Les 5 – Waarom veranderen normen voor goede chemie?
Lessenserie: Grenzen aan de chemie – 5 vwo
Les 5 – Waarom veranderen normen voor goede chemie?
Lessenserie: Grenzen aan de chemie – 5 vwo
Wat ga je vandaag doen
Dit ga je leren: Je kunt onderzoeksvragen formuleren waarmee je onderzoekt hoe chemici in de praktijk keuzes maken.
Dit ga je doen: Je formuleert een voorlopig standpunt over veranderende normen voor goede chemie. Vervolgens breng je in kaart wat je al weet, wat je nog wilt weten en welke vragen je aan onderzoekers wilt stellen. Gebruik daarbij de Homburg-bril uit deze module.
Dit neem je mee: Neem je voorlopige standpunt, drie onderzoeksvragen en je observatiekader mee naar de excursie.
Historische tijdlijn: wat vonden chemici belangrijk?
17e eeuw: Praktische toepassingen – bijvoorbeeld geneesmiddelen maken en metalen zuiveren.
19e eeuw: Reacties begrijpen – opkomst van structuurtheorie en analyse van stoffen.
20e eeuw: Efficiënte industriële productie – hoge opbrengst en massaproductie.
Nu: Ook duurzaamheid, veiligheid en biologische toepasbaarheid.
Klassikale vraag
Zou click chemistry in 1850 als belangrijke chemie zijn gezien? Waarom wel of niet?
Welke criteria waren toen waarschijnlijk belangrijker?
Centrale spanning
Waarom ontwikkelen onderzoekers nieuwe reacties als oude reacties al werken?
Nieuwe reacties lossen vaak beperkingen van oudere reacties op.
Nieuwe toepassingen leiden tot nieuwe eisen.
Casus A – Klassieke synthese vs click
Traditionele reactie: goedkoop en betrouwbaar, maar veel nevenproducten.
Click chemistry: sneller en selectiever, maar duurder.
Waarom blijven sommige onderzoekers de oude methode gebruiken?
Welke vorm van ‘goede chemie’ zie je hier?
Casus B – CuAAC vs SPAAC
CuAAC: snel en efficiënt, maar koper nodig.
SPAAC: biologisch toepasbaar, maar duurder en trager.
Waarom is snelheid hier niet het enige criterium?
Welke nieuwe norm zie je ontstaan?
Casus C – Duurzaamheid
Een efficiënte reactie produceert schadelijk afval.
Een duurder alternatief levert minder afval op.
Welke criteria botsen hier?
Wie bepaalt wat ‘goede chemie’ is?
Analysekader voor onderzoeksgroepen
Wat is het doel van de reactie?
Welk criterium staat centraal?
Welke beperking accepteren onderzoekers?
Welke norm over ‘goede chemie’ zie je?
Zou dit vroeger anders beoordeeld worden?
Klassikale synthese
Nieuwe reacties ontstaan omdat onderzoekers andere dingen belangrijk gaan vinden.
Normen binnen chemie veranderen door nieuwe toepassingen en maatschappelijke eisen.
Click chemistry laat zien dat ‘goede chemie’ contextafhankelijk is.
Koppeling met Ernst Homburg
Chemie verandert voortdurend.
Wat chemici belangrijk vinden verschuift in de tijd.
Click chemistry past bij moderne normen zoals selectiviteit, veiligheid en toepasbaarheid.
Excursievoorbereiding
Welke keuzes begrijpen jullie nog niet volledig?
Welke informatie missen jullie nog?
Formuleer onderzoeksvragen voor onderzoekers
zie excursiemodule
Voorbeelden van onderzoeksvragen
Welke beperkingen bepalen uw keuze voor een reactie?
Welke rol speelt duurzaamheid in uw onderzoek?
Wanneer is een reactie ‘goed genoeg’?
Hoe zijn normen binnen uw vakgebied veranderd?
Portfolio
Beantwoord individueel:
Veranderen normen voor goede chemie? Waarom denk je dat? (± 50 woorden)