Samenvatting H3 Online Stoffen en materialen & Bouw van de materie

• Natuurkunde
• Middelbare school
• vmbo k, g, t, mavo
• Leerjaar 3

Samenvatting H4 Stoffen en materialen & bouw van de materie

Samenvatting H4 Stoffen en materialen

+ quiz aan het einde

Corrosie

Wat is corrosie?

• Aantasting van metalen door water en zuurstof

Beschermen tegen corrosie?

• met een laagje tin of kunststof
• Verzinken (galvaniseren)
• Verf

Welke edelmetalen heb je

• Zilver, Goud en Platina

Verspanen en verbinden

Wat is verspanen:

• stukjes weghalen van het materiaal
• boren, frezen, beitelen, schaven

3 voorbeelden van verbinden

• met schroeven
• met spijkers
• Lijmen

Deeltjesmodel

• Moleculen van een stof veranderen niet

• Moleculen van een stof bewegen voortdurend.
  

• Moleculen van een stof trekken elkaar aan.
  

Fasen en fase-overgangen

• a)  vast
• i)   vloeibaar
  
• h)  gas
  

• b)  rijpen
• c)  sublimeren 
• d) stollen
• e)  smelten
• f)  condenseren
• g)  verdampen

Graden celcius naar Kelvin

0 graden Celsius is ... Kelvin

0 Kelvin is ... graden Celsius

Stofeigenschappen:

• Brandbaarheid
• Geur
• Kleur
• Smaak
• Fase (bij kamertemp.)
• Kookpunt
• Smeltpunt
• Oplosbaarheid in water/olie
• Dichtheid

Geen stofeigenschappen:

• Temperatuur
• Vorm
• Massa
• Volume

Kookpunt of kooktraject

Veiligheidskaarten

Voorkom ongelukken

Veiligheidsmaatregelen

• Veiligheidsbril, lab-jas, plastic handschoenen etc.

Etiket

• Lees het etiket => informatie over gevaar
• Bekijk de pictogrammen => Binas 31 + 39

Lees de veiligheidskaart:

• Belangrijkste eigenschappen van de stof + hoe je moet handelen
• P-zinnen (Precaution) en H-zinnen (Hazard) 

Formule dichtheid

       De dichtheid is de hoeveel                          massa van dat materiaal                             in een bepaald  volume.  

      Dichtheid = Massa : Volume

• ρ = dichtheid    [ g/cm3 ] 
• m = massa             [ g ]

• V = volume          [ cm3 ]
  

Volume / massa bepalen

Volume bepalen:

• Volume kun je bepalen met de onderdompelmethode

Volume berekenen:

• volume = lengte x breedte x hoogte
  
•          = 4 x 3 x 10 = 120 ml = 120 cm3

Massa bepalen:

• met een weegschaal / balans

Extra Rekenopgave

Duikers hebben lood nodig om onder water te komen.

Hieronder zie je een loden gewicht. Bereken het volume van dit gewicht?

Gegevens: 

• ρ = 11,35 g/cm³ ; 
  
• m = 2,0 kg = 2000 g 

Gevraagd:

• V = ? cm³

Formule:

• ρ = m:V        (3 = 6 : 2)
• V = m : ρ      (2 = 6 :3)

Uitwerking:

• V = 2000 : 11,35 = 176,211 cm³

Antwoord:

• Het Volume is 176 cm³
  

Stoffen kunnen bestaan uit:

• Alleen maar metalen -->                                Metalen
• Alleen maar niet-metalen -->                       Moleculaire stoffen
• Metalen en niet-metalen -->                         Zouten

Materialen en stoffen:

• Stoffen is de basis van materialen
• Materialen zijn vaak mengsels van stoffen
• Materiaal is een eindproduct

Eigenschappen Metalen

• Glimmen als ze gepolijst zijn
• Gemakkelijk te vervormen
• Goede geleiders van warmte en elektriciteit      
• Vast bij kamertemperatuur (behalve kwik)
• Makkelijk te recyclen
• Zijn (meestal) grijsachtig van kleur (goud = geel ; koper = rood/oranje)

                           

ijzer                              Staal                              Roestvaststaal                            koper 

                            

Eigenschappen Moleculaire stoffen

• Kleine dichtheid
• Laag smelt- en kookpunt
• Geleiden warmte en elektriciteit SLECHT/NIET
• Glanzen niet
• vaak brandbaar
• Vaak vloeibaar/gas bij kamertemperatuur
• Lossen vaak NIET op in water
• voorbeelden: plastic-hout-olie-vet-brandstoffen

Eigenschappen Zouten

• Bestaat uit een Metaal en een Niet-metaal atomen

• Atomen hebben een lading => worden IONEN genoemd

legeringen (Binas 37)

• Mengsel van twee of meer metalen
• Bekendste is messing (koper en zink) én brons (koper en tin)
• rvs (ijzer, chroom, nikkel, koolstof) 

+      =

+       =

Edele metalen - Onedele metalen

Edelmetalen: Reageren NIET met zuurstof en vocht

• Platina, Goud, (Zilver)

Onedele metalen reageren makkelijk met zuurstof en vocht

Dit noem je vrijwel altijd CORROSIE

Behalve bij ijzer: dan mag je ook zeggen Roest (=corrosie)

Atoom-nummer/massa

Proton: 

• Kern, positief, 1 massa

Neutron: 

• Kern, neutraal, 1 massa

Elektron: 

• beweegt om kern, negatief, geen massa

atoomnummer = aantal protonen

atoommassa = aantal protonen + neutronen

Stoffen ontleden

Een molecuul kun je kapot maken. Bij het ontleden van water, worden watermoleculen kapot gemaakt.

Het ontleden van een stof is een chemische reactie.

Als je water ontleedt, krijg je waterstof en zuurstof

Extra

Bij het ontleden van een stof ontstaan er nieuw stoffen. De losse bouwstenen vormen nieuwe combinaties. Voor de pijl heb je namelijk 6 watermoleculen en na de pijl heb je 3 zuurstofmoleculen en 6 waterstofmoleculen. 

Ontleden (weergegeven in stoffen)

Chemische of natuurkundige reactie? Als na het afkoelen van de stof dezelfde stofeigenschappen aanwezig zijn als voor het verwarmen van de stof, is het een natuurkundig proces. 

Deeltjesmodel:

beschrijft de eigenschappen van deeltjes/moleculen

• Moleculen zijn altijd in beweging
• Moleculen trekken elkaar aan
• Moleculen veranderen niet

Stabiele en instabiele kernen

Stabiele kernen veranderen niet uit zichzelf => niet radioactief.

Een radioactieve stof heeft atoomkernen die instabiel zijn. 

Deze kernen veranderen uit zichzelf en zenden daarbij een kleine hoeveelheid straling uit: 

=> Ioniseren (verbinding atoom valt uit elkaar)

=> radioactief verval.

Soorten kernstraling

- Alfa straling 

• afsplitsen He-atoom
• Klein doordringend vermogen

- Bètastraling

• afsplitsen Elektron 
• Groter doordringend vermogen

- Gammastraling

• geen deeltje; elektromagnetische straling
• Heel groot doordringend vermogen

-Halfwaardetijd: 

de helft van de helft, van de helft, van de helft..

Halveringstijd / Halfwaardetijd

(Halfwaardetijd Nicotine = 2 uur)

Halfwaardetijd jodium-123: 2 uur

Halfwaardetijd Uranium-235: 704 miljoen jaar

In het laboratorium wordt een tracer gemaakt.

De tracer wordt ingespoten bij de patient.

Een gammacamera registreert de vrijgekomen straling.

Nu volgen 12 meerkeuzevragen

Dit kunnen zomaar vragen op de toets zijn!!!

Is dit een chemische reactie of een natuurkundig proces?

Chemische reactie

Natuurkundig proces

Hoe zou je stoffen en materialen beschrijven?

1. Stoffen zijn alleen vloeibaar
2. Materialen zijn altijd natuurlijk
3. Stoffen zijn de elementen waar alles uit bestaat
4. Materialen zijn levende organismen

Wat is een legering?

1. Een zuivere stof
2. Een oplossing van metalen
3. Een chemische verbinding
4. Een mengsel van metalen

Wat is het verschil tussen edele en onedele metalen?

1. Edele metalen reageren minder snel met andere stoffen
2. Onedele metalen zijn magnetisch
3. Edele metalen zijn altijd zwaarder
4. Onedele metalen zijn altijd kostbaar

Wat is de dichtheid van een blokje materiaal met een volume van 25 cm3 en een massa van 100 g

1. 0,25 g
2. 4 g/cm3
3. 2500 kg
4. 2500 g/cm3

Wat is ontleden?

1. Kapot maken van atomen
2. Scheiden van moleculen
3. Opsplitsen van moleculen
4. Verbranden van atomen

Is er altijd en overal straling?

1. Ja
2. Nee

Wat is de halfwaardetijd van deze stof?

1. 32 dagen
2. 16 dagen
3. 8 dagen
4. 1 dag

Het aantal protonen in de kern is het:

1. Atoomnummer
2. Massagetal
3. Kerngetal

Welk soort straling zal de meeste stralingsenergie hebben?

1. alpha
2. beta
3. gamma
4. allemaal hebben ze evenveel stralingsenergie

Een chlooratoom heeft 17 protonen en 18 neutronen. Wat is het massagetal van dit atoom?

1. 17
2. 18
3. 34
4. 35

IJzer-55 heeft een halfwaardetijd van drie dagen.

Hoeveel radioactiviteit is er na negen dagen nog over? (laatste vraag)

1. de helft = 50%
2. een kwart = 25%
3. een achtste = 12,5%
4. niets meer = 0%

na het weekend => D-toets + Schoolexamen

Hoe leer ik voor de toets:

• Ken de begrippen in je leerboek
• Kijk of je alle leerdoelen van H3.2 t/m H3.10 kent => online learnbeat
• Leer voor de oefentoets => dan weet je wat je al weet en wat je nog niet weet => minder leren voor SE
• Maak extra oefeningen in learnbeat (H3.11 t/m 3.14)

Ik weet dat jullie het kunnen, HEEL VEEL SUCCES!!!