2. Regels & verwachtingen neerzetten - Hoe zorg je dat leerlingen weten wat jij verwacht zonder het elke les opnieuw te zeggen?

• newEditor
• Pedagogiek
• Klassemanagement
• HBO
• WO
• MBO
• Basisschool
• Middelbare school
• Praktijkonderwijs

Introductie

Regels & verwachtingen neerzetten richt zich op de psychologie achter effectieve gedragssturing en maakt definitief een einde aan het eindeloos herhalen van dezelfde instructies.

Instructies

De module is flexibel inzetbaar, alleen of samen met collega's.

• Als persoonlijke opfrisser (zelfstudie): Bekijk je eigen klassencultuur, formuleer maximaal drie duidelijke gedragsverwachtingen en pas deze direct toe in je volgende les.
• Als minicursus met een collega (peer-sessie): Bespreek het verschil tussen regels en gedragsverwachtingen, herschrijf jullie klasafspraken en geef elkaar feedback.
• Als actieve deelsessie (studiedag of sectieoverleg): Gebruik de les als gezamenlijke werkvorm. Vergelijk de klasafspraken binnen het team en bespreek hoe je als collega's eenduidig reageert op ongewenst gedrag.

Regels & verwachtingen neerzetten

Hoe zorg je dat leerlingen weten wat jij verwacht zonder het elke les opnieuw te zeggen?

2

In dit hoofdstuk leer je het verschil kennen tussen een regel en

een verwachting en waarom dat verschil alles uitmaakt.

1

1 tot 3

2

4 tot 6

3

7 tot 10

4

Meer dan 10

5

Ik weet het eigenlijk niet precies

Hoeveel regels heb jij in jouw klas?

Minder

is meer

Geheugencapaciteit

Het werkgeheugen kan effectief maar 3 tot 5 items tegelijk verwerken (Cowan). Meer regels leiden tot 'overload'.

Focus versus ruis
Bij een lange lijst onthouden leerlingen vaak alleen de laatste punten. De essentie raakt verloren in de ruis.

Impact

Succes zit niet in het aantal, maar in de helderheid. Kwaliteit wint van kwantiteit (Marzano).

5

Schrijf jouw 3 belangrijkste verwachtingen op

Schrijf ze precies op zoals je ze uitspreekt of opschrijft in de klas.

Regels

Een verbod of gebod. Het zegt wat leerlingen NIET mogen doen.

Voorbeeld: 'Geen telefoon in de klas.'

Verwachtingen

Een beschrijving van het gewenste gedrag. Het zegt wat leerlingen WEL doen.
Voorbeeld: 'Jij pakt je telefoon alleen als ik het aangeef.'

Welke formulering is makkelijker om op terug te vallen als iets misgaat?

Waarom verwachtingen werken:

Verwachtingen gaan over gedrag, niet over de persoon.

2

Ze zijn positief: je vertelt wat je wilt zien, niet wat je wil vermijden.

Je kunt ernaar teruggrijpen zonder te beschuldigen: 'We hadden afgesproken dat...'

Leerlingen weten precies wat gewenst gedrag is, niet alleen wat verboden is.

1

3

4

Regel of verwachting?

Sleep elk voorbeeld naar regel of verwachting.

Regel

Verwachting

Wees op tijd.

Je blijft zitten tijdens mijn uitleg.

Niet lopen tijdens uitleg.

Je zit op jouw vaste plek aan het begin van de les.

Telefoons weg.

Je wacht tot ik jou het woord geef.

Niet roepen in de klas.

Je zit klaar met je spullen als de les begint.

Herschrijf jouw verwachtingen

Ga terug naar jouw antwoord van slide 3. Herschrijf elk punt als een gedragsverwachting.

Gebruik deze formule:

'Je [doet wat] [wanneer/hoe].'

Hoe introduceer je verwachtingen bij leerlingen?

Na een vakantie of slechte periode

Reset. Zeg letterlijk: 'We starten opnieuw. Dit zijn mijn verwachtingen.'

Na een incident

Koppel terug aan de verwachting: 'We hadden afgesproken dat... Ik merk dat dat niet goed gaat. Hoe lossen we dit op?'

Eerste les van het jaar

Bespreek je verwachtingen. Laat ze eventueel meeschrijven. Leg uit waarom.

Herhalen zonder te herhalen

Hang verwachtingen op in de klas of zet ze op een vaste plek in je presentatie. Zo kun je er non-verbaal naar wijzen.

Scenario: de onuitgesproken afspraak

Situatie: Leerling Amira kletst tijdens jouw instructie met haar buurmeisje. Jij hebt aan het begin van het jaar gezegd: 'Geen geklets tijdens de uitleg.' Amira zegt:
'U heeft dat nooit echt uitgelegd.'

A

Je stuurt Amira de klas uit.

B

Je negeert het en gaat verder.

C

Je beseft dat 'geen geklets' te vaag was. Je spreekt haar aan op het gewenste gedrag en maakt de verwachting opnieuw expliciet.

D

Je zegt: 'We hebben dit besproken, jij weet het.'

Waarom antwoord . . .

Amira heeft technisch gezien gelijk als de verwachting nooit concreet is uitgelegd. Maak het nu expliciet: 'Tijdens mijn uitleg kijk je naar mij of naar het bord, en wacht je tot ik klaar ben.' Dat is een verwachting die je kunt handhaven.

Optie D alleen werkt als je school een duidelijk protocol heeft.

C

Mijn drie verwachtingen

Schrijf jouw drie definitieve verwachtingen op. Klaar om ze in de klas te hangen of op een slide te zetten.