Taalverzorging les 2 - Cursus 5 Grammatica § 2 ZD Herhaling leerjaar 2 kgt

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 1

WELKOM

Taalverzorging les 2
§ 1 WS Herhaling leerjaar 2 kgt
§ 2 ZD Herhaling leerjaar 2 kgt

Deze les

• Klassenopstelling

• BASIS op ORDE

• Huiswerk af?

• Theorie

• Aan de slag!

• Huiswerk

Klassenopstelling

BASIS op ORDE

• Jas, pet & telefoon in de kluis;

• Tas op de grond;

• AirPods & kauwgom uit;

• Respect voor elkaar;

• Positieve mindset.

Huiswerk af?

Theorie - Woordsoorten

Een woordsoort beschrijft wat voor een soort woord er in een zin staat.

ww = werkwoord

lw = lidwoord

zn = zelfstandig naamwoord

bn = bijvoeglijk naamwoord

vz = voorzetsel

vg = voegwoord

pers. vnw = persoonlijk voornaamwoord

bez. vnw. = bezittelijk voornaamwoord

HERHALING

HERHALING

Voorzetsels

Een voorzetsel is een woord dat aangeeft waar of wanneer iets gebeurt. Het geeft een relatie aan tussen mensen, dieren, planten, dingen en plaatsen.

We verdelen voorzetsels vaak in drie groepen om ze makkelijk te onthouden:

1. Plaats (Waar is het?)
Deze woorden geven een locatie aan. (Op de tafel, in de tas, bij de supermarkt, tussen twee auto's.

2. Tijd (Wanneer is het?)
Deze woorden geven een moment of periode aan. (Tijdens de les, voor de middag, na de training, om vijf uur)

3. Vaste voorzetsels (Horen bij een werkwoord)
Sommige werkwoorden hebben een vast voorzetsel dat er gewoon bij hoort. Dit moet je uit je hoofd leren. (Wachten op de bus, tevreden zijn met je cijfer, luisteren naar muziek, geloven in jezelf)

HERHALING

Voegwoorden

Een voegwoord plakt woorden of zinnen aan elkaar.

• twee woorden met een voegwoord ertussen:

Wil je een kroket of een frikandel bij je patat?

• twee zinnen met een voegwoord ertussen:

Wil je een ijsje of heb je liever een broodje hamburger?

Voegwoorden zijn bijvoorbeeld: en, of, terwijl, omdat, zodat, nadat, als, toen, want, maar, dus.

HERHALING

Persoonlijke en bezittelijke voornaamwoorden

Je kunt naar personen, dieren of dingen verwijzen. Daarvoor gebruik je een persoonlijk of bezittelijk voornaamwoord.

Een persoonlijk voornaamwoord verwijst naar een persoon, dier of ding:

• Wij keken naar de hardloopwedstrijd.

• Hij moet hier aan de lijn.

• Ik heb het ingepakt.

Een bezittelijk voornaamwoord geeft aan van wie iets is. Het staat altijd vóór het zelfstandig naamwoord waar het bij hoort: jullie huis, onze klas, jouw jurk.

HERHALING

Persoonlijke en bezittelijke voornaamwoorden

HERHALING

Theorie - Woordsoorten & zinsdelen

Een woordsoort beschrijft wat voor een soort woord er in een zin staat.

ww = werkwoord

lw = lidwoord

zn = zelfstandig naamwoord

bn = bijvoeglijk naamwoord

vz = voorzetsel

vg = voegwoord

pers. vnw = persoonlijk voornaamwoord

bez. vnw. = bezittelijk voornaamwoord

Een zinsdeel beschrijft welke functie een woord of woordgroep in een zin heeft.

pv = persoonsvorm

ow = onderwerp

wg = werkwoordelijk gezegde

Wat is de persoonsvorm in de volgende zin?

Na de vakantie starten de leerlingen weer met school.

A

na de vakantie

B

starten

C

de leerlingen

D

weer met school

Wat is het onderwerp in de volgende zin?

Herman deed zijn telefoon in zijn kluisje.

A

herman

B

deed

C

zijn telefoon

D

in zijn kluisje

Uit hoeveel woorden bestaat het werkwoordelijk gezegde in de volgende zin?

Ik zou graag een dutje hebben willen doen.

A

1

B

2

C

3

D

4

De persoonsvorm

In elke zin staan één of meer werkwoorden. Een van die werkwoorden is de persoonsvorm (pv).

Zo vind je de persoonsvorm → Er zijn twee manieren om erachter te komen welk werkwoord de persoonsvorm is.

Christian wilde graag een scooter kopen.

Manier 1 – de vraagproef: Maak van de zin een vraag. Je moet precies dezelfde woorden gebruiken. Het eerste woord van die vraag is de persoonsvorm.

Wilde Christian graag een scooter kopen?

Manier 2 – de tijdproef: Zet de zin in een andere tijd: maak van de tegenwoordige tijd de verleden tijd of andersom. Het werkwoord dat verandert, is de persoonsvorm.

Christian wil graag een scooter kopen.

HERHALING

Het onderwerp

HERHALING

In onderstaande zin is zingt de persoonsvorm en Tamar het onderwerp (ow). Vaak is het onderwerp van de zin een persoon die iets doet. Het kan ook een dier of een ding zijn. Het onderwerp en de persoonsvorm horen bij elkaar.

Tamar zingt in een musical.

Zo vind je het onderwerp → Er zijn twee manieren om erachter te komen welk woord het onderwerp is.

Manier 1 – de vraagproef → Zoek de persoonsvorm (pv).

pv = zingt → Vraag: wie (of wat) + persoonsvorm? → Wie zingt?

Het antwoord op die vraag is het onderwerp.

ow = Tamar

Manier 2 – de getalproef → Zet de persoonsvorm in enkelvoud of in meervoud. Het woord dat mee moet veranderen is het onderwerp.

pv (enkelvoud) = zingt → pv (meervoud) wordt zingen → Tamar zingen in een musical.

Tamar en Dean zingen in een musical.

HERHALING

Het werkwoordelijk gezegde

In de volgende zin staan drie werkwoorden: wil, gaan en kijken. Een van die werkwoorden is de persoonsvorm (pv) → wil.

Ik wil een film gaan kijken.

Alle werkwoorden samen noem je het werkwoordelijk gezegde (wg) van een zin.

In de voorbeeldzin is het werkwoordelijk gezegde dus → wil gaan kijken.

Het werkwoordelijk gezegde vertelt wat er in de zin ‘gebeurt’. Soms bestaat het werkwoordelijk gezegde maar uit één werkwoord, soms zijn het er twee of nog meer.

Aan de slag!

Huiswerk

Maak opdracht 1 t/m 6 van:

§ 2 ZD Herhaling leerjaar 2 kgt

in Nieuw Nederlands Digitaal.

Zorg voor een score per onderdeel van 60% of hoger!

EINDE

Introductieles