Duitsland: detente en hereniging (Geschiedenis havo), les 2: Examentraining
DUITSLAND · 1961-1991
Examentraining
Duitsland: detente en hereniging: zo pak je examenvragen aan
Lesduur is: 45 minIntroductie
Onderdelen in deze les
DUITSLAND · 1961-1991
Examentraining
Duitsland: detente en hereniging: zo pak je examenvragen aan
Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Friedrich Gahlbeck, Bundesarchiv / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 de
DUITSLAND · 1961-1991
Wat ga je kunnen?
Ik kan examenvragen over Duitsland tussen 1961 en 1991 beantwoorden: oorzaken en gevolgen, standplaatsgebondenheid, bronnen en continuïteit en verandering.
Deze slide heeft geen instructies
DUITSLAND · 1961-1991
Zo pak je een examenvraag aan
1. Lees: bestudeer de vraag en het gegeven, let op jaartal en maker
2. Zoek: welk begrip uit de stof hoort bij dit voorbeeld?
3. Schrijf: antwoord met een begrip en een verwijzing naar het gegeven
Deze slide heeft geen instructies
Montagsdemonstratie in Leipzig, 23 oktober 1989
DUITSLAND · 1961-1991
Vraagtype 1: oorzaken en gevolgen
Onderscheid soorten: politiek-bestuurlijk, sociaaleconomisch, cultureel-mentaal
Let ook op aanleiding of dieper liggende oorzaak, en op korte of lange termijn
Image credit: Friedrich Gahlbeck, Bundesarchiv / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 de
DDR-burgers zien via de televisie het Westen en worden ontevreden: soort oorzaak?
Een cultureel-mentale oorzaak
Een politiek-bestuurlijke oorzaak
Een sociaaleconomisch gevolg
Een directe aanleiding
Het gaat om beelden en denkbeelden over het leven in het Westen. Verwachte fout: politiek-bestuurlijk, omdat het om de DDR-leiding draait.
Gorbatsjov laat de Brezjnevdoctrine los: wat is dit voor de val van de muur?
Een cultureel-mentaal gevolg
Een directe aanleiding op korte termijn
Een sociaaleconomisch gevolg
Een politiek-bestuurlijke oorzaak op de lange termijn
Het is een besluit in het bestuur van de Sovjet-Unie. Verwachte fout: een directe aanleiding, maar die was de open grens in november 1989.
DUITSLAND · 1961-1991
Vraagtype 2: standplaatsgebondenheid
Verklaar gedrag vanuit de kennis en waarden van toen, niet van nu
Vraag jezelf: wat wilde die persoon bereiken en wat vreesde hij?
Deze slide heeft geen instructies
Waarom keerde de DDR-leiding zich af van de koers van Gorbatsjov?
Ze wilde zich direct aansluiten bij de BRD
Ze vreesde de gevolgen van hervormingen voor haar macht
Ze wilde de Sovjet-Unie militair aanvallen
Ze wist niets van zijn plannen
Vanuit het standpunt van de leiding bedreigden hervormingen haar macht. Verwachte fout: antwoorden vanuit wat we nu weten over de val van de DDR.
Waarom hield de BRD vast aan Duitse eenheid, ondanks de erkenning in 1972?
Goed: de BRD zag de deling niet als definitief en wilde op termijn eenheid, ook al verbeterde ze de relatie met de DDR. Verwachte fout: denken dat erkenning betekende dat de BRD de DDR als blijvend accepteerde.
Gorbatsjov en Honecker op het SED-partijcongres in Oost-Berlijn, april 1986
DUITSLAND · 1961-1991
Vraagtype 3: bruikbaarheid van bronnen
Weeg een bron op betrouwbaarheid en representativiteit
Let op de maker, het doel, het publiek en het moment van maken
Image credit: Rainer Mittelstädt, Bundesarchiv / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 de
Foto van het DDR-persbureau, 1986: Honecker en Gorbatsjov. Waarom beperkt betrouwbaar?
Het persbureau stond onder controle van de DDR-leiding
Foto's zijn nooit betrouwbaar
De foto is te oud om bruikbaar te zijn
De mannen kennen elkaar niet
Het persbureau toonde het beeld dat het regime wilde laten zien. Verwachte fout: de foto afwijzen als waardeloos, terwijl hij wel iets zegt over hoe de leiding zich wilde tonen.
Een foto toont een Leipzigse demonstratie in 1989. Wat zegt dit over de hele DDR?
Alle DDR-burgers protesteerden op dat moment
Niets, want de foto is nep
Niet alles: het is één plaats en één moment
Dat de DDR-leiding de demonstratie steunde
Representativiteit gaat over de vraag of een bron voor de hele groep spreekt. Verwachte fout: één foto generaliseren naar alle burgers.
DUITSLAND · 1961-1991
Vraagtype 4: continuïteit en verandering
Welke zaken veranderden, welke bleven gelijk?
Let op tempo (snel of langzaam), duur en schaal van de verandering
Deze slide heeft geen instructies
Welke verandering verliep binnen enkele maanden, niet geleidelijk?
De detente tussen de VS en de Sovjet-Unie
Van protesten in de DDR naar de val van de muur in 1989
De groei van de Europese integratie
De ontwikkeling van de Ostpolitik
De protesten en de val van de muur volgden elkaar snel op. Verwachte fout: de detente, die over jaren verliep.
De BRD wilde tussen 1949 en 1990 Duitse eenheid. Wat is dit?
Een snelle verandering
Een breuk met het verleden
Een gevolg van de euro
Een continuïteit, het streven bleef bestaan
Het streven naar eenheid bleef de hele periode bestaan. Verwachte fout: dit een verandering noemen, omdat het land verdeeld was.
Welk vraagtype vind jij het lastigst?
Oorzaken en gevolgen
Standplaatsgebondenheid
Bruikbaarheid van bronnen
Continuïteit en verandering
Oefen het vraagtype met de meeste stemmen nog een keer.
DUITSLAND · 1961-1991
Tips voor op het examen
Noem bij een bron altijd de maker, het doel en het jaartal
Gebruik 1972, 9 november 1989, 1990 en 1991 als keerpunten
Schrijf bij oorzaken en gevolgen het soort erbij: politiek, sociaaleconomisch of cultureel-mentaal
Deze slide heeft geen instructies
