Taalverzorging los of aaneen

• newEditor
• Nederlands
• MBO
• Studiejaar 3

Aan elkaar of los?

Taalverzorging 3.5

Langeafstandsloper of lange afstandsloper?

Usain Bolt

Eliud Kipchoge

• 1,95 meter

• 100 en 200 meter

• 1,67 meter

• marathon (42 km)

lange afstandsloper

langeafstandsloper

Vaker dan je denkt moet je woorden aan elkaar schrijven!

Hoeveel letters?

49 letters!

Welke woorden schrijf je aan elkaar?

• samenstellingen:
  oplaadkabel, badkamerdeur, driesterrenrestaurant

• woorden met er-, hier-, daar- en waar- + een voorzetsel:
  ermee, hiervan, daarop, waarmee

• als je ze in letters schrijft: getallen tot duizend en samenstellingen met honderd en duizend:
  drieëntwintig, negenhonderd, tienduizend, honderdduizend
  maar: twaalf miljoen, dertien miljard

Wanneer gebruik je een koppelteken (-)?

• na voorvoegsels:
  niet-, non-, bijna-, oud-, ex-, aspirant-, adjunct-, chef-, kandidaat-, interim-, stagiair-, leerling-, assistent-, collega-, meester-, Sint- en st.-
  ex-echtgenoot, adjunct-directeur,
  leerling-verpleegkundige

• in samenstellingen met gelijkwaardige delen:
  het rood-wit-blauw, hotel-restaurant,
  woon-werkverkeer

• als de uitspraak anders onduidelijk is:
  auto-ongeluk, lente-ui, gala-avond, zee-egel

Wanneer gebruik je een koppelteken (-)?

• als een deel van de samenstelling bestaat uit naam, letters, cijfers of tekens:
  de regering-Trudeau, de mbo-student, 32-urige
  werkweek, 48+-kaas, A4-papier, het #-teken

• in samengestelde aardrijkskundige namen en afleidingen daarvan:
  Midden-Oosten, Latijns-Amerika, West-Europese

• in vaste combinaties:
  kant-en-klaarmaaltijd, doe-het-zelfzaak
  Je kunt me het heen-en-weer krijgen!

Kan ik het opzoeken?

Dat is vaak lastig, want

• lang niet alle samenstellingen staan in een woordenboek of op Woordenlijst.org:
  lantaarntjestraditie, 28-urige
  kindercarnavalsoptochtvoorbereidingswerkzaamheden

Kan ik het opzoeken?

Dat is vaak lastig, want

• woordenboeken, woordenlijsten en spellingcontroles zijn niet altijd up-to-date, herkennen de woordcombinatie niet of hebben moeite met het koppelteken:

Tips?

1. Zoek bij twijfel op internet:

Tips?

1. Formuleer het anders:

• 28-urige werkweek → een werkweek van 28 uur

• rodewijnglazen → glazen voor rode wijn

• Je kunt me het heen-en-weer krijgen.
  → Ik ben niet van plan dat te gaan doen.

• kindercarnavalsoptochtvoorbereidingswerkzaamheden
  → ...

Beste tip

1. Leer de regels en oefen ermee.

Wat is juist?

A

oliepeil stok

B

olie peilstok

C

oliepeilstok

D

olie peil stok

Wat is juist?

A

versnellingsbak

B

versnelling bak

C

versnellingbak

D

Answer D

Wat is juist?

A

olieverversen

B

olie verversen

C

olie ver versen

D

Answer D

Wat is juist?

A

autoreparatie

B

auto reparatie

C

Answer D

Wat is juist?

A

excollega

B

ex-collega

C

ex collega

D

Answer D

Wat is juist?

A

drie cilinder

B

3 cilinder

C

3-cilinder

D

driecilinder