Transport en afweer
Examentraining 1 - Begrijp wat je leest
Examentraining 2 - Open vragen
Transport en afweer
Examentraining 1 - Begrijp wat je leest
Examentraining 2 - Open vragen
kader Thema 12 transport en afweer
Thema 13 Gaswisseling en uitscheiding
Week 13 23 t/m 27 mrt
Basis
leerdoelen
Ik weet waar bloed uit bestaat
Ik kan in een afbeelding de bloedonderdelen benoemen
Ik weet wat de functie is van de verschillende bloedonderdelen
Ik weet wat hemoglobine is, en wat bloedarmoede is
Ik weet wat nodig is om hemoglobine te maken.
Ik weet waar bloedcellen worden gemaakt.
Ik weet wat er aan de hand is bij leukemie
Bs 1 Bloed
BEGRIPPEN
Bloedplasma =Waterig deel van het bloed met plasmaeiwitten en andere opgeloste stoffen.
Rode bloedcellen =Ronde bloedcellen zonder celkern; vervoeren zuurstof.
Hemoglobine =Eiwit in rode bloedcellen dat zorgt voor de binding met zuurstof.
Witte bloedcellen= Onregelmatig gevormde bloedcellen met celkern; maken ziekteverwekkers onschadelijk. Leukemie =Beenmergkanker.
Bloedplaatjes =Delen van cellen zonder celkern; belangrijk voor de bloedstolling.
BEGRIPPEN
Bloedplasma =Waterig deel van het bloed met plasmaeiwitten en andere opgeloste stoffen.
rode bloedcellen =Ronde bloedcellen zonder celkern; vervoeren zuurstof.
Hemoglobine =Eiwit in rode bloedcellen dat zorgt voor de binding met zuurstof.
witte bloedcellen= Onregelmatig gevormde bloedcellen met celkern; maken ziekteverwekkers onschadelijk. Leukemie =Beenmergkanker.
Bloedplaatjes =Delen van cellen zonder celkern; belangrijk voor de bloedstolling.
Functie van bloed
Vervoer naar cellen van:
Voedingstoffen
Zuurstof
Hormonen
Vervoer van de cellen:
Afvalstoffen
Koolstofdioxide
Bloed bestaat uit :
bloedplasma (ca. 55%)
bloedcellen (rode en witte)en bloedplaatjes (ca. 45%).
Bloedplasma:
- water (met opgeloste stoffen)
- zuurstof
- voedingsstoffen (eiwitten, vetten, glucose, vitamine en mineralen)
- hormonen
- enzymen
- geneesmiddelen
- antistoffen,
- koolstofdioxide
- andere afvalstoffen
Bloedplasma zorgt ook voor verspreiding van warmte door het lichaam.
Rode bloedcellen:
– Ronde schijfjes met in het midden een indeuking.
– Ontstaan uit stamcellen in het rode beenmerg en hebben geen celkern.
– Worden na ongeveer vier maanden afgebroken in het rode beenmerg, de
milt en de lever.
– Rode bloedcellen bevatten hemoglobine.
Functie: zuurstof vervoeren.
Bloedarmoede: het bloed bevat te weinig hemoglobine of te weinig rode
bloedcellen.
Daardoor kan iemand zich voortdurend
zwak en moe voelen.
Mogelijke oorzaak: het voedsel bevat te weinig ijzerzouten (voor de
vorming van hemoglobine is ijzer nodig).
Witte bloedcellen:
– Cellen met celkern.
– Witte bloedcellen hebben geen vaste vorm: ze kunnen door de wand van
haarvaten heen.
– Ontstaan uit stamcellen in het rode beenmerg (witte bloedcellen die antistoffen vormen, ontwikkelen zich verder in
lymfeknopen).
https://youtu.be/-4KRh7dgEjQ?si=aVIbD_BuAPtXy-oy
Functie: afweer tegen ziekteverwekkers
(door bacteriën in te sluiten of
door antistoffen).
– Etter (pus): dode witte bloedcellen en gedode bacteriën.
Leukemie: een vorm van kanker in het beenmerg waarbij er te veel witte
bloedcellen worden gevormd, die bovendien niet goed werken. Er worden
te weinig rode bloedcellen en bloedplaatjes gemaakt.
Bloedplaatjes:
– Delen van uiteengevallen cellen, zonder celkern.
– Ontstaan in het rode beenmerg.
Functie: bloedstolling.
Bloedstolling:
– Bij verwonding wordt het bloedvat nauwer.
– Bloedplaatjes kleven aan de beschadigde bloedvatwand en
vormen een propje. Uit deze bloedplaatjes komen stoffen vrij.
Onder invloed van deze stoffen wordt fibrinogeen omgezet in
fibrine.
– Fibrine vormt een netwerk van draden op de wond waarin
bloedcellen blijven hangen: de wond wordt afgesloten met een
bloedstolsel.
– Door indroging ontstaat een korstje.
Trombose: een bloedstolsel (bloedprop) binnen een bloedvat. Het bloedvat kan hierdoor worden afgesloten
Kader blz.163
Basis blz 102
Basis Blz.105