Rekenen met plus en min
Rekenen met plus en min
Open met het idee dat een som met meerdere tekens vaak lastig lijkt, maar dat je eerst de tekens kunt samenvoegen. Dat verlaagt de drempel voor leerlingen.
Lesdoel
Ik kan rekenregels met positieve en negatieve getallen toepassen, waaronder dat twee dezelfde tekens samen positief worden en twee verschillende tekens samen negatief worden.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden denk je aan bij plus en min?
Gebruik deze woordwolk om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: positief, negatief, optellen, aftrekken, moeilijk, som, getallenlijn.
Wat betekenen de tekens?
Bij gehele getallen zie je vaak een bewerkingsteken en een teken van het getal.
`+ 5` betekent: positief vijf
`- 5` betekent: negatief vijf
In een som kunnen tekens naast elkaar komen
Dan kijk je eerst wat die tekens samen betekenen
Benadruk het verschil tussen het plusteken als bewerking en het plusteken als teken van een getal. Dat onderscheid helpt bij het samenvoegen van tekens.
Twee dezelfde tekens
Als twee tekens hetzelfde zijn, wordt het resultaat positief.
`++ = +`
`-- = +`
Je houdt dus een plus over
Koppel dit aan de formulering uit het leerdoel: twee dezelfde tekens samen positief.
Twee verschillende tekens
Als twee tekens verschillend zijn, wordt het resultaat negatief.
`+- = -`
`-+ = -`
Je houdt dus een min over
Gebruik consequent dezelfde woorden: dezelfde tekens, verschillende tekens, positief, negatief.
Overzicht van de tekenregels
Verschillende tekens
`+- = -`
`-+ = -`
`++ = +`
`-- = +`
Zelfde tekens
Deze slide is een compact anker. Laat leerlingen dit overzicht herkennen als de vaste regel die ze straks in sommen gebruiken.
Samenvoegen in een som
Bij sommen met positieve en negatieve getallen werk je vaak in deze volgorde:
kijk naar de twee tekens naast elkaar
voeg die tekens samen
reken daarna de som uit
Noem dat leerlingen niet meteen hoeven uit te rekenen; eerst de tekens vereenvoudigen, daarna pas de som oplossen.
Wat houd je over bij twee dezelfde tekens?
een min
niets
een plus
een nul
Controleert de kernregel uit slides 3-5: ++ en -- worden samen +.
Vul de regels aan
Bij gehele getallen kijk je soms eerst naar twee tekens naast elkaar. Zijn de tekens hetzelfde, dan wordt het resultaat positief. Zijn de tekens verschillend, dan wordt het resultaat negatief.
De drie kernwoorden zijn bewust load-bearing: hetzelfde, positief, negatief.
Optellen met negatieve getallen
Bij optellen kan het tweede getal negatief zijn.
`7 + -3` → `7 - 3` → `4`
De tekens `+-` worden samen `-`.
Leg uit dat optellen met een negatief getal hetzelfde effect heeft als aftrekken.
Aftrekken van negatieve getallen
Bij aftrekken van een negatief getal krijg je twee mintekens.
`7 - -3` → `7 + 3` → `10`
De tekens `--` worden samen `+`.
Dit is vaak een belangrijk keerpunt: min een negatief getal wordt plus. Geef eventueel mondeling nog een extra voorbeeld.
Meer voorbeelden
`4 + +2` → `4 + 2` → `6`
`4 - +2` → `4 - 2` → `2`
`4 + -2` → `4 - 2` → `2`
`4 - -2` → `4 + 2` → `6`
Laat zien dat alle vier combinaties uit het overzicht nu echt terugkomen in sommen.
Controle met de getallenlijn
Na het samenvoegen van de tekens kun je controleren op de getallenlijn.
`+` betekent naar rechts
`-` betekent naar links
Zo zie je of je antwoord logisch is
Gebruik de getallenlijn alleen als steun voor begrip, niet als nieuwe hoofdstrategie. De focus blijft op het samenvoegen van tekens.
Stappenplan bij dit soort sommen
Zoek de twee tekens naast elkaar.
Gebruik de tekenregel.
Schrijf de som opnieuw.
Reken de som met gehele getallen uit.
Controleer of het antwoord logisch is.
Dit stappenplan vat de les samen en helpt leerlingen een vaste aanpak te onthouden.
Welke som wordt 7 + -3 na samenvoegen?
7 + 3
7 - 3
7 - -3
7 + +3
Toetst toepassing van de regel +- = - uit slide 7.
Vul het stappenplan aan
Bij 7 - -3 zoek je eerst de twee tekens naast elkaar. De tekens -- worden samen plus. Daarna schrijf je de som opnieuw als 7 + 3. Op de getallenlijn ga je dan naar rechts.
Echoot precies de voorbeelden en de controle met de getallenlijn uit slides 8-11.
Welke stap helpt jou het meest bij deze sommen?
Bespreek of leerlingen noemen: eerst tekens zoeken, dan samenvoegen, som opnieuw schrijven, uitrekenen, eventueel controleren op de getallenlijn.
Wat heb je vandaag geleerd over plus en min?
Laat leerlingen kort terugkijken op wat ze hebben geleerd. Mogelijke elementen: tekenregels, samenvoegen van tekens, verschil tussen +- en --, stappenplan.
Welk deel vond je nog lastig?
Gebruik antwoorden om te zien waar extra inoefening nodig is, bijvoorbeeld bij -- = + of bij het herschrijven van de som.
Begrippen
positief getal - een getal groter dan nul
negatief getal - een getal kleiner dan nul
geheel getal - een getal zonder decimalen, zoals -3, 0 en 8
bewerkingsteken - teken dat laat zien wat je moet doen, zoals + of -
teken van het getal - teken dat hoort bij het getal zelf, zoals in -5
samenvoegen van tekens - twee tekens naast elkaar vervangen door één teken
getallenlijn - lijn waarop je kunt zien waar getallen liggen
Deze slide heeft geen instructies