7.1 en 7.2 & 7.3

• Economie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

Samenwerken en onderhandelen

Waar heb jij voor het laatst over onderhandeld?

www.kijk.nl

www.nu.nl

Economische spellen

Hoe reageert Jumbo?

1. Prijzen omhoog
2. Prijzen omlaag

Leg uit wat er met de winst van Jumbo en Appie gebeurt?

Het gevangenendilemma

Het gevangenendilemma (prisoners’ dilemma) is een klassiek voorbeeld uit de speltheorie.

Er is sprake van een gevangenenprobleem als er een uitkomst ontstaat die voor beide slechter is dan een alternatieve cel.

Of, wanneer er een cel bestaat die voor minstens een beter is dan het evenwicht zonder dat de ander slechter af is.

Leg uit wat een gevangenendilemma is

In de les: Maken 7.3, 7.6 en 7.4 (a t/m d) 

Dominante keuze

Het maakt niet uit wat action4U doet, termin8or gaat SOWIESO altijd meedoen met korting (280>250 & 350>300). De keuze meedoen is dan een dominante keuze. 

Overleg in 2/3 tallen: Dominant??

05:05

Hebben de spelers hier een dominante keuze? Leg uit

Zelfbinding

Bij de vorige dia kan een partij zichzelf 'binden' op een keuze, door vooraf al reclamefolders te drukken waarin ze aangeven korting te geven. Dan binden ze zichzelf op korting.

Dus: Door vooraf duidelijk te maken welke keuze je gaat doen, bind je jezelf tot een bepaalde actie (bijv korting)

Reputatie

Reputatie: als een concurrent weet dat jij altijd korting doet, dan heb je die 'reputatie'. 

Als een tegenstander je niet geloofwaardig vindt, dan heb je een slechte reputatie.

Kartel

Bedrijven kunnen prijsafspraken maken. Dit heet een kartel. Daarmee worden consumenten benadeeld en daalt het consumentensurplus.

Kartels zijn verboden. Misbruik wordt bestraft door hoge boetes door het ACM (Autoriteit consument en markt)

Maken 7.9

Af? Lezen hoofdstuk 7.4 en maken 7.20

Leg uit wat reputatie is

Wat is een kartel?

Het ultimatumspel

Het ultimatumspel is een economisch spel tussen twee spelers:

Speler A krijgt een bedrag (bijv. €10) en moet een verdeling voorstellen tussen zichzelf en Speler B.

Speler B mag het voorstel accepteren of weigeren.

Accepteert B → beide krijgen het geld volgens het voorstel.

Weigert B → beiden krijgen niets.

Stel: jij moet vorig spel doen en bent de speler die het geld mag verdelen: wat doe je met die €10?

Ultimatumspel

Volgens beslisboom:

Oplossing is (9,1)

De ander zal meer geld altijd verkiezen boven minder geld

Ultimatumspel

In de praktijk:

(5,5) komt vaak voor vanwege gevoel van rechtvaardigheid

(0,0) komt ook voor

Speler 2 denkt: 'stik er maar in'  want (9,1) is oneerlijk

Spelboom

Hoe het evenwicht zoeken?

Kijk eerst wat Medix gaat doen bij de 3 keuzes van pharmax en onderstreep die.

Zoek vervolgens welke dan voor Pharmax het beste is.

Verzonken kosten

Verzonken kosten zijn kosten van een investering, die later niet meer kunnen worden terugverdiend, omdat de investering heel specifiek is. 

Voorbeeld: Je hebt €50 betaald voor een concertkaartje voor vrijdagavond. Een paar dagen later vraagt een vriendengroep of je komt gamen/film kijken — iets wat je eigenlijk veel leuker vindt. 

Voorbeelden

Verzonken kosten

Rol van verzonken kosten 

Terughoudend bij investering want kans is groot dat je het geld kwijt bent bij mislukking

Dus je gaat niet investeren in stratenmakermachine want als je geen omzet draait kun je niet op een andere manier je geld terugverdienen

Spelers kiezen gelijktijdig

Eén speler kiest eerst

opbrengstenmatrix (simultaan spel)

spelboom (sequentieel spel)

Wat moet je kennen?

1.  Het evenwicht kunnen zoeken in de spelboom als AHA als eerste kiest.

2. Wat is de dominante strategie van 

beide spelers in de opbrengstenmatrix?

3. Is er bij de opbrengstenmatrix sprake 

van een gevangendilemma?

7.18 en 7.20 maken