Herhaling Examenstof AK Bevolking en ruimte 2025

Herhaling Examenstof AK

Bevolking & Ruimte

1 / 34
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 34 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Herhaling Examenstof AK

Bevolking & Ruimte

Bevolking & Ruimte

Nederland

4.1 Bevolkingsgroei in Nederland

Bevolkingsgroei

  • natuurlijke bevolkingsgroei -> geboorte - sterfte

  • sociale bevolkingsgroei -> immigratie - emigratie


  • absolute cijfers -> bijvoorbeeld in 2010 150.000 baby`s geboren

  • relatieve cijfers -> bijvoorbeeld 11‰, 11 baby`s per 1.000 inwoners

Verandering bevolking

  • nu vergrijzing 65 jarigen -> babyboom uit 1945

  • ontgroening -> de pil, carrière, bewust kinderloos

  • hoge levensverwachting -> betere zorg/medicijnen

Bevolkingspiramide, leeftijdsdiagram


  • links mannen, rechts vrouwen

  • vaak 2 verschillende uitleg van jaartallen, met kleur blauw/roze + zwarte lijn

Migratie

  • <1965 emigratieland -> vertrekken naar VS, Canada, Australië, N-Zeeland

  • >1965 immigratieland -> gastarbeiders (Turkije, Marokko), Nederlandse koloniën (Surinamers, Antillianen), vluchtelingen, seizoensmigranten (Europese Unie, Oost-Europeanen)

4.2 Regionale verschillen

Redenen migratie

  • arbeidsmigranten -> ongeschoold werk

  • kennismigranten -> hoogopgeleide baan (salaris)

  • gezinshereniging -> vader woont in NL, gezin volgt later

  • remigratie -> terug naar geboorteland

  • <2033 -> vestigingsoverschot - door migratie

  • >2033 -> sterfteoverschot - door vergrijzing

Bevolkingskrimp/bevolkingsafname

  • jongeren trekken naar de stad

  • voorzieningen (bakker) -> krimpend verzorgingsgebied -> de drempelwaarde wordt niet gehaald (min. klanten) -> voorzieningen verdwijnen (bakker - supermarkt)

  • reikwijdte neemt toe -> met de auto bereid verder te reizen

  • door krimp -> herinrichting van dorpen -> kleine - grote huizen, bakker/slager - grote supermarkt

4.3 De verstedelijking van Nederland

De stad in en de stad weer uit

  • >1870 industrialisatie, urbanisatie, verstedelijking, tot 1960 -> wonen platteland naar stad voor werk

  • >1960 suburbanisatie, tot 1980 -> stad naar platteland, voor meer ruimte en grotere huizen

  • industrieën verdwenen ook uit de steden

  • 1980> re-urbanisatie, toename inwoners -> door ruimtegebruik, herinrichting, functieaanpassing meer woon- en leefruimte

Gevolgen suburbanisatie

  • nieuwe woonwijken bij de steden (Leidsche Rijn)

  • dorpen groeiden aan steden vast -> agglomeratie (Leidsche Rijn, Utrecht)

  • agglomeraties groeiden aan elkaar -> stedelijk gebied/zone (Randstad)

  • verstedelijking platteland

4.4 De Randstad

Ontstaan en groei

  • >1300 grote steden ontstaan, goed bereikbaar per water -> historische stadskern (concentrisch groeimodel), hoge bebouwingsdichtheid, kronkelig stratenpatroon

  • stedelijk gebied zoals Randstad, meerkernen groeimodel (meer steden)

  • Amsterdam-banken, Rotterdam-haven, Den Haag-bestuur, Utrecht-handel.

Woonkwaliteit

  • woonwijken met goedkope huurwoningen-> slechte leefbaarheid, onveilig gevoel, slecht onderhoud aan huizen/wegen, weinig recreatie voorzieningen

Bereikbaarheid en infrastructuur


  • forensen -> reizen tussen woon- en werkplaats

  • fileproblemen -> zorgen voor congestie, bereikbaarheid neemt af

  • verbeterde infrastructuur -> verbreden snelwegen, OV aanpakken, spoorwegen verdubbelen

4.5 Bronnen: Strijd om de ruimte

  • rond Schiphol recreëren, maar liever niet wonen

  • Schiphol moet de ruimte krijgen om te groeien, eventueel richting zee

  • gemeente Haarlemmermeer -> Schiphol -> nieuwbouw voor de gemeente wordt lastig in de toekomst

  • Schiphol, mainport, banenmotor -> 300.000 banen

  • gemeente Haarlemmermeer -> Schiphol -> Hoofddorp -> Nieuw-Vennep -> door suburbanisatie ontstaan -> bestemmingsplannen moeten worden gewijzigd en de ruimtelijke ordening aangepast voor groei

  • Schiphol -> lawaai, andere vliegroutes, niet boven woonwijken, stille vliegtuigen

Bevolking & Ruimte

Duitsland

5.1 Bevolkingsgroei in Duitsland

Bevolkingsgroei

  • >1950, groei 69 miljoen

  • >1972, sterfteoverschot

  • tot 2002, 82,5 miljoen -> daarna meer afname, meer sterven dan geboren

  • groei kwam door sociale bevolkingsgroei

  • 2050 -> 12% 80 jaar >

Migratie


  • >1950 migranten -> volkduitsers, gastarbeiders (Turkije), vluchtelingen

Leeftijdsopbouw

  • vergrijzing -> geboortegolf na 1950

  • ontgroening >1964 blijvend dalend geboortecijfer, pil, kinderloos

  • demografisch transitiemodel -> overgang van hoge sterfte- en geboortecijfers, naar lage sterfte- en geboortecijfers

5.2 Regionale verschillen

Oost Duitsland

  • vertrekoverschotten -> oud-communistisch -> Sovjet-Unie -> dictatuur -> geen vrijheid -> geen welvaart nu vertrek naar West Duitsland

  • platteland moest moderniseren, landarbeiders verloren banen

  • platteland liep leeg, steden stroomden vol

  • jonge mensen naar de steden, oude mensen bleven achter

  • oude industrie -> krimpt -> Ruhrgebied, Saarland

  • belangrijke afstotingsfactor = geen werk

  • München groeit = aantrekkingsfactor -> moderne industrie en dienstensector

5.3 De verstedelijking van Duitsland

Stedelijke gebieden

  • Ruhrgebied -> industrie

  • Bremen en Hamburg -> zeehaven

  • Berlijn -> hoofdstad, regering/parlement

  • Frankfurt -> financiële hoofdstad

  • Stuttgart en München -> hightech

Berlijn

  • 1961 - 1989, gedeelde stad -> West Berlijn/West Duitsland, Oost Berlijn/Oost Duitsland

  • 1990, hereniging -> vervallen wijken, nieuw stadscentrum

  • vertrekoverschotten in binnenstad en flatwijken, arme migranten blijven achter -> segregatie (scheiding) -> weinig integratie

  • sociale ongelijkheid is groter geworden -> verschillen in kans op werk, welvaart en gezondheid zijn groot

5.4 Het Ruhrgebied

Kenmerken

  • >1870 opkomst door mijnbouw en industrie -> hoogovens, ijzererts/staal

  • bij de mijnen ook woonwijken -> snel gegroeid zonder landschap inrichting = geen centrum, geen scholen, geen kerken

  • Kohlenpott = Ruhrgebied -> luchtvervuiling steenkool, bodemvervuiling industrie, afvalwater en open riolen in rivieren.

  • 1960 -> fabrieken sluiten in Ruhrgebied -> moderne hightech en diensten

  • inwonertal blijft afnemen

Verbeteringen Ruhrgebied

  • mijnen = natuurgebieden

  • afvalbergen = groene heuvels

  • gebouwen = musea

  • industrieterreinen = uitgaanscentra CentrO - Oberhausen

  • arbeiderswoningen = moderne woonwijken

  • afvalwater = waterzuiveringsinstallaties

5.5 Bronnen: Duitsland en Nederland

  • piek geboortegolf DU 1963 / NL 1945

  • daling geboortecijfer DU 1964 / NL 1946

  • DU sterfteoverschot / NL geboorteoverschot

Bevolking & Ruimte

China

6.1 Bevolking in China

Kenmerken

  • bevolkingsspreiding -> oosten dichtbevolkt, Beijing, Shanghai, Guangzhou

  • westen dun bevolkt -> te koud, te droog, te hoog

  • Han-Chinezen = de echte Chinezen 90% -> verhuizen westen -> huis, werk


Eenkindpolitiek


  • 1970 -> gemid. 5 kinderen

  • 1979 -> eenkindpolitiek ingegaan

  • platteland meer voor meewerken

  • 2015 -> tweekindpolitiek ingegaan

Nadelen eenkindpolitiek


  • kleine keizertjes

  • meisjes abortus/dood/adoptie

  • jongensoverschot, 40 miljoen

6.2 Migratie in China

Meer openheid

  • communistische partij -> eenpartijstelsel -> strenge regering -> weinig inspraak

  • <1980 weinig contact met het ontwikkelde westen

  • >1980 meer openheid -> buitenlandse investeerders -> lage lonen -> meer industrie en werk

  • slimme studenten -> buitenland studeren -> brain drain

Snelle urbanisatie

  • 1980 -> 20% Chinezen in steden - 2000 -> 50% Chinezen in steden

  • sociale bevolkingsgroei -> 300 miljoen migranten erbij

  • groei steden met 1 miljoen inwoners -> ook megasteden met 10 miljoen inwoners

  • armoede op platteland -> rijkdom in de steden

  • Hukou-systeem = blijven waar je bent geboren -> nu meer flexibel, soms streng geen voorzieningen/school/uitkering.

  • Shanghai, Shenzhen, Guangzou -> aan de kust -> veel fabrieken veel werk

  • leegloop tegen gaan -> Chongqing, Chengdu -> ontwikkelen/infrastructuur

6.3 Wonen in de stad

Hutongs

  • traditionele woonhofjes -> rechthoekige stratenpatroon -> dicht op elkaar wonen -> veel sociale controle -> hoge leefbaarheid en participatie

Oprukkende flats


  • hutongs platgegooid en flats teruggezet -> projectontwikkelaars zien hoge grondprijs, dus dure woonflats van ruim 60 etages

  • hutongbewoners wonen aan de rand van de stad, verder van het werk

  • sommigen blij met luxe van flat, sommigen boos, geen geld, ver van familie

Aanpassingen overheid

  • steeds meer inspraak

  • geen hutongs verwijderen, maar opknappen en restaurant/hotel

  • meer aandacht voor huisvesting migranten, geen krottenwijken

6.4 Bronnen: Werken, verkeer en milieu

  • autobezit groeit, lange files, veel vervuiling, geen milieueisen

  • maatregelen congestie -> kentekenrijden, autoloterij

  • tunnelbus inzetten, alleen groene auto`s in de stad, betere OV

  • de kolencentrales in China zijn de grootste vervuilers, ook koken op kolen -> nu filters op schoorstenen en koken op gas

  • smog = vervuilde giftige lucht, door fabrieken, huishoudens, auto`s -> luchtwegaandoeningen

  • lage lonen, grote fabriekshallen, slecht geventileerd, gevaarlijke stoffen

C.1 Guangzhou in de Parelrivierdelta

Kenmerken

  • Parelrivier = Xi Jiang -> Zuid China, vertakt, Parelrivierdelta -> Guangzhou

  • Hongkong was van Engeland en Macau was van Portugal

  • nu Hongkong het internationale financiële centrum en Macau gokstad

Hongkong


  • vroeger soort IJzeren Gordijn, mocht niet naar China -> nu opendeurpolitiek, buitenlandse fabrieken mochten komen -> lage lonen,

  • voorkant/front office = Hongkong en achterkant/back factory = fabrieken in China

Parelrivierdelta: een megaregio

  • Shenzhen -> vroeger vissersdorp nu megastad met 10 miljoen inwoners

  • migranten vertrokken naar provincie Guangdong -> naar productiehallen

  • metropolen = enorme agglomeraties, het stedelijk gebied, 45 miljoen inwoners

  • Guangzhou, Dongguan en Shenzhen bijna aan elkaar gegroeid = metropolitaan gebied, dorpen-in-steden

  • soms 50.000 migranten wonen op 1 km2

C.2 Shanghai in de Yangtzedelta

Kenmerken

  • Shanghai ligt in monding Chang Jiang = Yangtze, vanuit binnenland naar zee

  • een van de dichtstbevolkte stedelijke gebieden op aarde

  • de Yangtze heeft een achterland van 350 miljoen inwoners

  • Shanghai is de grootste zeehaven van de wereld

  • vroeger concessiegebieden = vrij handel gebieden

  • vroeger 3 delen -> Chinees gedeelte, Franse concessie en Engelse/Amerikaanse consessie

Shanghai nu

  • 1992 -> open gebied, niet ongeschoold werk, maar diensten -> nu commerciële havenstad -> financiële steun van Beijing

  • Shanghai skyline = Pudong, financieel en commercieel centrum van China

  • Shanghai, Hongkong en Singapore = het financieel en commercieel centrum van heel Azië

C.3 De delta`s vergeleken

  • samen de krachtcentrales van China, 40% inkomen, 80% buitenland. inves.

  • Parelrivierdelta = werkplaats van China, Hongkong = opdrachtgever, Shanghai = het kantoor van China

  • ongeschoold werk verdwijnt nu meer richting binnenland China

  • Parelrivierdelta nu meer hightechbedrijven en dienstensector

  • Guangzhou nu veel universiteiten en een grote containerhaven

Grootstedelijke problemen

  • huisvesting migranten

  • verkeersproblemen

  • milieuvervuiling

  • slechte werkomstandigheden

  • scherpe segregatie

  • sociale ongelijkheid (gated community)

  • vergrijzing dreigt tekort aan werknemer (tweekindpolitiek)

  • concurrentie met de wereld en met megasteden onderling