Wat doet de overheid?

• Economie
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 4

Introductie

In deze les leer je wat de overheid doet, welke taken ze heeft en wie haar adviseurs zijn. Ook leer je het verschil tussen de collectieve en particuliere sector. Tot slot leer je hoe de overheid gedrag kan beïnvloeden middels accijnzen en subsidies.

WAT DOET DE OVERHEID?

Leerdoelen

In deze les leer je wat de overheid doet, welke taken ze heeft en wie haar adviseurs zijn. 

Ook leer je het verschil tussen de collectieve en particuliere sector. Tot slot leer je hoe de overheid gedrag kan beïnvloeden middels accijnzen en subsidies.

Overheid

Taken van de overheid

• zorgen voor veiligheid (politie en leger)
• gezondheidszorg (ziekenhuizen)
• sociale zekerheid (uitkeringen)
• zorgen voor volkshuisvesting (wonen)
• zorgen voor onderwijs

Adviseurs van de overheid

De overheid kan bij het maken van keuzes op economisch gebied informatie en/of advies krijgen van:

•  CBS

•  CPB

•  SER

CBS = Centraal Bureau voor de Statistiek:

• Verzamelt informatie over oa economische veranderingen.
  

CPB = Centraal Planbureau:

• Onderzoekt wat de gevolgen kunnen zijn van economische beslissingen.
  

SER = Sociaal Economische Raad

• Adviseert over sociaal-economische onderwerpen.
  
• Bestaat uit werkgevers, werknemers en onafhankelijke deskundigen.

overheidslagen

1. de gemeente (zorgt voor: parken, sportvelden, ophalen van afval)
2. de provincie (zorgt voor: rampenplannen, provinciale wegen)
3. het rijk (zorgt voor: leger, wet- en regelgeving)

het Rijk

de gemeente

Decentralisatie

collectieve sector & particuliere sector

Collectieve sector
Alle bedrijven die voor de overheid werken. Levert goederen en diensten waar iedereen gebruik van kan maken.

Particuliere sector
Bedrijven die goederen en diensten willen verkopen om winst te maken.

privatiseren

Activiteiten overhevelen van de collectieve sector naar de particuliere sector.

Voordelen:
Minder kosten en organisatie voor de overheid.
Prijzen kunnen lager worden door marktwerking.

Nadelen:
Overheid verliest inspraak.
Sommige activiteiten kunnen ophouden met bestaan.

accijns & subsidie

Accijns:
Extra belasting op tabakswaren, olie en alcohol.
Doel: minderen van de consumptie.

Subsidie:
Extra tegemoetkoming op sommige producten en diensten.
Doel: laten toenemen van de consumptie & productie.

Wat heb je geleerd?

Noem de lagen van de overheid.

In welke sector vind je alle bedrijven terug?

1. Particuliere sector
2. Primaire sector
3. Collectieve sector
4. Secundaire sector

Wat zijn kenmerken van collectieve voorzieningen?

1. De particuliere sector betaalt de voorzieningen.
2. De overheid betaalt de voorzieningen.

Wanneer de overheid taken uitbesteedt of overdraagt aan particuliere bedrijven, noem je dit

1. particuleren
2. privatiseren
3. ex-overheid
4. bedrijfsleven

Waarop zit geen accijns?

1. Alcohol
2. Brandstof
3. Tabak
4. Voedsel

Wat is een subsidie?

De overheid bestaat uit het rijk en de provincies, juist of onjuist?

1. Juist
2. Onjuist

De gemeente regelt

1. zaken voor het hele land
2. de indeling van het grondgebied
3. de infrastructuur
4. alles in je woonplaats

Wanneer de overheid wil weten hoe de jeugdwerkloosheid zich heeft ontwikkeld in de jaren '90, dan vragen zij advies of informatie aan

1. het CBS.
2. het CPB.
3. de SER.

extra uitleg