Blok 1
In het spoor van je voorouders
Start
Bron: Peter Treanor / Alamy Stock Photo
Onderdelen in deze les
In het spoor van je voorouders
Start
Bron: Peter Treanor / Alamy Stock Photo
Centrum van de wereldhandel
Blok 1
10 & 11 februari 2026
Planning
Toets bespreken?
Doelen van de les
Voorkennis ophalen
Instructie
Zelfstandig aan het werk / verlengde instructie
Afsluiten
Doelen van de les
Ik kan uitleggen hoe de bevolking van een land verandert door geboorte, sterfte en migratie.
Ik kan beschrijven hoe de Republiek werd bestuurd.
Ik kan oorzaken noemen die ervoor zorgden dat de economie in de Republiek groeide.
Begrippen
Regenten
Natuurlijke bevolkingsgroei
Sociale bevolkingsgroei
Wat weet je nog?
De topografie van de Republiek
Amsterdam
Enkhuizen
Haarlem
Leiden
Den Haag
Delft
Rotterdam
Middelburg
Vlissingen
Utrecht
Groningen
Brugge
Gent
Antwerpen
De nieuwe Republiek
De Republiek had zwaar geleden onder de oorlog met Spanje
Oogsten waren vernietigd of meegenomen
Handel lag stil
Belangrijke zeehavens (Antwerpen en Gent) hoorde niet bij de republiek
Onderdeel van Spanje
Honger en ziekte
negatieve natuurlijke bevolkingsgroei
Het bevolkingsaantal strijgt of daalt door geboorte of sterfte
De nieuwe Republiek
De Republiek werd bestuurd door regenten
Machtige burgers uit rijke koopmansfamilies
Het bestuur was dus niet meer in handel van de adel
1585: Regenten blokkeeerden de havens van Antwerpen en Gent
Handelsschepen moeten naar Zeeland en Holland
Veel rijke kooplieden en arbeidskrachten verhuisden --> Kennis en geld
De bevolking groeit enorm (sociale bevolkingsgroei)
Bevolkingsaantal groeit doordat mensen verhuizen
Minder pestepidemieën
Meer mensen trekken naar de stad
Betere landbouw → meer voedsel
Oorlogen zorgen voor doden
Grote gezinnen
Mensen verhuizen vanwege werk
Zet elk voorbeeld bij:
Natuurlijke bevolkingsgroei
Sociale bevolkingsgroei
Schrijf er GROEI of KRIMP bij.
Wat ga je doen?
Zelfstandig aan het werk
Verlengde instructie
Voor nu...
Zelfstandig aan het werk
Maken van de opdrachten
Zie SOM
Klaar?
Nakijken
Verlengde instructie
Concrete vragen stellen
Wie, wat, waar, waarom, wanneer, hoe?
Centrum van de wereldhandel
Blok 1
16 februari 2026
Planning
Doelen van de les
Voorkennis ophalen
Instructie
Opdracht
Zelfstandig aan het werk / verlengde instructie
Afsluiten
Doelen van de les
Ik kan uitleggen hoe de bevolking van een land verandert door geboorte, sterfte en migratie.
Ik kan uitleggen dat migranten belangrijk zijn voor Nederland.
Ik kan uitleggen wanneer migranten gemakkelijk in de samenleving worden opgenomen.
Begrippen
Vertrekoverschot
Vestigingsoverschot
Wat is het verschil tussen natuurlijke- en sociale bevolkingsgroei?
Schrijf in de schrift.
Geef een oorzaak van de groeiende economie in de Republiek.
Schrijf in je schrift.
Nederland migratieland
Migranten (mensen die verhuizen naar een ander land) zijn altijd belangrijk geweest voor Nederland.
Tijdens en na de Opstand grote groepen protestanten
Blokkade van de Belgische havens
Vertrekoverschot --> Er vertrokken meer mensen dan er zich vestigden
Gevolg: Vestigingsoverschot in Holland en Zeeland
Er vestigden zich meer mensen dan er vertrokken
Nederland migratieland
Gevolgen van de grote groepen migranten
Plaatselijke bevolking moet woonruimte en werk delen
Migranten moeten zich aanpassen naar de nieuwe samenleving
Andere beroepen dan de Nederlandse arbeiders
wol en tabak
Hierdoor waren migranten welkom in de 16e eeuw
Waarom zijn migranten nu belangrijk voor Nederland?
Overleg en schrijf op in je schrift.
Werkvorm
Je werkt in twee- of drietallen.
Jullie krijgen een aantal kaartjes.
Deze kaartjes gaan jullie ordenen in drie groepen:
Bevolking verandert door geboorte, sterfte of migratie
Migranten zijn belangrijk voor Nederland
Migranten worden makkelijker opgenomen als…
Voor nu...
Zelfstandig aan het werk
Maken van de opdrachten
Zie SOM
Klaar?
Nakijken
Verlengde instructie
Concrete vragen stellen
Wie, wat, waar, waarom, wanneer, hoe?
Centrum van de wereldhandel
Blok 1
17 februari 2026
Planning
Doelen van de les
Voorkennis ophalen
Instructie
Opdracht
Zelfstandig aan het werk / verlengde instructie
Afsluiten
Doelen van de les
Ik kan redenen noemen waarom de VOC werd opgericht.
Ik kan uitleggen wat een monopolie is.
Ik kan vertellen waarop de VOC een monopolie had.
Begrippen
Aandelen
Monopolie
Terug in de tijd: waarom zijn zeeroutes belangrijk voor handel?
Schrijf op in je schrift.
Zeeroute
Vroeger:
Arabische handelaren vervoerden specerijen via een route over land
Routes waren geheim
100 jaar later
Zeeroutes zorgden ervoor dat mensen naar Aziatische landen konden reizen
Samen sterk
Samen sterk
Kooplieden in de Republiek wilden ook naar Azië
Handelsondernemingen = compagnieën
De concurrentie was heel erg groot
Gevolg: kooplieden gingen minder verdienen
Oplossing: Samenwerken
Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC)
Alleen recht op de handel in specerijen (monopolie)
Recht om forten te bouwen
Recht om oorlog te voeren
Samen sterk
Iedereen kon een stukje VOC bezitten
Stukje van een bedrijf = een aandeel
Gevolg: Als de VOC winst maakt, kregen de mensen met aandelen een stukje winst
Als een bedrijf geld verliest, verlies jij ook geld
Opdracht
Maak in je schrift 3 kolommen:
Monopolie
Aandelen
VOC
Deel de omschrijvingen in bij de juiste kolom:
Alleenrecht om iets te verkopen
Geld investeren in een bedrijf
Samenwerking van handelaren
Alleen handel in specerijen uit Azië
Minder concurrentie
Kans op winst
Voor nu...
Zelfstandig aan het werk
Maken van de opdrachten
Zie SOM
Klaar?
Nakijken
Verlengde instructie
Concrete vragen stellen
Wie, wat, waar, waarom, wanneer, hoe?
Centrum van de wereldhandel
Blok 1
18 februari 2026
Zwarte bladzijde
Jan Pieterszoon Coen
Bron: Shutterstock / Joop Hoek
Voor nu...
Zelfstandig aan het werk
Maken van de opdrachten
Zie SOM
Klaar?
Nakijken
Verlengde instructie
Concrete vragen stellen
Wie, wat, waar, waarom, wanneer, hoe?
