Herhaling Examenstof AK
Bevolking & Ruimte
Herhaling Examenstof AK
Bevolking & Ruimte
Bevolking & Ruimte
Nederland
4.1 Bevolkingsgroei in Nederland
Bevolkingsgroei
natuurlijke bevolkingsgroei -> geboorte - sterfte
sociale bevolkingsgroei -> immigratie - emigratie
absolute cijfers -> bijvoorbeeld in 2010 150.000 baby`s geboren
relatieve cijfers -> bijvoorbeeld 11‰, 11 baby`s per 1.000 inwoners
Verandering bevolking
nu vergrijzing 65 jarigen -> babyboom uit 1945
ontgroening -> de pil, carrière, bewust kinderloos
hoge levensverwachting -> betere zorg/medicijnen
Bevolkingspiramide, leeftijdsdiagram
links mannen, rechts vrouwen
vaak 2 verschillende uitleg van jaartallen, met kleur blauw/roze + zwarte lijn
Migratie
<1965 emigratieland -> vertrekken naar VS, Canada, Australië, N-Zeeland
>1965 immigratieland -> gastarbeiders (Turkije, Marokko), Nederlandse koloniën (Surinamers, Antillianen), vluchtelingen, seizoensmigranten (Europese Unie, Oost-Europeanen)
4.2 Regionale verschillen
Redenen migratie
arbeidsmigranten -> ongeschoold werk
kennismigranten -> hoogopgeleide baan (salaris)
gezinshereniging -> vader woont in NL, gezin volgt later
remigratie -> terug naar geboorteland
<2033 -> vestigingsoverschot - door migratie
>2033 -> sterfteoverschot - door vergrijzing
Bevolkingskrimp/bevolkingsafname
jongeren trekken naar de stad
voorzieningen (bakker) -> krimpend verzorgingsgebied -> de drempelwaarde wordt niet gehaald (min. klanten) -> voorzieningen verdwijnen (bakker - supermarkt)
reikwijdte neemt toe -> met de auto bereid verder te reizen
door krimp -> herinrichting van dorpen -> kleine - grote huizen, bakker/slager - grote supermarkt
4.3 De verstedelijking van Nederland
De stad in en de stad weer uit
>1870 industrialisatie, urbanisatie, verstedelijking, tot 1960 -> wonen platteland naar stad voor werk
>1960 suburbanisatie, tot 1980 -> stad naar platteland, voor meer ruimte en grotere huizen
industrieën verdwenen ook uit de steden
1980> re-urbanisatie, toename inwoners -> door ruimtegebruik, herinrichting, functieaanpassing meer woon- en leefruimte
Gevolgen suburbanisatie
nieuwe woonwijken bij de steden (Leidsche Rijn)
dorpen groeiden aan steden vast -> agglomeratie (Leidsche Rijn, Utrecht)
agglomeraties groeiden aan elkaar -> stedelijk gebied/zone (Randstad)
verstedelijking platteland
4.4 De Randstad
Ontstaan en groei
>1300 grote steden ontstaan, goed bereikbaar per water -> historische stadskern (concentrisch groeimodel), hoge bebouwingsdichtheid, kronkelig stratenpatroon
stedelijk gebied zoals Randstad, meerkernen groeimodel (meer steden)
Amsterdam-banken, Rotterdam-haven, Den Haag-bestuur, Utrecht-handel.
Woonkwaliteit
woonwijken met goedkope huurwoningen-> slechte leefbaarheid, onveilig gevoel, slecht onderhoud aan huizen/wegen, weinig recreatie voorzieningen
Bereikbaarheid en infrastructuur
forensen -> reizen tussen woon- en werkplaats
fileproblemen -> zorgen voor congestie, bereikbaarheid neemt af
verbeterde infrastructuur -> verbreden snelwegen, OV aanpakken, spoorwegen verdubbelen
4.5 Bronnen: Strijd om de ruimte
rond Schiphol recreëren, maar liever niet wonen
Schiphol moet de ruimte krijgen om te groeien, eventueel richting zee
gemeente Haarlemmermeer -> Schiphol -> nieuwbouw voor de gemeente wordt lastig in de toekomst
Schiphol, mainport, banenmotor -> 300.000 banen
gemeente Haarlemmermeer -> Schiphol -> Hoofddorp -> Nieuw-Vennep -> door suburbanisatie ontstaan -> bestemmingsplannen moeten worden gewijzigd en de ruimtelijke ordening aangepast voor groei
Schiphol -> lawaai, andere vliegroutes, niet boven woonwijken, stille vliegtuigen
Bevolking & Ruimte
Duitsland
5.1 Bevolkingsgroei in Duitsland
Bevolkingsgroei
>1950, groei 69 miljoen
>1972, sterfteoverschot
tot 2002, 82,5 miljoen -> daarna meer afname, meer sterven dan geboren
groei kwam door sociale bevolkingsgroei
2050 -> 12% 80 jaar >
Migratie
>1950 migranten -> volkduitsers, gastarbeiders (Turkije), vluchtelingen
Leeftijdsopbouw
vergrijzing -> geboortegolf na 1950
ontgroening >1964 blijvend dalend geboortecijfer, pil, kinderloos
demografisch transitiemodel -> overgang van hoge sterfte- en geboortecijfers, naar lage sterfte- en geboortecijfers
5.2 Regionale verschillen
Oost Duitsland
vertrekoverschotten -> oud-communistisch -> Sovjet-Unie -> dictatuur -> geen vrijheid -> geen welvaart nu vertrek naar West Duitsland
platteland moest moderniseren, landarbeiders verloren banen
platteland liep leeg, steden stroomden vol
jonge mensen naar de steden, oude mensen bleven achter
oude industrie -> krimpt -> Ruhrgebied, Saarland
belangrijke afstotingsfactor = geen werk
München groeit = aantrekkingsfactor -> moderne industrie en dienstensector
5.3 De verstedelijking van Duitsland
Stedelijke gebieden
Ruhrgebied -> industrie
Bremen en Hamburg -> zeehaven
Berlijn -> hoofdstad, regering/parlement
Frankfurt -> financiële hoofdstad
Stuttgart en München -> hightech
Berlijn
1961 - 1989, gedeelde stad -> West Berlijn/West Duitsland, Oost Berlijn/Oost Duitsland
1990, hereniging -> vervallen wijken, nieuw stadscentrum
vertrekoverschotten in binnenstad en flatwijken, arme migranten blijven achter -> segregatie (scheiding) -> weinig integratie
sociale ongelijkheid is groter geworden -> verschillen in kans op werk, welvaart en gezondheid zijn groot
5.4 Het Ruhrgebied
Kenmerken
>1870 opkomst door mijnbouw en industrie -> hoogovens, ijzererts/staal
bij de mijnen ook woonwijken -> snel gegroeid zonder landschap inrichting = geen centrum, geen scholen, geen kerken
Kohlenpott = Ruhrgebied -> luchtvervuiling steenkool, bodemvervuiling industrie, afvalwater en open riolen in rivieren.
1960 -> fabrieken sluiten in Ruhrgebied -> moderne hightech en diensten
inwonertal blijft afnemen
Verbeteringen Ruhrgebied
mijnen = natuurgebieden
afvalbergen = groene heuvels
gebouwen = musea
industrieterreinen = uitgaanscentra CentrO - Oberhausen
arbeiderswoningen = moderne woonwijken
afvalwater = waterzuiveringsinstallaties
5.5 Bronnen: Duitsland en Nederland
piek geboortegolf DU 1963 / NL 1945
daling geboortecijfer DU 1964 / NL 1946
DU sterfteoverschot / NL geboorteoverschot
Bevolking & Ruimte
China
6.1 Bevolking in China
Kenmerken
bevolkingsspreiding -> oosten dichtbevolkt, Beijing, Shanghai, Guangzhou
westen dun bevolkt -> te koud, te droog, te hoog
Han-Chinezen = de echte Chinezen 90% -> verhuizen westen -> huis, werk
Eenkindpolitiek
1970 -> gemid. 5 kinderen
1979 -> eenkindpolitiek ingegaan
platteland meer voor meewerken
2015 -> tweekindpolitiek ingegaan
Nadelen eenkindpolitiek
kleine keizertjes
meisjes abortus/dood/adoptie
jongensoverschot, 40 miljoen
6.2 Migratie in China
Meer openheid
communistische partij -> eenpartijstelsel -> strenge regering -> weinig inspraak
<1980 weinig contact met het ontwikkelde westen
>1980 meer openheid -> buitenlandse investeerders -> lage lonen -> meer industrie en werk
slimme studenten -> buitenland studeren -> brain drain
Snelle urbanisatie
1980 -> 20% Chinezen in steden - 2000 -> 50% Chinezen in steden
sociale bevolkingsgroei -> 300 miljoen migranten erbij
groei steden met 1 miljoen inwoners -> ook megasteden met 10 miljoen inwoners
armoede op platteland -> rijkdom in de steden
Hukou-systeem = blijven waar je bent geboren -> nu meer flexibel, soms streng geen voorzieningen/school/uitkering.
Shanghai, Shenzhen, Guangzou -> aan de kust -> veel fabrieken veel werk
leegloop tegen gaan -> Chongqing, Chengdu -> ontwikkelen/infrastructuur
6.3 Wonen in de stad
Hutongs
traditionele woonhofjes -> rechthoekige stratenpatroon -> dicht op elkaar wonen -> veel sociale controle -> hoge leefbaarheid en participatie
Oprukkende flats
hutongs platgegooid en flats teruggezet -> projectontwikkelaars zien hoge grondprijs, dus dure woonflats van ruim 60 etages
hutongbewoners wonen aan de rand van de stad, verder van het werk
sommigen blij met luxe van flat, sommigen boos, geen geld, ver van familie
Aanpassingen overheid
steeds meer inspraak
geen hutongs verwijderen, maar opknappen en restaurant/hotel
meer aandacht voor huisvesting migranten, geen krottenwijken
6.4 Bronnen: Werken, verkeer en milieu
autobezit groeit, lange files, veel vervuiling, geen milieueisen
maatregelen congestie -> kentekenrijden, autoloterij
tunnelbus inzetten, alleen groene auto`s in de stad, betere OV
de kolencentrales in China zijn de grootste vervuilers, ook koken op kolen -> nu filters op schoorstenen en koken op gas
smog = vervuilde giftige lucht, door fabrieken, huishoudens, auto`s -> luchtwegaandoeningen
lage lonen, grote fabriekshallen, slecht geventileerd, gevaarlijke stoffen
C.1 Guangzhou in de Parelrivierdelta
Kenmerken
Parelrivier = Xi Jiang -> Zuid China, vertakt, Parelrivierdelta -> Guangzhou
Hongkong was van Engeland en Macau was van Portugal
nu Hongkong het internationale financiële centrum en Macau gokstad
Hongkong
vroeger soort IJzeren Gordijn, mocht niet naar China -> nu opendeurpolitiek, buitenlandse fabrieken mochten komen -> lage lonen,
voorkant/front office = Hongkong en achterkant/back factory = fabrieken in China
Parelrivierdelta: een megaregio
Shenzhen -> vroeger vissersdorp nu megastad met 10 miljoen inwoners
migranten vertrokken naar provincie Guangdong -> naar productiehallen
metropolen = enorme agglomeraties, het stedelijk gebied, 45 miljoen inwoners
Guangzhou, Dongguan en Shenzhen bijna aan elkaar gegroeid = metropolitaan gebied, dorpen-in-steden
soms 50.000 migranten wonen op 1 km2
C.2 Shanghai in de Yangtzedelta
Kenmerken
Shanghai ligt in monding Chang Jiang = Yangtze, vanuit binnenland naar zee
een van de dichtstbevolkte stedelijke gebieden op aarde
de Yangtze heeft een achterland van 350 miljoen inwoners
Shanghai is de grootste zeehaven van de wereld
vroeger concessiegebieden = vrij handel gebieden
vroeger 3 delen -> Chinees gedeelte, Franse concessie en Engelse/Amerikaanse consessie
Shanghai nu
1992 -> open gebied, niet ongeschoold werk, maar diensten -> nu commerciële havenstad -> financiële steun van Beijing
Shanghai skyline = Pudong, financieel en commercieel centrum van China
Shanghai, Hongkong en Singapore = het financieel en commercieel centrum van heel Azië
C.3 De delta`s vergeleken
samen de krachtcentrales van China, 40% inkomen, 80% buitenland. inves.
Parelrivierdelta = werkplaats van China, Hongkong = opdrachtgever, Shanghai = het kantoor van China
ongeschoold werk verdwijnt nu meer richting binnenland China
Parelrivierdelta nu meer hightechbedrijven en dienstensector
Guangzhou nu veel universiteiten en een grote containerhaven
Grootstedelijke problemen
huisvesting migranten
verkeersproblemen
milieuvervuiling
slechte werkomstandigheden
scherpe segregatie
sociale ongelijkheid (gated community)
vergrijzing dreigt tekort aan werknemer (tweekindpolitiek)
concurrentie met de wereld en met megasteden onderling