China: Volksrepubliek en grootmacht (Geschiedenis vwo), les 2: Examentraining
CONTEXT CHINA · 1949-2001
Examentraining
China: Volksrepubliek en grootmacht: zo pak je examenvragen aan
Lesduur is: 45 minIntroductie
Onderdelen in deze les
CONTEXT CHINA · 1949-2001
Examentraining
China: Volksrepubliek en grootmacht: zo pak je examenvragen aan
Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Onbekende fotograaf / Wikimedia Commons, publiek domein
CONTEXT CHINA · 1949-2001
Wat ga je kunnen?
Ik kan examenvragen over de Volksrepubliek China (1949-2001) beantwoorden met oorzaken, standplaats, bronnen en verandering.
Deze slide heeft geen instructies
CONTEXT CHINA · 1949-2001
Zo pak je een examenvraag aan
1. Lees: wat vraagt de opdracht en welke bron of situatie krijg je?
2. Zoek: welk begrip of keerpunt uit de stof past erbij?
3. Beredeneer: onderbouw met de situatie en benoem het soort oorzaak, de standplaats of de verandering
Deze slide heeft geen instructies
CONTEXT CHINA · 1949-2001
Vraagtype 1: soorten oorzaken en gevolgen
Onderscheid direct en indirect, korte en lange termijn, aanleiding en diepere oorzaak
Soorten: politiek-bestuurlijk, sociaaleconomisch en cultureel-mentaal
Deze slide heeft geen instructies
Toenadering tot de VS bracht China buitenlandse handel. Wat voor gevolg is dat?
Een sociaaleconomisch gevolg van buitenlands beleid
Een cultureel-mentaal gevolg van propaganda
Een politiek-bestuurlijke aanleiding voor 1989
Een directe oorzaak van de Grote Sprong
Handel en investeringen zijn sociaaleconomisch; de oorzaak lag in het buitenlands beleid. Verwachte fout: het soort oorzaak en het soort gevolg door elkaar halen.
Noem een gevolg van de Culturele Revolutie.
Goed: de partij werd gezuiverd, er ontstond een persoonscultus rond Mao, of de samenleving raakte ontwricht (scholen dicht, intellectuelen vervolgd). Geef bij voorkeur ook het soort gevolg. Verwachte fout: alleen 'er vielen doden' zonder soort of context.
CONTEXT CHINA · 1949-2001
Vraagtype 2: standplaatsgebondenheid
Verklaar gedrag vanuit de kennis en waarden van de mensen toen en daar
Let op belangen, wereldbeeld en positie van de groep, ook die van Mao, de partij en de bevolking
Deze slide heeft geen instructies
Waarom wilde Mao met de Grote Sprong op eigen kracht industrialiseren?
Hij rekende op westerse hulp bij industrialisatie
Hij wilde terug naar de landbouw van vóór 1949
Hij wilde snel een wereldmacht zonder Moskou
Hij wilde de klassenstrijd stoppen voor de economie
Vanuit zijn positie: de relatie met de Sovjet-Unie bekoelde en hij wilde laten zien dat het Chinese communisme op eigen kracht kon slagen. Verwachte fout: terugredeneren vanuit de hongersnood die we nu kennen.
Waarom volgden jongeren Mao in 1966?
Goed, vanuit hun positie: geloof in Mao en in een betere samenleving, propaganda en persoonscultus, kans om gezag uit te dagen en groepsdruk. Verwachte fout: vanuit onze moraal oordelen of 'ze waren gek' zeggen.
Propagandaposter uit de tijd van de Grote Sprong Voorwaarts, ca. 1958
CONTEXT CHINA · 1949-2001
Vraagtype 3: bruikbaarheid van bronnen
Weeg de betrouwbaarheid af: wie maakte de bron, wanneer en met welk doel?
Kijk ook naar representativiteit: is de bron typerend voor de hele groep of periode?
Image credit: Wang Liuying, Xin Liliang e.a. / Wikimedia Commons, publiek domein
Wat zegt een propagandaposter van de Grote Sprong vooral?
Hoe het leven op het platteland echt was
Hoe de partij de Grote Sprong wilde laten zien
Wat de boeren zelf van het beleid vonden
Hoeveel mensen er door honger omkwamen
Een poster is gemaakt om te overtuigen. Daardoor is hij bruikbaar voor de beeldvorming van de partij maar weinig betrouwbaar voor de werkelijkheid. Verwachte fout: de poster als weergave van het dagelijks leven zien.
Beperking van een staatskrant uit 1989?
Goed: de krant stond onder controle van de partij en had als doel het optreden te rechtvaardigen, dus eenzijdig en niet representatief voor alle betrokkenen. Wel bruikbaar voor de partijlijn. Verwachte fout: de bron 'nutteloos' noemen.
CONTEXT CHINA · 1949-2001
Vraagtype 4: continuïteit en verandering
Verandering heeft een tempo (snel of langzaam), een duur (kort of lang) en een schaal (klein of groot)
Een keerpunt zoals 1949, 1962 of 1976 laat een omslag zien; let ook op wat gelijk bleef
Deze slide heeft geen instructies
Wat veranderde in China na 1978 en wat bleef gelijk?
Economie en partijmacht veranderden allebei
Planeconomie bleef, de partij verloor haar macht
Economie bleef gesloten, politiek werd democratischer
Economie liberaliseerde, partijmacht bleef gelijk
Economische hervorming (verandering) naast politieke continuïteit. Verwachte fout: economische liberalisering gelijkstellen aan democratisering.
Waarom is 1976 een keerpunt?
Goed: Mao stierf, de Culturele Revolutie werd verlaten en Deng zette een nieuwe economische koers uit. Verwachte fout: 1976 als begin van democratie zien.
Welk vraagtype vind jij het lastigst?
Soorten oorzaken en gevolgen
Standplaatsgebondenheid
Bruikbaarheid van bronnen
Continuïteit en verandering
Deze slide heeft geen instructies
CONTEXT CHINA · 1949-2001
Tips voor op het examen
Noem bij een oorzaak of gevolg altijd het soort: politiek-bestuurlijk, sociaaleconomisch of cultureel-mentaal
Verklaar gedrag vanuit de positie van toen, ook van Mao, de partij en de jongeren
Bij bronnen: koppel maker, tijd en doel aan de vraag, en denk aan representativiteit
Jaartallen als 1949, 1962, 1976 en 1989 zijn keerpunten om je redenering aan op te hangen
Deze slide heeft geen instructies
