Oorzaken van werkloosheid

Oorzaken van werkloosheid

1 / 30
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 30 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Oorzaken van werkloosheid

Open met het herkenbare idee dat werkloosheid niet altijd dezelfde oorzaak heeft. Dat verschil is belangrijk, omdat oplossingen per soort werkloosheid anders zijn.

Leerdoel

Ik kan verschillende oorzaken van werkloosheid noemen en uitleggen.

Deze slide heeft geen instructies

Waardoor kan werkloosheid ontstaan?

Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Verwachte thema's: economische krimp, machines, seizoenen, zoeken naar werk, opleiding.

Wat is werkloosheid?

Werkloosheid betekent dat mensen kunnen en willen werken, maar geen baan hebben.


In de economie kijken we niet alleen hoeveel werkloosheid er is, maar ook waarom die ontstaat.


Dat is belangrijk, want niet elke soort werkloosheid heeft dezelfde oorzaak of oplossing.

Je kunt kort benoemen dat scholieren soms denken dat werkloosheid altijd komt door 'te weinig banen', terwijl ook opleiding, seizoen en overstappen tussen banen een rol spelen.

Vier soorten werkloosheid

  • Conjuncturele werkloosheid - door economische krimp

  • Structurele werkloosheid - door blijvende veranderingen in werk of techniek

  • Seizoenswerkloosheid - door werk dat aan een seizoen vastzit

  • Frictiewerkloosheid - door tijd tussen twee banen

Deze indeling is de kapstok van de les. Leg uit dat meerdere oorzaken tegelijk kunnen spelen, maar dat we ze apart bekijken om ze beter te begrijpen.

Conjuncturele werkloosheid

Deze soort ontstaat bij economische krimp.


  • bedrijven verkopen minder

  • productie daalt

  • er zijn minder werknemers nodig

Koppel dit aan de conjunctuur: in slechte tijden geven consumenten en bedrijven minder uit. Daardoor daalt de vraag naar arbeid.

Hoe krimp tot werkloosheid leidt

Minder bestedingen → minder vraag naar producten → lagere productie → minder personeel nodig


Vooral bedrijven in winkels, horeca en industrie kunnen dan mensen ontslaan of geen nieuw personeel aannemen.

Benadruk dat conjuncturele werkloosheid vaak tijdelijk is. Als de economie weer groeit, neemt de vraag naar arbeid vaak ook weer toe.

Waardoor ontstaat conjuncturele werkloosheid?

A

Economische krimp

B

Verandering van seizoen

C

Tijd tussen banen

D

Verkeerde opleiding

Toetst of leerlingen conjuncturele werkloosheid koppelen aan de stand van de economie, niet aan seizoen, frictie of mismatch.

Krimp en werkloosheid

Bij economische krimp verkopen bedrijven minder. De productie daalt dan ook. Daardoor is er minder personeel nodig en kan werkloosheid ontstaan.

economische krimp
productie
personeel
economische groei
bestedingen
machines
opleiding

De woorden volgen de oorzaak-gevolgketen uit de vorige slides.

Structurele werkloosheid

Deze soort heeft te maken met blijvende veranderingen.


  • machines nemen werk over

  • beroepen veranderen

  • kennis of vaardigheden sluiten niet meer aan

Noem technologische veranderingen expliciet als belangrijke oorzaak. Het gaat hier niet om een tijdelijke dip, maar om een verschil tussen gevraagde en aangeboden arbeid.

Opleiding en arbeidsmarkt

Structurele werkloosheid kan ontstaan als:


  • mensen een opleiding hebben die niet past bij beschikbare banen

  • bedrijven andere vaardigheden vragen dan werkzoekenden hebben

  • banen en werkzoekenden niet goed op elkaar aansluiten

Hier zit het arbeidsmarktprobleem: mismatch. Je kunt voorbeelden geven zoals digitalisering, technieksectoren met tekorten en beroepen die verdwijnen of kleiner worden.

Welke situatie past bij structurele werkloosheid?

A

Camping sluit in winter

B

Bedrijf zoekt digitale skills

C

Iemand zoekt na verhuizing

D

Winkels verkopen minder

Correct omdat het gaat om een mismatch van vaardigheden op de arbeidsmarkt. De andere opties horen bij seizoens-, frictie- en conjuncturele werkloosheid.

Blijvende veranderingen

Bij structurele werkloosheid passen kennis en vaardigheden soms niet meer bij het werk. Door technologische veranderingen kunnen banen veranderen. Dan sluit de opleiding van werkzoekenden niet altijd aan.

structurele werkloosheid
technologische veranderingen
opleiding
frictiewerkloosheid
economische krimp
seizoenen
bestedingen

Benadruk de woorden blijvende veranderingen, techniek en opleiding.

Waarom kan een verkeerde opleiding tot werkloosheid leiden?

Bespreek antwoorden waarin leerlingen uitleggen dat bedrijven andere vaardigheden vragen dan werkzoekenden hebben, of dat banen en mensen niet goed op elkaar aansluiten.

Seizoenswerkloosheid

Sommig werk is er niet het hele jaar.


  • in de zomer meer werk in toerisme

  • in de winter minder werk in sommige sectoren

  • in landbouw en recreatie wisselt de vraag sterk

Maak duidelijk dat het hier gaat om terugkerende patronen in het jaar. De oorzaak is dus het seizoen, niet een economische crisis of een verkeerde opleiding.

Wanneer zie je seizoenswerkloosheid?

Voorbeelden van sectoren:


  • recreatie en toerisme

  • landbouw en tuinbouw

  • sommige buitenberoepen


Na een druk seizoen kan tijdelijk minder werk beschikbaar zijn.

Je kunt leerlingen laten denken aan vakantieparken, campings, fruitteelt of werk dat afhankelijk is van weer en seizoen.

Frictiewerkloosheid

Frictiewerkloosheid ontstaat als iemand tussen twee banen in zit.


Dat komt doordat het tijd kost om vacatures te vinden, te solliciteren en aangenomen te worden.

Benadruk dat frictiewerkloosheid meestal kort duurt. Het is een normaal verschijnsel op de arbeidsmarkt.

Waarom frictiewerkloosheid ontstaat

  • mensen verhuizen of veranderen van baan

  • schoolverlaters zoeken hun eerste baan

  • werkgevers en werknemers moeten elkaar eerst vinden

  • informatie over vacatures is niet altijd meteen duidelijk

Verbind dit aan arbeidsmarktproblemen: zelfs als er banen zijn, duurt matching tijd. Dat maakt frictiewerkloosheid anders dan structurele werkloosheid.

Iemand werkt alleen in de zomer op een camping. Welke soort?

A

Structureel

B

Conjunctureel

C

Seizoens

D

Frictie

Toetst herkenning van werk dat aan een seizoen vastzit.

Wat hoort het best bij frictiewerkloosheid?

A

Machines nemen werk over

B

Minder verkoop door krimp

C

Tijd nodig om te zoeken

D

Werk stopt na zomerdrukte

Laat het verschil zien tussen frictie en de andere drie soorten werkloosheid.

Twee tijdelijke vormen

Bij seizoenswerkloosheid is er in een deel van het jaar minder werk. Bij frictiewerkloosheid zit iemand tussen twee banen in. In beide gevallen is de werkloosheid vaak tijdelijk.

seizoenswerkloosheid
frictiewerkloosheid
tijdelijk
structurele werkloosheid
economische krimp
blijvend
opleiding

Helpt leerlingen seizoens- en frictiewerkloosheid vergelijken zonder ze te verwarren.

Soorten werkloosheid vergeleken

  • Conjunctureel - door economische groei of krimp

  • Structureel - door blijvende veranderingen, techniek of opleiding

  • Seizoens - door terugkerende verschillen in het jaar

  • Frictie - door tijd nodig voor overstappen en zoeken

Gebruik deze slide als samenvattend onderscheid. Leg nadruk op het woord 'oorzaak': dat is de sleutel om de soorten uit elkaar te houden.

Gevolgen voor mensen

Werkloosheid kan leiden tot:


  • minder inkomen

  • moeite met vaste kosten betalen

  • grotere kans op armoede

  • onzekerheid over de toekomst

Houd het kort, want gevolgen worden volgens de opdracht alleen kort behandeld. Je kunt benoemen dat de impact per huishouden verschilt.

Gevolgen voor de samenleving

Als meer mensen werkloos zijn, besteden zij vaak minder geld.


Daardoor verkopen bedrijven minder, en dat kan de economie verder afremmen.


Werkloosheid raakt dus niet alleen personen, maar ook de samenleving als geheel.

Hier kun je de koppeling maken met een neerwaartse spiraal bij conjuncturele werkloosheid: minder inkomen leidt tot minder bestedingen.

Welk gevolg van werkloosheid raakt de samenleving?

A

Onzekerheid over toekomst

B

Minder bestedingen

C

Moeite met huur betalen

D

Zoeken naar vacatures

De juiste keuze gaat over effect op de hele economie; de andere opties gaan vooral over personen of oorzaken.

Gevolgen van werkloosheid

Werkloosheid kan zorgen voor minder inkomen bij mensen. Daardoor dalen vaak de bestedingen. Bedrijven verkopen dan minder en de kans op armoede wordt groter.

inkomen
bestedingen
armoede
opleiding
vacatures
seizoen
machines

Verbindt persoonlijke gevolgen met gevolgen voor de samenleving.

Welke soort werkloosheid begrijp je nu het best?

Geen goed of fout. Laat leerlingen kort terugkijken op het leerdoel en de soorten werkloosheid.

Welk deel vond je nog lastig?

Geen goed of fout. Gebruik antwoorden om te zien waar extra uitleg nodig is.

Begrippen

werkloosheid - geen baan hebben terwijl je wel kunt en wilt werken

conjuncturele werkloosheid - werkloosheid door economische krimp

structurele werkloosheid - werkloosheid door blijvende veranderingen op de arbeidsmarkt

seizoenswerkloosheid - werkloosheid door verschillen tussen seizoenen

frictiewerkloosheid - tijdelijke werkloosheid tijdens het zoeken naar een baan

economische groei - de economie produceert en verkoopt meer

economische krimp - de economie produceert en verkoopt minder

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

technologische veranderingen - nieuwe machines of technieken die werk veranderen

opleiding - wat iemand leert en kan voor werk

arbeidsmarkt - de plaats waar vraag naar en aanbod van werk samenkomen

arbeidsmarktproblemen - problemen waardoor banen en werkzoekenden niet goed op elkaar aansluiten

inkomensverlies - minder geld ontvangen dan eerst

armoede - te weinig geld om goed van te leven

bestedingen - geld dat mensen uitgeven aan producten en diensten

Deze slide heeft geen instructies