Wat is communisme?
Wat is communisme?
Open met het onderwerp als manier van samenleven en economie organiseren. Houd het neutraal en eenvoudig: het gaat om herkennen en uitleggen, niet om politiek overtuigen.
Dit ga ik leren
Ik kan in eenvoudige woorden uitleggen wat communisme is en enkele kenmerken herkennen, zoals gelijkheid, gemeenschappelijk bezit van middelen en de rol van de staat.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden denk jij bij communisme?
Gebruik dit als voorkennis-activatie. Verwacht woorden als gelijkheid, staat, samen, arm, rijk, bezit. Bespreek kort dat sommige woorden al kloppen en andere straks duidelijker worden.
Communisme in het kort
Communisme is een politieke en economische ideologie
Het idee: iedereen is gelijk
Er zijn geen klassen van rijk en arm
Belangrijke middelen zijn van iedereen samen
De economie wordt sterk gestuurd
Leg 'ideologie' eenvoudig uit als: een manier van denken over hoe een land en samenleving moeten werken.
Gelijkheid staat centraal
Iedereen hoort dezelfde kansen te hebben
Grote verschillen in rijkdom passen daar niet bij
Het doel is een samenleving zonder klassen
Noem 'klassen' als groepen mensen met veel geld en macht tegenover mensen met weinig geld en macht.
Gemeenschappelijk bezit
Bij communisme zijn belangrijke productiemiddelen niet van één persoon. Ze zijn van de staat of van de gemeenschap.
Denk aan fabrieken, landbouwgrond, machines en grondstoffen.
Maak duidelijk dat het gaat om productiemiddelen: dingen waarmee goederen worden gemaakt. Niet elk persoonlijk voorwerp hoeft het onderwerp te zijn.
De rol van de staat
De staat bepaalt vaak wat er wordt gemaakt
De staat verdeelt werk en middelen
Er is minder ruimte voor vrije markt
Leg 'vrije markt' heel kort uit als: bedrijven en mensen bepalen dan meer zelf wat ze maken, kopen en verkopen.
Waarom vonden mensen dit idee goed?
Minder verschil tussen rijk en arm
Meer nadruk op samen delen
Werk en basisvoorzieningen voor iedereen
Minder macht voor rijke eigenaren
Benadruk dat dit gaat over de ideeën en bedoelingen van communisme. Later volgt dat de praktijk soms anders uitpakte.
Wat past het beste bij communisme?
gemeenschappelijk bezit
vrije markt
privébezit
winst eerst
Toetst de kern van slides 2 t/m 6. Afleiders komen uit het contrast met kapitalisme.
Vul de juiste woorden in
Bij communisme wil men meer gelijkheid. Belangrijke productiemiddelen zijn van de staat of van de gemeenschap. De staat stuurt de economie vaak sterk.
De kernwoorden sluiten direct aan op de uitleg over gelijkheid, bezit en de rol van de staat.
Communisme en kapitalisme
Bij communisme is veel van de staat of gemeenschap
Bij kapitalisme is veel privébezit
Bij kapitalisme bepalen bedrijven vaker de economie
Bij communisme stuurt de staat vaker de economie
Houd het eenvoudig en feitelijk. Zet het neer als verschil in organiseren van bezit en economie, niet als goed of fout.
Kort verschil
Kapitalisme
privébezit belangrijk
winst maken speelt grote rol
bedrijven en markt sturen meer
gelijkheid belangrijk
gemeenschappelijk bezit
sterke sturing door de staat
Communisme
Deze slide heeft geen instructies
Communisme en democratie
Democratie gaat vooral over hoe mensen mee beslissen in een land.
Communisme gaat vooral over gelijkheid, bezit en de economie.
Een land kan dus anders omgaan met bestuur dan met economie.
Vereenvoudig sterk: democratie = mensen kiezen mee. Vermijd ingewikkelde staatsrechtelijke details.
Wat is bij kapitalisme vaker zo?
de staat stuurt alles
iedereen is gelijk
bedrijven sturen meer
alles is samen
Toetst het verschil tussen communisme en kapitalisme uit slides 7 t/m 9.
Wat gaat vooral over meebeslissen in een land?
communisme
democratie
kapitalisme
Deze slide heeft geen instructies
Een bekend voorbeeld
De Sovjet-Unie was een bekend communistisch land
De staat had veel controle over werk en productie
Dit voorbeeld laat zien hoe communisme in praktijk werd gebruikt
Noem de Sovjet-Unie als historisch voorbeeld, zonder te veel data. De focus ligt op herkenbare kenmerken van communisme in de praktijk.
De praktijk in de Sovjet-Unie
Veel bedrijven en grond waren van de staat
De staat maakte plannen voor de economie
Mensen hadden minder vrijheid om zelf te ondernemen
De overheid had veel macht
Leg 'ondernemen' eenvoudig uit als zelf een bedrijf starten of zelf beslissen wat je verkoopt of maakt.
Mogelijke voordelen
Minder grote verschillen tussen arm en rijk
Meer nadruk op werk voor iedereen
Basisvoorzieningen konden beter verdeeld worden
Zeg erbij dat dit voordelen zijn die mensen vaak noemen bij het idee of bij sommige uitwerkingen van communisme.
Mogelijke nadelen
Mensen hebben vaak minder vrijheid
De staat krijgt veel macht
Niet alles werkt goed als één overheid alles stuurt
In de praktijk konden er ook tekorten ontstaan
Houd het concreet: minder keuze, minder eigen beslissingen, en soms tekorten aan producten.
Niet overal hetzelfde
Communisme zag er in de praktijk niet in elk land hetzelfde uit.
Het idee bleef vaak gelijk: meer gelijkheid en gemeenschappelijk bezit.
De uitwerking verschilde per land en per tijd.
Dit voorkomt zwart-wit denken. Benadruk dat een idee en de uitvoering daarvan niet precies hetzelfde zijn.
Samenvatting
Communisme wil meer gelijkheid
Productiemiddelen zijn van de staat of gemeenschap
De staat stuurt de economie sterk
De Sovjet-Unie is een bekend voorbeeld
In de praktijk zijn er voor- en nadelen
Deze slide heeft geen instructies
Welk land is een bekend voorbeeld?
België
Sovjet-Unie
Nederland
Spanje
Sluit aan op slides 10 en 11 over het historische voorbeeld.
Vul de juiste woorden in
In de Sovjet-Unie had de staat veel macht. Veel bedrijven en grond waren van de staat. Een mogelijk voordeel was meer gelijkheid, maar een nadeel was minder vrijheid.
Verbindt voorbeeld, kenmerk en voor-/nadeel uit slides 10 t/m 15.
Noem 1 voordeel of 1 nadeel van communisme.
Bespreek antwoorden klassikaal. Goede elementen: minder verschil arm-rijk, werk of basisvoorzieningen voor iedereen, maar ook minder vrijheid, veel macht bij de staat, tekorten. Er is niet één goed antwoord.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen in eenvoudige woorden één kernidee noemen, zoals gelijkheid, staat, gemeenschappelijk bezit of Sovjet-Unie.
Wat hielp jou het beste begrijpen?
Reflectie zonder goed of fout. Gebruik antwoorden om te zien welke uitleg of vergelijking het meest hielp.
Begrippen
communisme - idee over samenleving en economie met veel nadruk op gelijkheid en gemeenschappelijk bezit
gelijkheid - mensen hebben dezelfde waarde en zoveel mogelijk gelijke kansen
klasseloze samenleving - samenleving zonder grote groepen rijk en arm
gemeenschappelijk bezit - bezit van de staat of van iedereen samen
productiemiddelen - dingen waarmee je producten maakt, zoals machines of fabrieken
staat - de overheid van een land
economie - alles wat te maken heeft met maken, kopen, verkopen en verdelen
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
kapitalisme - systeem met veel privébezit en veel invloed van bedrijven en markt
privébezit - iets is van één persoon of van een bedrijf
democratie - manier van besturen waarbij mensen kunnen meebeslissen, vaak door te stemmen
Sovjet-Unie - historisch land dat vaak als voorbeeld van communisme wordt genoemd
vrije markt - bedrijven en mensen bepalen meer zelf wat zij maken, kopen en verkopen
Deze slide heeft geen instructies