7.3 Verlichte ideeën in de praktijk
De mensen worden vrij en met gelijke rechten geboren en blijven dit. Maatschappelijke verschillen kunnen slechts op het algemeen welzijn gebaseerd worden.
Het doel van iedere politieke vereniging is het behoud van de natuurlijke en onvervreemdbare rechten van de mens; deze rechten zijn de vrijheid, het bezit, de veiligheid en het verzet tegen onderdrukking.
De oorsprong van iedere soevereiniteit ligt wezenlijk bij het volk. Geen instantie, geen individu kan gezag uitoefenen dat daar niet uitdrukkelijk uit voortkomt.
De vrijheid bestaat daaruit, alles te kunnen doen wat een ander niet schaadt. Zo heeft de uitoefening van de natuurlijke rechten van ieder mens alleen deze grenzen die aan de andere leden van de maatschappij het genot verzekeren van dezelfde rechten. Deze grenzen kunnen alleen bij wet vastgelegd worden.
Wij beschouwen deze waarheden als vanzelfsprekend: dat alle mensen als gelijken worden geschapen, dat zij door hun schepper met zekere onvervreemdbare rechten zijn begiftigd, dat zich daaronder bevinden het leven, de vrijheid en het nastreven van geluk.
Dat, teneinde deze rechten te garanderen, regeringen onder de mensen worden ingesteld, die hun rechtmatige bevoegdheden ontlenen aan de instemming der geregeerden; dat, telkens wanneer enige regeringsvorm met deze doeleinden in strijd komt, het volk het recht heeft hem te veranderen of teniet te doen en een nieuwe regering in te stellen
Hij heeft zijn goedkeuring onthouden aan wetten die het meest heilzaam en het meest noodzakelijk waren voor het algemeen welzijn.
Verklaring van de Rechten van de mens en Burger (1789)
Declaration of Independence
(1776)
7.3 Verlichte ideeën in de praktijk
De mensen worden vrij en met gelijke rechten geboren en blijven dit. Maatschappelijke verschillen kunnen slechts op het algemeen welzijn gebaseerd worden.
Het doel van iedere politieke vereniging is het behoud van de natuurlijke en onvervreemdbare rechten van de mens; deze rechten zijn de vrijheid, het bezit, de veiligheid en het verzet tegen onderdrukking.
De oorsprong van iedere soevereiniteit ligt wezenlijk bij het volk. Geen instantie, geen individu kan gezag uitoefenen dat daar niet uitdrukkelijk uit voortkomt.
De vrijheid bestaat daaruit, alles te kunnen doen wat een ander niet schaadt. Zo heeft de uitoefening van de natuurlijke rechten van ieder mens alleen deze grenzen die aan de andere leden van de maatschappij het genot verzekeren van dezelfde rechten. Deze grenzen kunnen alleen bij wet vastgelegd worden.
Wij beschouwen deze waarheden als vanzelfsprekend: dat alle mensen als gelijken worden geschapen, dat zij door hun schepper met zekere onvervreemdbare rechten zijn begiftigd, dat zich daaronder bevinden het leven, de vrijheid en het nastreven van geluk.
Dat, teneinde deze rechten te garanderen, regeringen onder de mensen worden ingesteld, die hun rechtmatige bevoegdheden ontlenen aan de instemming der geregeerden; dat, telkens wanneer enige regeringsvorm met deze doeleinden in strijd komt, het volk het recht heeft hem te veranderen of teniet te doen en een nieuwe regering in te stellen
Hij heeft zijn goedkeuring onthouden aan wetten die het meest heilzaam en het meest noodzakelijk waren voor het algemeen welzijn.
Verklaring van de Rechten van de mens en Burger (1789)
Declaration of Independence
(1776)
Franse revolutie - I
Oorzaken:
Onvrede over standenmaatschappij (Ancien regime)
Franse steun aan Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog
Slechte oogsten; voedselprijzen stijgen
Aanleiding:
Koning Lodewijk XVI (absoluut vorst) wil nieuwe belasting invoeren
Nieuwe belasting alleen met toestemming Staten Generaal
Omdat er per stand gestemd werd, waren de geestelijken en de adel in voordeel (zij betaalden geen belasting).
3e stand verlaat Staten Generaal en roepen zich uit tot Nationale vergadering en beloven een grondwet te schrijven.
14 Juli 1789 bestormen boze Parijzenaren de Bastille (gevangenis/wapenopslag) in Parijs. De revolutionairen zijn nu bewapend.
Lodewijk XVI besluit niet in te grijpen om burgeroorlog te voorkomen.
Waarom zou men ervoor kiezen om de koning te laten leven?
Om de rust in het land te bewaren
Zodat ze gebruik konden maken van zijn geld
Om te voorkomen dat Frankrijk aangevallen zou worden
Omdat de koning de kant van de revolutionairen koos
Franse revolutie - II
Augustus 1789 presenteert de Nationale Vergadering de grondwet: Verklaring van de Rechten van de Mens en Burger.
De standensamenleving wordt afgeschaft en Frankrijk wordt constitutionele monarchie (constitutie = grondwet)
Bezittingen worden van de kerk afgenomen en aan de staat gegeven > de staat verkoopt grond om schulden af te lossen > de rijke edelen kopen de grond op.
De revolutionairen raken verdeeld:
Leden Nationale vergadering willen langzame verandering.
Radicale Jakobijnen wantrouwen de koning en willen snelle verandering; zolang de koning nog leeft is hij een gevaar voor Frankrijk.
De Jakobijnen grijpen de macht en onthoofden de koning (en koningin), waarna grote onrust ontstaat in binnen en buitenland.
Buitenlandse vorsten vrezen voor de uitbreiding van de revolutie en beginnen oorlogen tegen Frankrijk.
Om de rust te laten terugkeren onthoofden de Jakobijnen iedereen die verdacht wordt tegen de revolutie te zijn > periode van terreur.
Uiteindelijk grijpt de Franse generaal Napoleon de macht en herstelt de rust
Sleep de volgende 8 gebeurtenissen naar de goede plek op de tijdbalk:
Periode van terreur
De verklaring van de rechten van de Mens en Burger wordt gepresenteerd
De derde stand richt de Nationale Vergadering op
Lodewijk XVI kondigt nieuwe belastingen aan
Napoleon pleegt een staatsgreep
Boze Parijzenaren bestormen de Bastille
Lodewijk XVI wordt onthoofd door de Jakobijnen
De vergadering van de Staten-Generaal wordt bijeengeroepen
1
2
3
4
5
6
7
8
Franse invloed in NL
Na 1672 (Rampjaar) economische en militaire achteruitgang in de Republiek
Stadhouder Willem V gedraagt zich steeds meer als een vorst.
Edelen/regenten bleven Stadhouder Willem V trouw (Prinsgezinden / orangisten)
De tegenstanders van de Stadhouder noemden zichzelf Patriotten vonden dat de stadhouder en regenten niet meer dachten aan het landsbelang en wilde hen vervangen door volksvertegenwoordigers (sociaal contract - Locke)
Na een mislukte staatsgreep vluchtten veel patriotten naar Frankrijk, waar enkele jaren later de Franse revolutie uitbrak.
In 1795 veroverde het Franse Revolutionaire leger, samen met de patriotten de republiek. Willem V vluchtte naar Engeland en de Nederlanden werden uitgeroepen tot de Bataafse Republiek.
Voordeel: grondwet, parlement, godsdienstvrijheid, eenheid van belasting, nationaal onderwijssysteem (centralisatie)
Nadeel: Niet echte onafhankelijkheid, hoge belasting aan FR
De restauratie
Nadat Napoleon in 1815 verslagen wordt komen de Europese landen in Wenen bijeen om de toekomst van Europa te bespreken.
Terug naar de periode voor de Franse revolutie (Ancien Regime, absolutisme) zou het volk niet accepteren. Dus werd er naar een middenweg gezocht:
Grondwetten bleven maar grondrechten werden ingeperkt.
Parlementen bleven maar kregen minder macht
Koningen kregen hun troon terug maar zij kregen geen absolute macht meer.
Ook werden er afspraken gemaakt om te voorkomen dat een persoon of land makkelijk Europa kon veroveren.
Nederland en België werden samengevoegd tot één rijk (Verenigd Koninkrijk der Nederlanden) onder leiding van koning Willem I (zoon van stadhouder WIllem V)
Welke groep(en) zou teleurgesteld zijn in de uitkomsten van het Congres van Wenen?
Mensen in de parlementen
Monarchen/Vorsten
Het gewone volk
De Belgen
Examentraining