Hygiëne les 2 Manieren van ziekteoverdracht en verschillende micro-organismen

• Dierverzorging
• MBO
• Studiejaar 1

Les 2 Manieren van ziekteoverdracht en verschillende micro-organismen

Wat weet je nog van vorige week?

Wat is hygiëne

Belang van hygiëne

Insleep / versleep

Besmetting / infecties

Besmettingsroutes

Werkblad 1 nakijken

Vraag 1

Vul het juiste woord in.

Door reinigen en ontsmetten zorg je ervoor dat er minder ………………………… in de dierverblijven zijn.

• Ziekteverwekkers

Vraag 2

Vraag 2: Hygiëne is in de dierhouderij heel belangrijk. Noem drie punten waarin je het belang van hygiëne kan samenvatten.

1. Preventie van dierziekten
2. Volksgezondheid
3. Productaansprakelijkheid

Vraag 3

Wat betekent het als er sprake is van een hoge besmettingsdruk?

• Als er sprake is van een hoge besmettingsdruk zijn er veel micro-organismen aanwezig in een ruimte.

Vraag 4

Wat betekent het als er sprake is van een hoge infectiedruk?

• Als er sprake is van een hoge infectiedruk, dan zijn er veel zieke dieren aanwezig die ziekteverwekkers uitscheiden.

Vraag 5

Wat betekent insleep?

• Het binnenkomen van ziekteverwekkers in een dierverblijf door bijv. medewerkers, bezoekers, voer en materialen.

Vraag 6

Wat betekent versleep?

•  Het verspreiden van ziekteverwekkers binnen een bedrijf.

Vraag 7

Je gaat op bezoek bij een boerderij waar kippen gehouden worden.

Voordat je de stal ingaat loop je door een hygiënesluis waar kleding en laarzen

klaarstaan. Wat is hiervan het doel?

• Insleep van ziekteverwekkers voorkomen.

Vraag 8

Een week later ga je op bezoek bij een boerderij waar melkkoeien gehouden worden. Je trekt daar bedrijfskleding en laarzen aan, maar wanneer je naar de jongveestal gaat, staan daar andere schone laarzen klaar die je aan moet trekken. Waarom wordt dit gedaan?

• Om versleep van ziekteverwekkers binnen het bedrijf te voorkomen, vooral om versleep naar de jongere dieren te voorkomen, omdat jongere dieren een minder goede afweer hebben en dus gevoeliger zijn voor infecties.

Vraag 9

Wat is het verschil tussen een besmetting en een infectie?

• Wanneer een ziekteverwekker op of in het lichaam van een mens of dier komt, is er sprake van een besmetting. Een besmetting hoeft niet ervoor te zorgen dat een dier ziek wordt. Pas als de ziekteverwekker zich in het lichaam kan vermeerderen en het dier ziek wordt, is er sprake van een infectie.

Vraag 10

Noem twee plaatsen waar ziekteverwekkers het lichaam binnen kunnen dringen.

• De slijmvliezen en open wonden (overal waar zich geen huid bevindt).

Vraag 11

Via welke twee besmettingsroutes kunnen dieren besmet worden met een ziekteverwekker?

• Via direct contact en via indirect contact.

Vraag 12

Noem van beide bovenstaande besmettingsroutes tenminste drie manieren waarop een besmetting kan plaatsvinden.

• Bij direct contact wordt een dier besmet doordat het direct contact heeft met een ander besmet dier, bijvoorbeeld door elkaar te likken, aanraken, paren en van moeder op jongen of in de baarmoeder.
• Een besmetting via indirect contact vindt plaats doordat het dier in aanraking komt met spullen die contact hebben gehad met een besmet dier of stoffen afkomstig van een besmet dier, zoals via ontlasting, urine, braaksel, speeksel, bloed, besmette materialen of stekende/bijtende parasieten. De dieren raken elkaar hierbij niet direct aan.

Besmetting en infectie

Besmetting = ziekteverwekker komt op/in het lichaam

Infectie = ziekteverwekker dringt binnen en vermeerdert

Niet elke besmetting → infectie

Infectieziekte = infectie veroorzaakt schade/ziekte

Bescherming = huid; zwakke plekken = wondjes & slijmvliezen

Afweer bij infectie

Afweer tegen ziekteverwekkers

Infectie → lichaam reageert met afweersysteem

Afweersysteem = witte bloedcellen + antistoffen

Dit heet ook wel afweer / weerstand / immuniteit

Te veel ziekteverwekkers → afweer niet sterk genoeg → dier wordt ziek

Ernst van infectieziekten

Niet alle infecties geven ernstige symptomen; sommige zijn mild of symptomeloos

Afhankelijk van:

• Type ziekteverwekker
• Plaats van infectie
• Afweer / gezondheid van het dier

Belangrijke organen (longen, hersenen, nieren) → vaak ernstiger

Gezonde dieren → mild verloop; verzwakt afweersysteem → ernstig verloop

Besmettingsroutes

Direct contact = van ziek dier → gezond dier (likken, wassen, snuffelen, paren…)

Indirect contact = via omgeving of materialen (ontlasting, urine, braaksel, speeksel, bloed, besmette voorwerpen, parasieten)

Nieuwe lesstof

Ziekteverwekkers

Ziekteverwekkers: micro-organismen die ziekten veroorzaken

Micro-organismen: organismen die onzichtbaar zijn met het blote oog

Vier verschillende micro-organismen: virussen, bacteriën, schimmels en protozoa (kleine parasieten). Daarnaast zijn er ook nog grote parasieten (zoals wormen).

Micro-organismen komen overal voor

De meeste micro-organismen zijn onschadelijk of zelfs nuttig (zoals darmbacteriën)

Sommige micro-organismen kunnen echter infectieziekten veroorzaken

De meeste micro-organismen zijn onschadelijk of zelfs nuttig

1. Goed
2. Fout

Werkvorm: 5 ziekteverwekkers

Zoönosen

Zoönosen: ziekteverwekkers die overdraagbaar zijn van dier op mens en andersom en waarvan mensen ziek kunnen worden

Voorbeelden van zoönosen: 

• salmonella 
• COVID-19
• hondsdolheid (rabiës)
• ziekte van Lyme 
• Q-koorts
• kattenkrabziekte
  

Noem maatregelen voor een goede persoonlijke hygiëne

Regelmatig je handen wassen (voor, na en tijdens het verzorgen en voordat je van diergroep of afdeling wisselt)

Geen sieraden dragen

Nagels kort, geen nepnagels, geen nagellak

Douchen en haren regelmatig wassen

Lang haar vastmaken

Wonden verzorgen en afdekken

Werkkleding en werkschoenen dragen

Kleding heet wassen

Handschoenen, haarnetje en mondkapje dragen

Niet eten of drinken in de dierverblijven

Geen mobiel meenemen naar de dierverblijven

Maatregelen persoonlijke hygiëne

• Regelmatig je handen wassen (voor, na en tijdens het verzorgen en voordat je van diergroep of afdeling wisselt)
  
• Geen sieraden dragen
  
• Nagels kort, geen nepnagels, geen nagellak
  
• Douchen en haren regelmatig wassen
  
• Lang haar vastmaken
  
• Wonden verzorgen en afdekken
  
• Werkkleding en werkschoenen dragen
  
• Kleding heet wassen
  
• Handschoenen, haarnetje en mondkapje dragen
  
• Niet eten of drinken in de dierverblijven
  
• Geen mobiel meenemen naar de dierverblijven
  

Huidflora

Huidflora = micro-organismen op de huid

Blijvende flora

• Goede micro-organismen in diepe huidlagen
• Beschermen tegen schadelijke soorten
• Onder vetlaagje van de huid

Besmettingsflora

• Komt van buiten (aanraking/omgeving)
• Soms schadelijk → ziekteverwekkers
• Te verwijderen met handen wassen & desinfecteren

De huidflora bestaat uit de blijvende flora en de besmettingsflora

1. Goed
2. Fout

Werkblad 2