Delirante ouderen
Lise Penninks
Nanet Koops
Tess van der worp
Ortho/Trauma
15/05/2025
Delirante ouderen
Lise Penninks
Nanet Koops
Tess van der worp
Ortho/Trauma
15/05/2025
Deze slide heeft geen instructies
Waar gaan we het over hebben?
Herkennen delier.
Risicofactoren.
Meetinstrumenten.
Effect regionale of algehele anesthesie.
Hoe kan je een delier verminderen.
Hoe kan je een delier voorkomen.
Hoe omgaan met een delier omgaan als zorgverlener.
Deze slide heeft geen instructies
Tot welke categorie behoort delirante ouderen?
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een delier?
Deze slide heeft geen instructies
Herkennen van een delier.
Gehele behandelteam.
Onderdeel geboden basiszorg, vergelijken met bloeddruk meten.
Aanwijzingen van symptomen.
DOSS-score Delirium Observatie Screening Schaal.
70 jaar en ouder.
Binnen 2 uur na opname of tijdens een opname.
Het herkennen van het delier is een taak van het gehele behandelteam. Het screenen van een delier in het ziekenhuis is onderdeel geworden van de geboden basiszorg, dit kan je vergelijken met bloeddruk meten. Screen een patiënt bij aanwijzingen van symptomen van een delier met een delier screeningsinstrument, bijvoorbeeld de DOSS-score deze score staat voor Delirium Observatie Screening Schaal dit is het hulpmiddel om een delier bij patiënten te herkennen, de DOSS bevat 13 observaties van gedraag (verbaal en non-verbaal). Screen iedere patiënt die ouder is dan 70 jaar op het risico op een delier, binnen 2 uur na opname in het ziekenhuis of tijdens een voorbereiding van een opname.
Wat zijn symptomen van een delier?
Angstig gedrag - concentratie problemen – geheugenverlies - desoriëntatie in tijd en plaats – verstoord slaap-waakritme – onrustig gedrag – hallucinaties – aandachtsproblemen – verminderd bewustzijn en concentratie – verminderd vasthouden van de aandacht – vaak moeten vragen meerdere malen gesteld worden en maakt een afwezige indruk – verstoord dag – en nachtritme.
Risicofactoren
Niet-beïnvloedbare risicofactoren:
· Leeftijd boven de 65 jaar.
· Cognitieve stoornissen.
· Eerdere episodes van delier.
· Zware of meerdere medische aandoeningen.
· Zintuigelijke beperkingen.
· Mannelijk geslacht.
Niet-beïnvloedbare risicofactoren:
· Leeftijd boven de 65 jaar: ouderen hebben een verhoogd risico.
· Cognitieve stoornissen: dementie of andere geheugenproblemen.
· Eerdere episodes van delier: een voorgeschiedenis van delier verhoogt het risico.
· Zware of meerdere medische aandoeningen: bijvoorbeeld hart- en of nierziekten.
· Zintuigelijke beperkingen: slecht zien of horen.
· Mannelijk geslacht: mannen hebben een iets hoger risico.
Risicofactoren
Beïnvloedbare risicofactoren:
· Infecties.
· Medicatiegebruik.
· Metabole verstoringen.
· Uitdroging of ondervoeding.
· Slaaptekort of pijn.
· Alcohol of medicijnonttrekking.
· Omgevingsveranderingen.
Beïnvloedbare risicofactoren:
· Infecties: zoals urineweginfectie of longontsteking
· Medicatiegebruik: bepaalde medicijnen, zoals opioïden en sommige antidepressiva kunnen een delier uitlokken.
· Metabole verstoringen: bijvoorbeeld een verstoord natrium of calciumspiegel.
· Uitdroging of ondervoeding: onvoldoende vocht of voeding kan bijdragen aan het veroorzaken van een delier.
· Slaaptekort of pijn: gebrek aan slaap of onbehandelde pijn kunnen ook bijdragen aan het veroorzaken van pijn.
· Alcohol of medicijnonttrekking: stoppen met alcohol of bepaalde medicijnen kan een delier veroorzaken.
· Omgevingsveranderingen: verandering van omgeving, zoals opname in het ziekenhuis kan ook bijdragen.
Welke meetinstrumenten kennen jullie?
Deze slide heeft geen instructies
DOS: Delririum Observatie Screening.
· Doel: screenen en monitoren van verwardheid bij ouderen en patiënten in de laatste levensfase.
· Aantal items: 13 observaties van verbaar en nonverbaal gedrag.
· Afname: door zorgverleners, driemaal per dag (per dienst).
· Interpretatie: een gemiddelde score van 3 of meer over drie diensten wijst op mogelijke verwardheid.
Delier-O-Meter DOM
· Doel: beoordelen van de ernst van deliersymptomen.
· Afname: door zorgverleners, dagelijks.
· Toepassing: niet bedoelt voor diagnose, maar voor het monitoren van het beloop of effect van interventies.
Deze slide heeft geen instructies
Delirium Rating Scale
· Doel: diagnosticeren van de ernst van een delier.
· Afname: door clinici, zoals psychiaters of geriaters.
· Interpretatie: scores variëren van 0 tot 44 een score hoger dan 18 wijst op delier.
Delirium Caregiver Questionnaire (DCQ).
· Doel: screenen op delier bij kwetsbare ouderen, vooral bij cognitieve achteruitgang.
· Afname: door zorgprofessionals, met input van mantelzorgers.
· Interpretatie: geeft snel inzicht in mogelijke aanwezigheid van delier.
Deze slide heeft geen instructies
Effect regionale of algehele anesthesie.
Algehele narcose:
Verhogen.
cognitieve stoornissen.
Een meta-analyse van 17 studies.
Vergelijking met regionale anesthesie:
Grote OK
minder vaak aanwezig bij gecombineerde epidurale algehele anesthesie.
Algehele narcose: kan het risico op het ontwikkelen van een delier na een operatie verhogen, vooral bij oudere patiënten en degenen met bestaande cognitieve stoornissen. Een meta-analyse van 17 studies met 10.678 patiënten toonde aan dat blootstelling aan algemene anesthesie geassocieerd was met een verhoogd risico op postoperatief delier 5%
Vergelijking met regionale anesthesie: bij oudere patiënten die grote OK ondergingen was delier minder vaak aanwezig bij gecombineerde epidurale algehele anesthesie 1,8% ipv 5 % bij normale algehele anesthesie.
Preventieve maatregelen om het risico op delier na algemene anesthesie te verminderen kunnen de volgende strategieën nuttig zijn:
· Gebruik van regionale anesthesie.
· Optimalisatie van preoperatieve gezondheid.
· Postoperatieve zorg.
· Monitoring en vroege detectie
Het is belangrijk om met het medische team te bespreken welke anesthesiemethode het meest geschikt is, rekening houdend met de individuele risicofactoren en de medische voorgeschiedenis.
· Gebruik van regionale anesthesie: waar mogelijk kan regionale anesthesie een lager risico op delier met zich meebrengen.
· Optimalisatie van preoperatieve gezondheid: behandeling van onderliggende aandoeningen en verbetering van de algehele gezondheid.
· Postoperatieve zorg: zorg voor adequate pijnbestrijding, voldoende slaap, hydratatie en voeding.
· Monitoring en vroege detectie: regelmatige screening op tekenen van delier en snelle interventie bij symptomen.
Het is belangrijk om met het medische team te bespreken welke anesthesiemethode het meest geschikt is, rekening houdend met de individuele risicofactoren en de medische voorgeschiedenis.
Hoe kan je een delier verminderen?
Rust-vertrouwde omgeving-laat de persoon zo min mogelijk alleen- gebruik een eigen klok- praat in simpele en korte zinnen- als iemand een bril of gehoorapparaten gebruikt zet deze dan op/ doe deze in- zorg voor een normaal dagprogramma- zorg voor goed licht- zorg dat iemand een goede intake heeft en medicijnen goed gebruikt.
Hoe kan je een delier voorkomen?
· Voldoende eten en drinken.
· Bril en gehoorapparaat dragen.
· Herkenbare omgeving.
· Beweging.
· Communicatie.
· Voorkom risicofactoren.
· Voldoende eten en drinken: Voorkom uitdroging en ondervoeding, want deze kunnen bijdragen aan een delier.
· Bril en gehoorapparaat dragen: Als je slecht ziet of hoort, kan dit verwarring verergeren. Zorg ervoor dat je hulpmiddelen gebruikt.
· Herkenbare omgeving: Neem vertrouwde spullen mee naar het ziekenhuis, zoals een horloge, kalender, foto's of een eigen kussen.
· Beweging: Probeer, indien mogelijk, een paar keer per dag uit bed te komen om je conditie op peil te houden.
· Communicatie: Als je merkt dat je verward, angstig of onrustig bent, meld dit dan aan je arts of verpleegkundige.
· Voorkom risicofactoren: Mensen met geheugenproblemen, eerdere deliriums of een slechte lichamelijke conditie lopen een verhoogd risico.
Hoe gaan jullie om met een delier?
Deze slide heeft geen instructies
Hoe kan je omgaan met een delier als zorgverlener?
· Spreek rustig en in korte, duidelijke zinnen.
· Verwacht niet te veel van de patiënt.
· Bezoek de patiënt met maximaal twee personen tegelijk.
· Zeg tegen uw naaste wie u bent, waarom u komt en herhaal dit zo vaak als nodig.
Deze slide heeft geen instructies