Een nieuw vak: natuurwetenschappen

Een nieuw vak: NaSk

1 / 28
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNatuurkundeMiddelbare schoolmavoLeerjaar 2

In deze les zitten 28 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Een nieuw vak: NaSk

Open breed: leerlingen kennen al veel voorbeelden uit hun dagelijks leven, maar nog niet de indeling in natuurwetenschappen, natuurkunde en scheikunde.

Leerdoel

Ik kan met voorbeelden beschrijven waar natuurwetenschappen over gaan, het verschil tussen natuurkunde en scheikunde uitleggen en uitleggen hoe röntgenstraling gebruikt wordt.

Deze slide heeft geen instructies

Waar denk je aan bij NaSk?

Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: proefjes, natuur, stoffen, techniek, weer, elektriciteit, lichaam, onderzoek.

Wat zijn natuurwetenschappen?

Natuurwetenschappen bestuderen de natuur.


Ze gaan over:

  • verschijnselen in de wereld om ons heen

  • veranderingen van stoffen en voorwerpen

  • het gebruiken van kennis in het dagelijks leven

Houd het eenvoudig: wetenschap is kennis opdoen en die kennis gebruiken. Verbind dit aan herkenbare voorbeelden uit huis, school en techniek.

Wetenschap in het dagelijks leven

Door natuurwetenschappen begrijpen en maken mensen veel dingen die nu normaal lijken.


Voorbeelden:

  • goede kleding

  • comfortabele huizen

  • telefoon en computer

  • elektriciteit en apparaten

Leg de link met de tekst over vroeger en nu: zonder kennis van natuur en techniek zou het dagelijks leven er heel anders uitzien.

Waar gaat het over?

Voorbeelden van onderwerpen in de natuurwetenschappen:

  • bliksem

  • zonnepanelen

  • smelten van kaarsvet

  • remweg van een scooter

  • roesten van een spijker

Benadruk dat dit heel verschillende voorbeelden lijken, maar dat ze allemaal over het onderzoeken van natuur en verandering gaan.

Levende en niet-levende natuur

Binnen de natuurwetenschappen is er een verschil:


  • Biologie bestudeert de levende natuur

  • Natuurkunde en scheikunde bestuderen de niet-levende natuur


In deze les gaat het vooral over natuurkunde en scheikunde.

Voorkom verwarring: leerlingen hoeven hier nog niet diep in op biologie, alleen het onderscheid levende/niet-levende natuur kennen.

Natuurverschijnselen

Natuurwetenschappen gaan ook over grote verschijnselen in de natuur, zoals:

  • het weer

  • aardbevingen

  • vulkanen

  • zonsverduisteringen


Je onderzoekt wat er gebeurt en waardoor dat komt.

Dit verbreedt het beeld: natuurwetenschappen gaan niet alleen over spullen en proefjes, maar ook over verschijnselen op aarde en in de ruimte.

Welke hoort bij de levende natuur?

A

bliksem

B

biologie

C

roesten

D

zonnepanelen

Toetst het onderscheid levende en niet-levende natuur na de eerste uitleg.

Vul de juiste woorden in

Natuurwetenschappen bestuderen de natuur. Ze gaan over verschijnselen en veranderingen. Biologie bestudeert de levende natuur. Natuurkunde en scheikunde gaan vooral over de niet-levende natuur.

natuur
verschijnselen
levende
stoffen
tijdelijke
weer
blijvende

Woorden komen letterlijk terug uit de contentslides 2 t/m 6.

Veranderingen om je heen

Stoffen en voorwerpen kunnen veranderen.


Soms is die verandering tijdelijk.

Soms is die verandering blijvend.


Dat verschil helpt om natuurkunde en scheikunde uit elkaar te houden.

Dit is de brug naar het kernonderscheid van de les. Maak hier al nieuwsgierig naar het verschil tussen tijdelijk en blijvend.

Natuurkundige verandering

Bij een natuurkundige verandering ontstaat geen nieuwe stof.


De verandering is tijdelijk en kan vaak weer terug.


Voorbeelden:

  • een staaf wordt langer door verhitting

  • water wordt ijs

  • water wordt waterdamp

Gebruik steeds dezelfde taal: tijdelijk, geen nieuwe stof, kan terug. Dat geeft leerlingen houvast.

Voorbeeld: uitzetten en krimpen

Als een metalen staaf warm wordt, zet hij uit.

Dan wordt de staaf langer.


Koelt de staaf weer af, dan krimpt hij en krijgt hij zijn oude lengte terug.

Noem eventueel de Eiffeltoren als extra voorbeeld: op een warme dag is die door uitzetting langer dan in de winter.

Voorbeeld: water verandert van toestand

Water kan van toestand veranderen:

  • vloeibaar water → ijs

  • vloeibaar water → waterdamp

  • ijs en waterdamp kunnen weer vloeibaar water worden


De stof blijft steeds water.

Benadruk dat 'verandering van toestand' een belangrijk begrip is: de vorm verandert, maar de stof niet.

Scheikundige verandering

Bij een scheikundige verandering ontstaan nieuwe stoffen.


De verandering is blijvend.

Je kunt niet makkelijk terug naar de beginstof.


Voorbeeld: hout verbranden.

Leg het contrast met natuurkundige verandering scherp neer: hier ontstaan andere stoffen, dus het is niet alleen een vorm- of toestandsverandering.

Voorbeeld: hout verbranden

Als hout verbrandt, ontstaan andere stoffen:

  • houtskool

  • as

  • rook


Van houtskool, as en rook kun je geen hout meer maken.

Daarom is dit een blijvende verandering.

Noem expliciet dat verbranding bij scheikunde hoort. Dat maakt het onderscheid met smelten of verdampen duidelijker.

Natuurkunde of scheikunde?

  • Natuurkunde: tijdelijke verandering, geen nieuwe stof

  • Scheikunde: blijvende verandering, wel nieuwe stoffen


Voorbeelden:

  • smelten van kaarsvet → natuurkunde

  • water dat bevriest → natuurkunde

  • hout dat verbrandt → scheikunde

  • roesten van een spijker → scheikunde

Roesten staat in de tekst als voorbeeld van niet-levende natuur; hier kun je het gebruiken als scheikundig voorbeeld omdat er nieuwe stoffen ontstaan.

Wanneer is iets natuurkunde?

A

nieuwe stoffen

B

blijvende verandering

C

tijdelijke verandering

D

verbranding

De foute opties zijn typische kenmerken van scheikunde of voorbeelden daarvan.

Maak de tekst af

Bij een natuurkundige verandering ontstaat geen nieuwe stof. De verandering is vaak tijdelijk en kan terug. Bij een scheikundige verandering ontstaan nieuwe stoffen. Die verandering is meestal blijvend.

nieuwe stof
tijdelijk
nieuwe stoffen
blijvend
waterdamp
uitzetten
smelten
levende

Laat leerlingen de kernwoorden van het onderscheid actief ophalen.

Wilhelm Conrad Röntgen

Wilhelm Conrad Röntgen was een natuurkundige.


In 1895 ontdekte hij een soort onzichtbare straling:

röntgenstraling.


Die ontdekking werd heel belangrijk voor de geneeskunde.

Spreek de naam rustig uit en verbind de ontdekking direct aan iets herkenbaars: een foto van botten in je lichaam.

Wat doet röntgenstraling?

Röntgenstraling gaat door sommige materialen heen.


In het lichaam gebeurt dit:

  • botten houden veel straling tegen

  • spieren en andere zachte delen laten meer straling door


Daardoor ontstaat een schaduwbeeld.

Gebruik eventueel een hand als eenvoudig voorbeeld: achter botten is meer schaduw, achter spieren minder.

Hoe ontstaat een röntgenfoto?

röntgenstraling → gaat door het lichaam → botten houden meer tegen → schaduwbeeld wordt vastgelegd


Op een röntgenfoto zijn delen die veel straling tegenhouden wit.

De pijlnotatie past hier, omdat het echt om een keten van stappen gaat. Houd de uitleg kort en visueel.

Gebruik en veiligheid

Röntgenstraling wordt gebruikt om in het lichaam te kijken, bijvoorbeeld naar botten.


Dat is handig in de geneeskunde.


Röntgenstraling is wel schadelijk voor je lichaam, dus je moet er voorzichtig mee omgaan.

Geen extra medische details nodig; het doel is alleen dat leerlingen weten wat het nut is en dat de straling niet ongevaarlijk is.

Wat houden in het lichaam veel straling tegen?

A

spieren

B

botten

C

huid

D

bloed

Controleert of leerlingen het verschil tussen botten en zachte delen begrijpen.

Vul de stappen in

In 1895 ontdekte Röntgen röntgenstraling. Die straling gaat door sommige materialen heen. Botten houden veel straling tegen. Daardoor ontstaat een schaduwbeeld, dat wordt vastgelegd op een röntgenfoto. Röntgenstraling is ook schadelijk.

röntgenstraling
Botten
schaduwbeeld
schadelijk
spieren
waterdamp
veilig
houtskool

Herhaalt ontdekking, werking en veiligheid in één korte tekst.

Begrippenlijst

wetenschap - het opdoen van kennis en het toepassen van die kennis

natuurwetenschappen - vakgebied waarin de natuur wordt bestudeerd

biologie - natuurwetenschap van de levende natuur

natuurkunde - vak over tijdelijke veranderingen in de niet-levende natuur

scheikunde - vak over blijvende veranderingen in de niet-levende natuur

natuurkundige verandering - verandering waarbij geen nieuwe stof ontstaat

scheikundige verandering - verandering waarbij nieuwe stoffen ontstaan

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

verandering van toestand - overgang van een stof van de ene toestand naar de andere

uitzetten - groter of langer worden door verwarming

krimpen - kleiner of korter worden door afkoeling

röntgenstraling - onzichtbare straling die door sommige materialen heen gaat

röntgenfoto - afbeelding die ontstaat door verschil in doorgelaten röntgenstraling

Deze slide heeft geen instructies

Huiswerk

Maken alle opdrachten van 1.1 (H leerlingen ook de ster opdrachten)

Deze slide heeft geen instructies