Goed en fout LJ2
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
Lezen jongeren
https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/onverwacht-snelle-daling-leesvaardigheid-nederlandse-tieners-een-op-drie-15-jarigen-nu-onvoldoende-geletterd~b0f38d8f/
verklaringen
Meer focus op structuur dan inhoud tekst
Vooral veel korte teksten (op telefoon)
Lerarentekort
Corona
Dat steeds meer kinderen onvoldoende geletterd van school gaan, heeft volgens Meester verstrekkende gevolgen. Hun maatschappelijke participatie neemt af, doordat zij moeite hebben met het lezen van bijvoorbeeld partijprogramma’s, kranten of brieven van de gemeente. Laaggeletterdheid wordt ook in verband gebracht met een slechtere gezondheid en een kortere levensverwachting.
Op termijn kan dat schadelijk zijn voor de Nederlandse economie, voorspelt Meester. ‘Nederland wil een kenniseconomie zijn, maar die kennis wordt steeds minder. Dat gaat uiteindelijk leiden tot welvaartsverlies.’ Ook de democratie, die afhankelijk is van actieve deelname aan het publieke debat, wordt door de afnemende leesvaardigheid bedreigd.
Dit boekje..
Als er iets mis gaat
Misdaad en straf
Wat is zonde?
Hoe ver reikt onze verantwoordelijkheid
De vragen van lijden en dood
Goedmaken..hoe doe je dat?
kortom; goed en fout en ethiek. Hoe gaan godsdiensten met deze thema’s om?
Ethiek
Je bent altijd bezig met ethiek
De wetenschap van de waarden en normen in de samenleving Wat is goed en wat is kwaad?
Waarden en normen
Waarden
Voorbeelden hiervan zijn:
Gezondheid.
Status.
Vrijheid.
Familie.
Discipline.
Klik hier voor een lijst met nog meer voorbeelden van waarden.
Waarde
Uitgangspunt of principe dat mensen
belangrijk vinden in hun leven.
Normen
Normen
Normen horen altijd bij een waarde!
Opvattingen / regels over hoe je je op grond van waarden behoort te gedragen.
Normen
Normen zijn vaak sociale verplichtingen: regels die door je omgeving worden opgelegd.
Geschreven regels
Ongeschreven regels
Een regel die (wettelijk) is vastgelegd.
Bijv. “Je mag niet stelen.”
Fatsoensnormen die iedereen kent.
Bijv: “Je staat op voor ouderen in de
bus.”
Waarden en normen
Opdracht: Welke waarden en normen herken je in deze video? Benoem twee personen en noem van ieder een waarde en bijbehorende norm.
Schooltv: EenVandaag in de klas - Racisme in het amateurvoetbal
Waarden en Normen
Waarden: dingen die mensen waardevol vinden
Respect
Vriendschap
Gezondheid
Saamhorigheid
Beleefdheid
Vrijheid
gelijkheid
Normen: gedragsregels om die waarden veilig te stellen
Opstaan voor oude vrouw
Klaarstaan voor vrienden
Sporten
Werken aan een goede band
Hand schudden
Kunnen doen wat je wilt
Iedereen gelijk behandelen
normen en waarden
Kijkvraag: Welke normen en waarden zie je terug in het filmpje/op de foto?
Zijn normen en waarden cultureel bepaald?
Kunnen normen en waarden verschillen per persoon?
Normen en waarden
Welke waarden worden hier niet nageleefd?
Als er iets mis gaat..
Lees pagina 3 en maak vraag 1 t/m 3
Goed en fout?
Waarom ligt goed en fout gedrag hier dicht bij elkaar?
Hoe zou je dit gedrag kunnen verklaren?
Of gaat juist alles mis?
Waarom is de grens tussen goed en fout bij onderstaande video's niet helemaal duidelijk?
Fiets stelen
Rellen in Haren
Rellen Rotterdam (Corona maatregelen)
Rellen Volendam Anti-zwarte piet demonstratie (4-12-2021)
Lees en maak pagina 4
Rellen rotterdam 2021 – Corona maatregelen
Goed en fout
Les 2: Misdaad en straf
Programma
Misdaad en straf
Overtreding of misdrijf
Strafrecht
Werking rechtszaak
Straffen en redenen van straffen
Misdaad en straf
In het Nederlandse strafrecht is een misdrijf net als een overtreding een strafbaar feit. Overtredingen zijn over het algemeen minder ernstig dan misdrijven, maar op de zwaarste overtredingen staat een hogere straf dan op de lichtste misdrijven.
Meeste misdrijven staan beschreven in het Wetboek van Strafrecht.
Overtreding (1) of misdrijf (2) ?
Misdrijven en overtredingen
Strafrecht
Wat zijn de stappen die worden genomen van misdaad tot straf?
Wat zijn de taken van de Officier van Justitie?
De zitting
Stap 1. Opening
Stap 2. Aanklacht
Stap 3. Onderzoek
Stap 4. Requisitoir
Stap 5. Pleidooi
Stap 6. Laatste woord
Stap 7. Vonnis
Verschillen misdrijven en overtredingen
Misdrijven worden altijd geregistreerd (ten minste 20 jaar). Dit geldt ook voor overtredingen met een boete vanaf 100 euro, een taakstraf of een vrijheidsstraf.
De straffen voor misdrijven zijn hoger.
Een poging tot overtreding is niet strafbaar, een poging tot misdrijf wel.
Criminaliteit: alle misdrijven die in de wet staan omschreven.
Maken
Maak vraag 1 t/m 8 op pagina 5 t/m 8
Tijd: 10 minuten
Straffen
Straffen
Denk even na... (wisbordjes)
Waarom straffen we eigenlijk? Probeer minimaal 3 redenen van straffen op te schrijven!
Waarom straffen?
Vrouwe justitia
Romeinse Godin en symbool voor het recht
Welke 3 symbolen zie je bij vrouwe justitia en wat zouden ze kunnen betekenen?
de blinddoek als symbool voor rechtspraak zonder aanziens des persoons, dat wil zeggen dat niet de personen worden gehoord en veroordeeld, maar slechts de feiten en daden
De weegschaal stelt de afweging van de bewijzen en getuigenissen voor, die in het voordeel of nadeel van de verdachte spreken
Het zwaard staat voor het vonnis dat wordt uitgesproken
huiswerk
Mallorca zaak
Welke straf werd geëist?
Welk doelen van straffen zijn in deze zaak belangrijk?
https://www.parool.nl/nederland/om-eist-weer-10-jaar-tegen-sanil-b-in-mallorcazaak-andere-verdachten-hoeven-van-om-cel-niet-meer-in~b0f59a95/?referrer=https://www.google.com/
Misdaad en straf
- Doodstraf
Deze week:
All eyes on Rafah:
Waarom post iedereen dit op social media?
Denk je dat het kan helpen?
Nieuwe premier:
Topambtenaar Ministerie van Justitie & Veiligheid
AIVD
NCTV
IND
Programma
Actualiteiten
Huiswerk bespreken misdaad en straf
Doodstraf
https://nos.nl/artikel/2522539-donald-trump-als-eerste-oud-president-vs-schuldig-bevonden-in-strafzaak
Doodstraf in Nederland
Nederland: afgeschaft in 1870
1983: vastgelegd in de Grondwet (Artikel 114)
Laatste doodstraf in Nederland: 31 maart 1860 in Maastricht: Johannes Nathan werd veroordeeld voor de moord op zijn schoonmoeder, hij werd om 10:00 uur 's ochtends opgehangen.
Uitzondering: Militair strafrecht!
Wel of geen doodstraf?
Pagina 9
Schrijf zoveel mogelijk argumenten op voor en tegen de doodstraf
Bespreek met elkaar wat je er zelf van vindt. Bespreek ook of er bepaalde uitzonderingen moeten zijn.
Formulier in één heldere zin: Ik ben tegen/voor de doodstraf omdat.......
Voor- en tegenargumenten doodstraf
Amnesty
Debat
''De doodstraf moet weer worden ingevoerd in Nederland''
Links = eens (bij ramen)
Rechts = oneens (bij deur)
Debat
Stelling 1 (groep 1 en 2)
De doodstraf moet weer worden ingevoerd in Nederland
Stelling 2 (Groep 3 en 4)
Westerse landen moeten zich bemoeien met het afschaffen van de doodstraf in landen waar dit nog bestaat
Moord Pim Fortuyn
Vervroegde invrijheidstelling
Volkert van der G
Sanda Dia
https://www.youtube.com/watch?v=JQMzIkV9pvk
Doodstraf Jadeem - Jemen
Goed en fout
Les 3: Wat is zonde?
Programma
Huiswerk controle
Terugblik Misdaad en straf
Start: Zonde
Zonde – Oud Grieks: Hamartia - ' Het missen van het doel'
Van nature..
Veel dingen gaan verkeerd; is de mens van nature goed of slecht?
Psycholoog Carl Rogers:
“Als ik kijk naar de wereld ben ik pessimistisch, maar als ik kijk naar de mensen ben ik optimistisch”
Maak vraag 1 t/m 6 op pagina 10/11
Filosoof Stine Jensen
Yes ik ben! of Mwoah ik ben?
‘Het glas is bij mij halfleeg, maar de echte pessimist is in feite een grote optimist. Dat heeft de filosoof Seneca goed uitgelegd: mensen met hoge verwachtingen van het leven zijn vaak een stuk ongelukkiger, omdat de realiteit tegenvalt en ze dus sneller teleurgesteld raken. Als je net als Schopenhauer denkt dat het ergste nog moet komen, valt de werkelijkheid altijd mee. Zo pakt pessimisme toch optimistisch uit, en kan een optimist vatbaar zijn voor pessimisme.
Wat is ‘zonde’?
“Overtreding van de leefregels van God’’ heeft te maken met goed en kwaad.
Christendom = de zondeval
Kijkvraag: Wat heeft zonde nu te maken met het verhaal van Adam en Eva?
Maak vraag en 7 en 8 op bladzijde 12
De zondeval
Islam
De gevallen engel Iblis en de vrije wil
Engel Iblis wil de mens testen om te onderzoeken of hij hen van het rechte pad kan brengen.
De mens heeft een vrije wil, hij kan dus zelf kiezen of hij goede of de slechte keuzes maakt. De mens moet proberen de verleiding van het kwaad (de duivel) te weerstaan.
Maak vraag 7 t/m 11 op pagina 12 en 13
Zonde in de Islam
Hindoeïsme
Goed en kwaad zijn een illusie goed en kwaad bestaat niet
God bestaat niet, God ‘is’.
Waarom is er toch kwaad?
Omdat mensen denken in bezit in plaats van in ‘zijn’
Je wilt de werkelijkheid om je heen vasthouden en gaat rare dingen doen om dingen ‘hebben’.
Als je je openstelt voor het ‘goddelijke zijn’ kun je je gedachten en daden zuiveren.
Maak alle vragen op pagina 13, 14 en15
Humanisme
“Zelf denken, samen leven’’
Zelf iets maken van het leven
Accepteren dat de kwade kant er ook is
Maak vraag 12 t/m 17 op pagina 13 t/m 15
Goed en fout
Les 4: Hoe ver reikt onze verantwoordelijkheid?
Kan ik er wat aan doen?
Verantwoordelijkheid: Het feit dat je je moet verantwoorden/De vastgestelde mate van verplichting en aansprakelijkheid jegens een ander/ Principe dat individuen, organisaties en de gemeenschap verantwoordelijk zijn voor hun daden-handelingen en gevraagd kunnen worden deze aan anderen toe te lichten.
- Maak vraag 1 t/m 4 op pagina 16 t/m 18
Wie is verantwoordelijk?
Ecologische voetafdruk
De voetafdruk (ook wel mondiale of ecologische voetafdruk genoemd) is de ruimte die we per persoon innemen op aarde. Deze ruimte wordt berekend op basis van jouw levensstijl.
Maken
Vraag 1 t/m 4 op pagina 17 t/m 19
Programma
Terugblikken: wie neemt de verantwoordelijkheid?
Rol van God?
Fatalisme en idealisme
Uitleg opdracht!
De wil van God
Sommige mensen zeggen dat het gebeuren van ongelukken en rampen een bewijs is dat God niet bestaat. Want waarom zou een God zulke vreselijke dingen laten gebeuren? Hoe ervaren gelovige mensen dat dan?
Straf van God: mensen gaan hun eigen gang maar God geeft de mensheid nog niet op
Test van het Geloof: blijven we vast houden aan het geloof?
Wij begrijpen God niet: er zit vast een bedoeling achter
God lijdt mee: de mens is verantwoordelijk
Maak vraag 5 t/m 8 op pagina 19/20
Filmpje: God en het lijden
God en het lijden
Hoe denkt het christendom over het lijden? Wat is de rol van God hierin?
Fatalisme (en idealisme)
Als je zegt ‘niks aan te doen’, dan leg je je bij de situatie neer. Je doet geen poging om de situatie te veranderen.
Het fatalisme is de leer die aanneemt dat de mens geen enkele invloed heeft op zijn lot. (fatum=noodlot).
Fatalisme komt voor bij mensen die niet in een god geloven. Zij geloven in het lot (= onzekerheid van bestemming, noodlot). (Geluk of toeval?) Dit noodlot is dan een duistere kracht, waarop de mens geen invloed heeft.
Er zijn ook gelovige die geloven in een noodlot. Ze geloven dat God de wereld beheerst. ‘De mens wikt, God beschikt’.
(Fatalisme en) Idealisme
Tegenover het fatalisme staat het idealisme. De idealist zal zich juist inzetten om de wereld te verbeteren en kwaad te bestrijden. Hij gelooft in een ideaal en streeft dat na. “Niet bij de pakken neerzitten en altijd dapper doorgaan”.
Een idealist is van nature een optimist.
Idealisme komt ook voor bij mensen die niet in God geloven. Ze zien god als belemmering voor de zelfstandigheid en verantwoordelijkheid van de mens.
Komt ook voor bij mensen die wel in God geloven. Zij geloven dat God eigenlijk een idealist is. God heeft de opdracht gegeven aan de mens om goed met de aarde om te gaan.
Fatalisme en idealisme bepalen dus hoeveel verantwoordelijkheid en vrijheid een mens volgens jou heeft!
Desmond Tutu over idealisme
Desmond Tutu
Bij welke categorie hoort Desmond Tutu?
Fatalisme/idealisme?
Gelovig/ongelovig?
Optimist/pessimist?
Determinisme en vrije wil: zijn ze onverenigbaar?
Idealisme
Maak vraag 9 t/m 12 op pagina 22/23
Goed en fout
Les 5: De vragen van lijden en dood
Programma
Fatalisme en idealisme?
Huiswerk bespreken vorige week
Nieuwe hoofdstuk; De vragen van lijden en dood
Welke verklaringen worden er gegeven voor het lijden?
Oneerlijk!
Waarom moeten mensen onschuldig lijden? Waarom is geluk en verdriet oneerlijk verdeeld?
Het is misschien geen wonder waarom mensen twijfelen aan het bestaan van God: waarom zal al dat lijden dan bestaan?
Deze les kijken we welke antwoorden de wereld religies op vragen over lijden en dood.
Waarom moest mijn zoon dood?
Maak vraag 1 t/m 4 pagina 26/27
Waarom moeten mensen lijden?
Is God misschien niet almachtig? Is de duivel sterker? Is er een lot of is alles maar toeval?
Islam: Het leven is een test
De mens wordt puur en onschuldig geboren en kan nog geen goed en kwaad onderscheiden. Hij weet diep van binnen dat er één God is. Mensen hebben echter ook een vrije wil: ze kunnen ook voor het verkeerde kiezen. ze worden dan geleid door de weg die Satan voorstelt.
Mensen worden getest met lijden, maar ook met geluk. Beide soorten gebeurtenissen ontvang je van God.
Nare en goede gebeurtenissen ontvangen als dingen die God je geeft.
Waarom moeten mensen lijden?
Jodendom: je kunt het lijden niet snappen
Het zoeken naar het waarom van lijden is zinloos.
Verhaal Job: Na alles te verliezen blijft hij in God geloven. Hij vraag wel waarom hij zo heeft moeten lijden. God antwoordt: Denk jij dat je alles kunt begrijpen? Zou je dat niet liever aan mij overlaten?
Het is onmogelijk om de achtergrond van het lijden te snappen.
Christendom: In Jezus wordt het lijden overwonnen
Lijden, pijn en verdriet zijn een gevolg van de zonde. Ze gebeuren niet omdat God dat wil, maar omdat mensen verkeerde keuzes maken. Jezus is gestorven voor onze zonde en heeft de relatie tussen God en de mens hersteld.
In Jezus zullen lijden en dood eenmaal overwonnen worden.
God ontwijkt het lijden niet
Waarom staat God ellende toe?
Waarom moeten mensen lijden?
Hindoeïsme: geen sukha (plezier) zonder dukha (lijden)
Het heeft geen zin om te zoeken naar de oorzaken van het lijden. Het heeft allemaal te maken met karma. De kunst is het leven te nemen zoals het komt. Maar ook om zo min mogelijk negatieve dingen toe te voegen aan je karma.
Boeddhisme: stop met oordelen
Het lijden van mensen wordt veroorzaakt door begeerte: mensen willen altijd weer meer of iets anders. Er bestaat niet zoiets als ‘goed’ en ‘kwaad’. Dat hebben de mensen zelf zo gemaakt. Je moet inzien dat alles één en hetzelfde is. Wie stopt met oordelen, zal stoppen met lijden.
Waarom moeten mensen lijden?
A-godsdienstigen: lijden is gewoon domme pech
Ook ongelovigen vragen zich af waarom zij moeten lijden. Meestal zien zij het als domme pech of ze proberen bepaalde mensen of instanties (overheid) de schuld te geven.
Goed en fout
Les 6: Goedmaken… Hoe doe je dat?
Sorry
Iedereen zegt wel eens iets waar hij of zij later spijt van krijgt. Iedereen heeft wel eens iets goed te maken.
Het is echter lastig om ‘sorry’ te zeggen.
Deze les: hoe kun vergiffenis vragen in de verschillende religies?
Maak vraag 1 t/m 5 op pagina 32/33
Berouw en vergeving
Jodendom: Grote verzoendag
Jom Kippoer: gelovige komen een dag samen in de synagoge om te bidden en schuldbelijdenissen uit te spreken. Men leest uit de Thora en denkt aan de overledene.
Geloofsbelijdenis: “Hoor Israel! De heer is onze God. De Heer is één!”
Je moet het wel eerst goedmaken met de persoon zelf, voordat God je kan vergeven.
Hindoeïsme: Baden in de Ganges
Eeuwige wet van karma. proberen te ontkomen aan de kringloop van sterven en weer geboren worden.
Om weer rein te worden kun je een ritueel bad nemen in de Ganges.
Christendom: Biecht en biechtgesprek
Door biechten kon de priester je kwijtschelding van je zonden geven. Je moest ook boete doen.
God vergeeft je als je je fouten eerlijk toegeeft en berouw toont.
A-godsdienstigen
Alain de Botton; conflictoplossingsdag
Maak vraag 5 t/m 11 op pagina 35 t/m 37
Symbolen
Wat zijn symbolen?
Een symbool is een teken waarbij geen natuurlijke relatie bestaat tussen de representatie van het teken en de betekenis die ermee wordt uitgedrukt. Een symbool is een betekenisdrager; het heeft enerzijds een vorm of representatie, en anderzijds een betekenis.
Opdracht symbolen
Opdracht 1: Symbool staan voor… (pagina 34)
Opdracht 2: Zo sterkt als een.. (alleen voor HAVO)
Opdracht 3: godsdienstige symbolen (pagina 36)
Opdracht 4: symbolische handelingen (pagina 37)
Plattegrond 2E - LEVO
Reyyan en Maartje
Chadi en Bas
Ella en Mayra
Berke
Onno en Kai
Tessa en Ian
Thijn en Simran
Dilanur en Dido
Eymen en Macey
Nikita en Tibor
Dunya en Juna
Adam en Quinten
Docent
