Wat is communisme?

Wat is communisme?

1 / 28
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 28 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Wat is communisme?

Open met het onderwerp als manier van samenleven en economie organiseren. Houd het neutraal en eenvoudig: het gaat om herkennen en uitleggen, niet om politiek overtuigen.

Dit ga ik leren

Ik kan in eenvoudige woorden uitleggen wat communisme is en enkele kenmerken herkennen, zoals gelijkheid, gemeenschappelijk bezit van middelen en de rol van de staat.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden denk jij bij communisme?

Gebruik dit als voorkennis-activatie. Verwacht woorden als gelijkheid, staat, samen, arm, rijk, bezit. Bespreek kort dat sommige woorden al kloppen en andere straks duidelijker worden.

Communisme in het kort

  • Communisme is een politieke en economische ideologie

  • Het idee: iedereen is gelijk

  • Er zijn geen klassen van rijk en arm

  • Belangrijke middelen zijn van iedereen samen

  • De economie wordt sterk gestuurd

Leg 'ideologie' eenvoudig uit als: een manier van denken over hoe een land en samenleving moeten werken.

Gelijkheid staat centraal

  • Iedereen hoort dezelfde kansen te hebben

  • Grote verschillen in rijkdom passen daar niet bij

  • Het doel is een samenleving zonder klassen

Noem 'klassen' als groepen mensen met veel geld en macht tegenover mensen met weinig geld en macht.

Gemeenschappelijk bezit

Bij communisme zijn belangrijke productiemiddelen niet van één persoon. Ze zijn van de staat of van de gemeenschap.


Denk aan fabrieken, landbouwgrond, machines en grondstoffen.

Maak duidelijk dat het gaat om productiemiddelen: dingen waarmee goederen worden gemaakt. Niet elk persoonlijk voorwerp hoeft het onderwerp te zijn.

De rol van de staat

  • De staat bepaalt vaak wat er wordt gemaakt

  • De staat verdeelt werk en middelen

  • Er is minder ruimte voor vrije markt

Leg 'vrije markt' heel kort uit als: bedrijven en mensen bepalen dan meer zelf wat ze maken, kopen en verkopen.

Waarom vonden mensen dit idee goed?

  • Minder verschil tussen rijk en arm

  • Meer nadruk op samen delen

  • Werk en basisvoorzieningen voor iedereen

  • Minder macht voor rijke eigenaren

Benadruk dat dit gaat over de ideeën en bedoelingen van communisme. Later volgt dat de praktijk soms anders uitpakte.

Wat past het beste bij communisme?

A

gemeenschappelijk bezit

B

vrije markt

C

privébezit

D

winst eerst

Toetst de kern van slides 2 t/m 6. Afleiders komen uit het contrast met kapitalisme.

Vul de juiste woorden in

Bij communisme wil men meer gelijkheid. Belangrijke productiemiddelen zijn van de staat of van de gemeenschap. De staat stuurt de economie vaak sterk.

gelijkheid
productiemiddelen
staat
privébezit
bedrijven
markt

De kernwoorden sluiten direct aan op de uitleg over gelijkheid, bezit en de rol van de staat.

Communisme en kapitalisme

  • Bij communisme is veel van de staat of gemeenschap

  • Bij kapitalisme is veel privébezit

  • Bij kapitalisme bepalen bedrijven vaker de economie

  • Bij communisme stuurt de staat vaker de economie

Houd het eenvoudig en feitelijk. Zet het neer als verschil in organiseren van bezit en economie, niet als goed of fout.

Kort verschil

Kapitalisme

  • privébezit belangrijk

  • winst maken speelt grote rol

  • bedrijven en markt sturen meer

  • gelijkheid belangrijk

  • gemeenschappelijk bezit

  • sterke sturing door de staat

Communisme

Deze slide heeft geen instructies

Communisme en democratie

Democratie gaat vooral over hoe mensen mee beslissen in een land.


Communisme gaat vooral over gelijkheid, bezit en de economie.


Een land kan dus anders omgaan met bestuur dan met economie.

Vereenvoudig sterk: democratie = mensen kiezen mee. Vermijd ingewikkelde staatsrechtelijke details.

Wat is bij kapitalisme vaker zo?

A

de staat stuurt alles

B

iedereen is gelijk

C

bedrijven sturen meer

D

alles is samen

Toetst het verschil tussen communisme en kapitalisme uit slides 7 t/m 9.

Wat gaat vooral over meebeslissen in een land?

1

communisme

2

democratie

3

kapitalisme

Deze slide heeft geen instructies

Een bekend voorbeeld

  • De Sovjet-Unie was een bekend communistisch land

  • De staat had veel controle over werk en productie

  • Dit voorbeeld laat zien hoe communisme in praktijk werd gebruikt

Noem de Sovjet-Unie als historisch voorbeeld, zonder te veel data. De focus ligt op herkenbare kenmerken van communisme in de praktijk.

De praktijk in de Sovjet-Unie

  • Veel bedrijven en grond waren van de staat

  • De staat maakte plannen voor de economie

  • Mensen hadden minder vrijheid om zelf te ondernemen

  • De overheid had veel macht

Leg 'ondernemen' eenvoudig uit als zelf een bedrijf starten of zelf beslissen wat je verkoopt of maakt.

Mogelijke voordelen

  • Minder grote verschillen tussen arm en rijk

  • Meer nadruk op werk voor iedereen

  • Basisvoorzieningen konden beter verdeeld worden

Zeg erbij dat dit voordelen zijn die mensen vaak noemen bij het idee of bij sommige uitwerkingen van communisme.

Mogelijke nadelen

  • Mensen hebben vaak minder vrijheid

  • De staat krijgt veel macht

  • Niet alles werkt goed als één overheid alles stuurt

  • In de praktijk konden er ook tekorten ontstaan

Houd het concreet: minder keuze, minder eigen beslissingen, en soms tekorten aan producten.

Niet overal hetzelfde

Communisme zag er in de praktijk niet in elk land hetzelfde uit.


Het idee bleef vaak gelijk: meer gelijkheid en gemeenschappelijk bezit.


De uitwerking verschilde per land en per tijd.

Dit voorkomt zwart-wit denken. Benadruk dat een idee en de uitvoering daarvan niet precies hetzelfde zijn.

Samenvatting

  • Communisme wil meer gelijkheid

  • Productiemiddelen zijn van de staat of gemeenschap

  • De staat stuurt de economie sterk

  • De Sovjet-Unie is een bekend voorbeeld

  • In de praktijk zijn er voor- en nadelen

Deze slide heeft geen instructies

Welk land is een bekend voorbeeld?

A

België

B

Sovjet-Unie

C

Nederland

D

Spanje

Sluit aan op slides 10 en 11 over het historische voorbeeld.

Vul de juiste woorden in

In de Sovjet-Unie had de staat veel macht. Veel bedrijven en grond waren van de staat. Een mogelijk voordeel was meer gelijkheid, maar een nadeel was minder vrijheid.

Sovjet-Unie
staat
gelijkheid
markt
privébezit
democratie

Verbindt voorbeeld, kenmerk en voor-/nadeel uit slides 10 t/m 15.

Noem 1 voordeel of 1 nadeel van communisme.

Bespreek antwoorden klassikaal. Goede elementen: minder verschil arm-rijk, werk of basisvoorzieningen voor iedereen, maar ook minder vrijheid, veel macht bij de staat, tekorten. Er is niet één goed antwoord.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen in eenvoudige woorden één kernidee noemen, zoals gelijkheid, staat, gemeenschappelijk bezit of Sovjet-Unie.

Wat hielp jou het beste begrijpen?

Reflectie zonder goed of fout. Gebruik antwoorden om te zien welke uitleg of vergelijking het meest hielp.

Begrippen

communisme - idee over samenleving en economie met veel nadruk op gelijkheid en gemeenschappelijk bezit

gelijkheid - mensen hebben dezelfde waarde en zoveel mogelijk gelijke kansen

klasseloze samenleving - samenleving zonder grote groepen rijk en arm

gemeenschappelijk bezit - bezit van de staat of van iedereen samen

productiemiddelen - dingen waarmee je producten maakt, zoals machines of fabrieken

staat - de overheid van een land

economie - alles wat te maken heeft met maken, kopen, verkopen en verdelen

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

kapitalisme - systeem met veel privébezit en veel invloed van bedrijven en markt

privébezit - iets is van één persoon of van een bedrijf

democratie - manier van besturen waarbij mensen kunnen meebeslissen, vaak door te stemmen

Sovjet-Unie - historisch land dat vaak als voorbeeld van communisme wordt genoemd

vrije markt - bedrijven en mensen bepalen meer zelf wat zij maken, kopen en verkopen

Deze slide heeft geen instructies