NEDERLAND EN DUITSLAND
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND
3
NEDERLAND EN DUITSLAND
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND
3
Wanneer en waar zal de negen miljardste inwoner geboren worden?
Je weet hoe je de natuurlijke bevolkingsgroei kunt bepalen.
Je begrijpt waarom de bevolkingsdichtheid niet overal even groot is.
Je kunt een leeftijdsdiagram aflezen.
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / DE BRUG 1 DE BEVOLKING VERANDERT
De Brug 1 De bevolking verandert
Wat is de omschrijving van natuurlijke bevolkingsgroei?
Dat er meer mensen geboren worden dan er sterven.
Wat is het verschil tussen een geboorteoverschot en een sterfteoverschot?
Bij een sterfteoverschot is het aantal sterfgevallen hoger dan het aantal geboorten. Bij een geboorteoverschot is het andersom.
Wat wordt bedoeld met het sterftecijfer?
Het aantal sterfgevallen per duizend inwoners per jaar.
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / DE BRUG 1 DE BEVOLKING VERANDERT
Wat laat een bevolkingsgrafiek zien?
Hoe de leeftijdsopbouw van de bevolking is.
We noemen dat de:
bevolkingssamenstelling.
Waardoor is het aantal ouderen toegenomen vergeleken met vroeger?
er werden meer kinderen geborene (die nu oud zijn)
er is een stijging van de levensverwachting
Bevolkingssamenstelling
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / DE BRUG 1 DE BEVOLKING VERANDERT
Verklaar het verschil in bevolkings-dichtheid tussen een stad en een dorp.
In een stad wonen veel mensen dicht op elkaar of zelfs boven elkaar. In een dorp is meer ruimte: daar wonen mensen verder uit elkaar.
In Nederland is de bevolkings-spreiding ongelijk.
Geef daarvan een voorbeeld.
In de Randstad wonen veel meer mensen dan in andere delen van Nederland.
Verschil stad en dorp
Wat betekent hun vertrek voor de gebieden waar ze vandaan komen?
Je weet dat de bevolking niet alleen verandert door natuurlijke, maar ook door sociale bevolkingsgroei.
Je begrijpt waarom binnenlandse migratiestromen door de tijd heen veranderen.
Je kunt aan de bevolkingssamenstelling zien of een gebied een vestigings- of een vertrekgebied is.
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / DE BRUG 2 BEVOLKING IN BEWEGING
De Brug 2 Bevolking in beweging
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / DE BRUG 2 BEVOLKING IN BEWEGING
Hoe kan de omvang van de bevolking veranderen door migratie?
Mensen komen in een gebied wonen of ze vertrekken juist uit een gebied.
Voor welke vorm van bevolkingsgroei zorgt migratie? Leg je antwoord uit.
Voor sociale bevolkingsgroei: de bevolking van een gebied verandert doordat er mensen komen of vertrekken.
Migratie
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / DE BRUG 2 BEVOLKING IN BEWEGING
Waar in Nederland zien we vooral een vestigingsoverschot? Leg uit!
In de grote steden zoals Amsterdam: daar vestigen zich meer mensen dan er vertrekken.
Wat is één van de gevolgen van
de vertrekoverschotten op het platteland?
Er ontstaat vergrijzing: een toename van het aandeel ouderen in de bevolking.
Overschot
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / DE BRUG 2 BEVOLKING IN BEWEGING
Binnenlandse migratie
Bij binnenlandse migratie horen de begrippen urbanisatie en suburbanisatie. Wat zijn de verschillen tussen deze begrippen?
Tot de jaren 1960-1970 trokken veel mensen naar de stad: urbanisatie.
Na deze jaren vertrokken mensen naar plaatsen vlakbij een stad: suburbanisatie. Daar is meer rust en ruimte, ook zijn de voorzieningen van de stad in de buurt.
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / DE BRUG 2 BEVOLKING IN BEWEGING
Buitenlandse migratie
Wat is vaak een belangrijke reden voor buitenlandse migratie?
Werk met een hoger loon.
Hoe wordt deze vorm van migratie genoemd?
arbeidsmigratie
Waarom is migratie voor vluchtelingen geen vrije keuze?
Ze ontvluchten oorlog en vervolging, ze zoeken veiligheid.
Welk effect zal dat hebben op de leefbaarheid?
Je weet wat de begrippen leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit inhouden.
Je begrijpt dat de kenmerken van een wijk bepalen of de leefbaarheid goed is.
Je kunt uitleggen dat infrastructuur belangrijk is voor de bereikbaarheid.
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / DE BRUG 3 WONEN IN DE GROTE STAD
De Brug 3 Wonen in de grote stad
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / DE BRUG 3 WONEN IN DE GROTE STAD
Welke zaken zijn belangrijk voor de leefbaarheid van een wijk?
kwaliteit van de woonomgeving: soorten huizen, ruimte, groen
veiligheid: weinig diefstal en overlast
sociale contacten: mensen kennen elkaar en er is iets van sociale controle
onderhoud: geen slechte huizen, rommelige tuinen en geen afval op straat
Leefbaarheid
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / DE BRUG 3 WONEN IN DE GROTE STAD
Het bij elkaar wonen van mensen met dezelfde culturele achtergrond of eenzelfde inkomensgroep noemen we:
segregatie
Waarom is het voor mensen met een migratieachtergrond moeilijker om te integreren?
De integratie is lastiger als je de taal niet beheerst.
Is er tussen deze Haagse wijken sprake van sociale ongelijkheid?
Er is een groot verschil in o.a. inkomen tussen de bewoners van de dure huizen in een villawijk en de bewoners van kleine en goedkopere huizen in een 19e-eeuwse wijk.
Gemengd of apart
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / DE BRUG 3 WONEN IN DE GROTE STAD
Welke leeftijdsgroepen horen bij de onderdelen van de cirkelgrafiek ?
12%: 0 – 12 jaar
16%: 12 – 25 jaar
52%: 25 – 65 jaar
20%: ouder dan 65 jaar
Bekijk de grafiek over de bevolkings-ontwikkeling in Duitsland. Hoe kan het aantal inwoners door natuurlijke bevolkingsgroei afnemen?
Er worden minder kinderen geboren dan er mensen overlijden.
Waardoor is de sociale bevolkings-groei in het oosten van Duitsland afgenomen?
Er zijn meer mensen vertrokken dan er zijn gekomen.
De Brug Quiz: Wat zie je?
Welk effect heeft vergrijzing op de samenleving?
Je weet hoe de bevolkingssamenstelling en bevolkingsgroei van een land kunnen veranderen.
Je begrijpt waarom de bevolkingsgroei van Nederland anders is dan die van Duitsland.
Je kunt een bevolkingsgrafiek en een demografisch transitiemodel lezen.
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.1 BEVOLKINGSSAMENSTELLING EN BEVOLKINGSGROEI
3.1 Bevolkingssamenstelling en bevolkingsgroei
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.1 BEVOLKINGSSAMENSTELLING EN BEVOLKINGSGROEI
Leeftijdsopbouw en bevolkingsgroei in Nederland
Bekijk de bevolkingsgrafieken van Nederland van 1950 en 2023.
Waaruit blijkt de vergrijzing?
Er is een toename van het aandeel ouderen in de bevolking.
Er is ook een afname van het aandeel jongeren in de bevolking. Welk begrip hoort daarbij?
ontgroening
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.1 BEVOLKINGSSAMENSTELLING EN BEVOLKINGSGROEI
Leeftijdsopbouw en bevolkingsgroei 1/2
Bekijk de bevolkingsgrafieken van Nederland
en van Duitsland van 1950 en 2023.
Is het verloop van de natuurlijke bevolkingsgroei in Duitsland is ongeveer hetzelfde als in Nederland?
Ja, maar er zijn ook verschillen.
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.1 BEVOLKINGSSAMENSTELLING EN BEVOLKINGSGROEI
Leeftijdsopbouw en bevolkingsgroei 2/2
Welke verschillen zijn er?
De geboortegolf in Duitsland ontstond in de jaren 1960. In Nederland in de jaren 1950.
In Nederland was meer vertrouwen in de toekomst. Duitsland had de oorlog verloren met veel gestorven jonge mannen en veel schade.
Duitsland heeft een hoger sterftecijfer dan Nederland.
Er is meer ontgroening en meer vergrijzing.
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.1 BEVOLKINGSSAMENSTELLING EN BEVOLKINGSGROEI
Wat laat het demografisch transitiemodel zien?
Veranderingen in geboortecijfer en in sterftecijfer.
Wat gebeurt er bij de stijging van de welvaart in een land met deze cijfers?
Het sterftecijfer daalt als eerste.
Hoe komt dat?
Er komt beter voedsel, schoon drinkwater en betere gezondheidszorg.
Demografische transitie 1/2
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.1 BEVOLKINGSSAMENSTELLING EN BEVOLKINGSGROEI
Wat gebeurt er bij de stijging van de welvaart in een land met het geboortecijfer? Leg uit!
Het geboortecijfer daalde later door geboortebeperking.
In Nederland en Duitsland zijn de geboorte- en sterftecijfers laag.
Waardoor stijgt het sterftecijfer?
Door vergrijzing.
Demografische transitie 2/2
Waar komen deze migranten vandaan en waarom kwamen ze naar Nederland en Duitsland?
Je weet uit welke landen migranten naar Nederland en Duitsland zijn gekomen.
Je begrijpt wat hun migratiemotieven zijn.
Je kunt de belangrijkste binnenlandse migratiestromen in Nederland en Duitsland op een kaart aangeven.
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.2 MIGRATIE
3.2 Migratie
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.2 MIGRATIE
Wat was de oorzaak voor de negatieve sociale bevolkingsgroei na WOII?
Gebrek aan ruimte was een belangrijk migratiemotief voor emigranten.
Noem jaartallen van immigranten met hun migratiemotieven die sinds 1950 naar Nederland kwamen.
vanaf 1950: inwoners uit oud-kolonies Indonesië en Suriname, omdat hun landen onafhankelijk werden
vanaf 1960: gastarbeiders uit landen rond Middellandse Zee, arbeidsmigranten uit EU en kenniswerkers uit o.a. India; werk is migratiemotief
vanaf 1980: vluchtelingen uit conflictgebieden, motief is veiligheid
Buitenlandse migratie in Nederland
Indonesië en Suriname
Turkije, Marokko, Oost-Europa
Oekraïne, Syrië, Afghanistan
VS, Australië, Canada
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.2 MIGRATIE
Noem enkele landen waar vluchtelingen die nu in Nederland wonen vandaan komen.
Oekraïne
Syrië
Afghanistan
Waarom is integratie voor vluchte-lingen in het begin lastig?
Omdat ze de Nederlandse taal niet beheersen.
Waardoor ontstaat er segregatie?
Vluchtelingen zoeken elkaar op en gaan vaak bij elkaar in dezelfde buurt wonen.
Vluchtelingen
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.2 MIGRATIE
Hoe komt het dat bijna een kwart van de inwoners van Duitsland een migratieachtergrond heeft?
werkers in de industrie uit Zuid-Europa en Turkije
Oost-Europeanen die voor korte tijd werken in de landbouw en industrie
vanaf 1980 toename aantal vluchtelingen (Syrië, Oekraïne)
Bij welke mensen met een migratie-achtergrond komt vooral remigratie voor?
Turken
Polen
Buitenlandse migratie in Duitsland
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.2 MIGRATIE
Wat zijn de groeiregio’s in Nederland?
steden
kernen in de buurt van de stad
Wat zijn de krimpregio’s in Nederland?
De plattelandsgebieden, vooral aan de rand van Nederland.
Wat zijn de groeiregio’s in Duitsland?
Het westelijk deel: na de Duitse eenwording in 1990 verhuisden veel mensen van het oosten naar het westen. Dat waren vooral jongeren met een hoge opleiding.
Wat is dus de krimpregio in Duitsland?
Het oosten van het land.
Binnenlandse migratie in Nederland en Duitsland
Maar wat valt daar eigenlijk te beleven? En hoe lang moet je reizen naar je werk?
Je weet hoe de groei van steden plaatsvindt en hoe daardoor agglomeraties zijn ontstaan.
Je begrijpt waarom meer welvaart gevolgen heeft voor de inrichting van een gebied.
Je kunt uitleggen waarom herinrichting van steden de congestie kan verminderen.
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.3 STEDEN WORDEN GROTER
3.3 Steden worden groter
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.3 STEDEN WORDEN GROTER
Waarom was er in de jaren na 1950 urbanisatie in Nederland?
Mensen trokken van het platteland naar de stad, omdat daar werk was.
Waarom kwam er na 1970 suburbanisatie?
Gezonnen vonden de stad niet meer aantrekkelijk, ze trokken naar de randgemeenten voor meer rust en ruimte.
Waardoor zijn vooral steden in de Randstad weer aan het groeien?
Daar is veel moderne werkgelegen-heid in de dienstensector en er zijn tal van voorzieningen.
Urbanisatie en suburbanisatie
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.3 STEDEN WORDEN GROTER
Wat zijn opvallende kenmerken van Nederlandse steden?
veel steden zijn oud met historische stadskern
nieuwe wijken om de stadskern
bedrijven zijn uit de steden verdwenen
bedrijfsterreinen veranderen in woongebieden
ook nieuwe steden als Almere
Groei van steden
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.3 STEDEN WORDEN GROTER
Waarom stimuleert de overheid dat er woonwijken dichtbij het centrum komen?
woon-werkverkeer, forensisme, neemt daardoor af
minder verkeersopstoppingen: minder congestie
Dichtbij het centrum
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.3 STEDEN WORDEN GROTER
Vanaf de jaren 1970 groeiden steden en dorpen aan elkaar vast.
Hoe noemen we dit?
agglomeratievorming
Wat ontstaat er als een agglomeratie zó groot wordt dat zij vastgroeit aan een andere agglomeratie?
een stedelijke zone
Wat zijn daar in Nederland en Duitsland voorbeelden van?
Nederland: Randstad
Duitsland: Ruhrgebied
Agglomeratie en stedelijke zone
Welk effect heeft herinrichting hiervan op de leefbaarheid in de stad?
Je weet wat de begrippen reikwijdte en verzorgingsgebied met elkaar te maken hebben.
Je begrijpt op welke manier in Nederland de inrichting van een stad tot stand komt.
Je kunt voorbeelden geven van herinrichting van gebieden.
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.4 INRICHTING VAN STEDEN
3.4 Inrichting van steden
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.4 INRICHTING VAN STEDEN
Hoe noem je de afstand die je wilt afleggen voor een voorziening?
reikweidte
Wat is een verzorgingsgebied?
Het gebied waar de klanten vandaan komen die gebruik maken van een voorziening.
Waarom is het verzorgingsgebied van een bakker kleiner dan dat van een poppodium?
De bakker heeft zijn klanten dichtbij, de mensen die een poppodium bezoeken komen van ver, soms zelfs uit het buitenland.
Voorzieningen
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.4 INRICHTING VAN STEDEN
In welk plan staat dat er in een gemeente een nieuwe wijk komt?
omgevingsplan
Waarin worden de ideeën voor een nieuwe wijk uitgewerkt?
bestemmingsplan
Inrichting van gebieden
4GT / THEMA BEVOLKING EN RUIMTE / 3 NEDERLAND EN DUITSLAND / 3.4 INRICHTING VAN STEDEN
Hoe probeert de Duitse overheid de bevolkingskrimp in het voormalige Oost-Duitsland om te zetten in een bevolkingsgroei?
Door herinrichting: iets nieuws en aantrekkelijks doen met gebouwen en terreinen.
Welke maatregelen werden er genomen?
vervangen van oude woonblokken door nieuwe woningen met groen
creatieve bedrijfjes vervangen oude fabrieken
moderniseren van het openbaar vervoer en nieuwe snelwegen om de bereikbaarheid te verbeteren
Herinrichting in Duitsland