheid en over de bewegingsvrijheid van bewoners. Het management wil dat het programma aantoonbaar bijdraagt aan minder valincidenten en betere kwaliteit van zorg.

Casus- Valpreventie

Studenten casus laten lezen

Uitleg opdracht

Vier categorieën van PvE staan op flap-overs:

1. Functionele eisen

2. Gebruikerswensen

3. Randvoorwaarden

4. Ontwerpbeperkingen

Opdracht: Think-Pair-Share

adhv casus gaan jullie de 4 categorien vullen. Eerst individueel, dan in duo's en dan klassikaal. Vervolgens gaan jullie de transfer maken naar je eigen innovatievraagstuk en beroepsproduct

• Neem de casus als uitgangspunt

• Noteer individueel minimaal 3–5 eisen/wensen/ randvoorwaarden/ ontwerpbeperkingen op verschillende post-its

Stap 1 Think (10 min)

10

minute

00

second

add30s

Uitleg

Casus als uitgangspunt

individueel 3-5 eisen/wensen/rand/ontw noteren op verschillende post-its.

Noteer de categorie! probeer elke categorie te vullen

• Vorm een duo

• Cluster jullie gezamenlijke post-its in de 4 categorieën

• Prioriteer de 3 belangrijkste ‘eisen’ per categorie

• Onderbouw minimaal 1 eis met een bron (richtlijn/literatuur of wetenschappelijke publicatie)

• Plak post-its op flappen

Stap 2 Pair: Bespreek en cluster in duo’s (15 min)

15

minute

00

second

add30s

vorm een duo met je buurvrouw,

Leg de briefjes bij elkaar

ga deze prioriteren per categorie

onderbouw minimaal 1 eis met een bron

Plak op flappen

Stap 3 Share: deel plenair en vergelijk (15 min)

• Enkele duo’s koppelen één ‘eis’ of categorie terug

• Klas: kritisch bevragen & aanvullen

15

minute

00

second

add30s

enkele duo's koppelen eis/cat terug

docent vat samen + evt extra theorie

Wat zou je nog nodig hebben in deze casus of welke tools zou je in kunnen zetten om nog meer te weten te komen?

Stap 4: Transfer naar eigen PvE (in duo’s) 10min

• Pak jouw eigen vraagstuk erbij

• Noteer individueel in jouw logboek: 2 eigen eisen/ wensen/ randvoorwaarden/ ontwerpbeperkingen + bron

• Noteer in jouw logboek welke vervolgstappen jij moet zetten om het PvE uit te werken

• Duo’s geven elkaar feedback.

10

minute

00

second

add30s

Oke nu is duidelijk hoe PVE in elkaar zit en tot stand komt bij casus. Nu ga je naar jouw innovatievraagstuk kijken.

Welke eis/wens/randv/ontw heb je al gehoord? gezien? gelezen?

Maak in jouw logboek een stappenplan hoe jij verder gaat werken aan jouw PVE. Ben je klaar leg het voor aan jouw buurvrouw.

Enkele beurten geven!!

Bron is: stakeholder, observatie, richtlijn, literatuur etc

• Logboek vormt de basis voor het concept PvE

• PvE verder uitwerken

• Minimaal 2-3 eisen met evidence-based onderbouwing

• Formatieve feedback PvE

• Check deadline inleveren PvE

Stap 5: Reflectie en huiswerk

Logboek is basis voor concept programma van eisen.

Denk ook aan de Evidence based onderbouwing.

5 november aanleveren voor formatieve feedback van de docent.

In BS inleverbakje.

Zijn er nog vragen?

Recap en evaluatie

Ben jij er klaar voor?

Aan de hand van 3 toetsvragen gaan we samen kijken of wij de lesdoelen hebben bereikt...

Aan de hand van 2 evaluatievragen gaan we de les evalueren.

Pak mobiel er bij

Wat is het doel van een PvE binnen een zorginnovatie?

vraag 1

Welke methode(n) kun je gebruiken om eisen, wensen, randvoorwaarden en ontwerpbeperkingen van stakeholders te verzamelen?

vraag 2

Hoe helpt een PvE jou bij het verder ontwikkelen van jouw beroepsproduct?

vraag 3

Hoe vond je de werkvorm Think-Pair-Share?

evaluatievraag 1

Hoe vond je het geven van peer-feedback?

evaluatievraag 2

• Vandaag: kennismaking met Programma van Eisen

• Volgende keer --->ontwerp maken: ideeën/prototypes uitwerken op basis van situatieanalyse en programma van eisen

• Vragen?

Afronding & vooruitblik

Loop je achter probeer dan echt verder te werken zodat je de deelproducten wel tijdig kan inleveren voor formatieve feedback. Zie data op teams.