=
Literaire gesprekken
EN HET BELANG HIERVAN
Oktober 2025
Shirley van der Meer
=
Literaire gesprekken
EN HET BELANG HIERVAN
Oktober 2025
Shirley van der Meer
Wat hoop je uit deze workshop mee te nemen?
Leerdoelen en waarom:
Het bieden van evidence-informed inzicht in het belang van literaire gesprekken voor het vergroten van leesbegrip en leesbevlogenheid bij leerlingen in het basisonderwijs.
Het aanreiken van concrete handvatten en praktische tools waarmee leerkrachten zelf literaire gesprekken in hun eigen klaspraktijk kunnen vormgeven en implementeren.
Zodat lezen niet alleen een vaardigheid wordt, maar ook een betekenisvolle, interactieve en motiverende leerervaring.
Aanleiding
=
Na onderzoek onder leerlingen en leerkrachten over het begrijpend lezen onderwijs, kwamen de volgende problemen naar voren:
l
[
Gewenste situatie
THEORIE
Overgenomen uit Structured Literacy: What It Is and Why It Matters, door S. Hurst, z.d.
Scarborough’s Reading Rope (2001)
Leesstrategieën
Veel lesmethodes voor begrijpend lezen die in het basisonderwijs gebruikt worden, maken gebruik van het aanleren van leesstrategieën.
Het toepassen van effectieve leesstrategieën is essentieel voor succesvol begrijpend lezen, naast het verbinden van achtergrondkennis met de tekstinformatie (Dew et al.,2021).
Alleen het gebruik van leesstrategieën is niet voldoende, ook een uitgebreide woordenschat is noodzakelijk voor diep begrip van de tekst (Rosado & Caro, 2018).
Het versterken van woordenschat laat de strategische leesvaardigheden toenemen (Scarborough, 2001).
Achtergrond
kennis
Verbaal redeneren
Verbaal redeneren omvat het begrijpen van geschreven tekst, het verwerken van de informatie hierin en het vermogen dit te analyseren. Het is nauw verbonden met kritisch denkvermogen, probleemoplossende vaardigheden, taalontwikkeling en het herkennen van patronen. Het kan gestimuleerd worden door leerlingen bij gesprekken en discussies te betrekken over de onderwerpen die ze leren bij de lessen en opdrachten.
Dit helpt hen om beter na te denken en diepere denkvaardigheden te ontwikkelen, zoals het toepassen, analyseren, samenvoegen en evalueren van informatie. Het stimuleert ook creatief denken. Door met elkaar in gesprek te gaan kunnen leerlingen hun communicatieve vaardigheden verbeteren, leren hun ideeën en meningen te verwoorden, en oefenen ze met luisteren naar, bevragen en begrijpen van wat anderen zeggen (Cashin, 2011).
geletterdheid
Doel van het (basis)onderwijs is onder meer dat leerlingen een bepaald niveau van functionele geletterdheid bereiken. Dit houdt in dat ze geschreven taal moeten kunnen hanteren in allerlei voorkomende maatschappelijke situaties. Laaggeletterdheid of functioneel analfabetisme betekent dat een persoon niet in staat is om lees-, schrijf- en rekenvaardigheden te gebruiken voor zijn of haar eigen ontwikkeling en die van de gemeenschap (Vágvölgyi et al., 2016).
Het referentieniveau taal wat zoveel mogelijk leerlingen bij het verlaten van de basisschool moeten hebben is 1F, dit is iets boven E6 niveau. Om mee te kunnen doen in de maatschappij is minimaal 2F niveau nodig (Rijksoverheid, z.d.).
Didactische onderbouwing
Onderbouwing vanuit literatuur
Recente literatuur
Werkgeheugen
Werkgeheugen is een van de drie kern executieve functies, samen met cognitieve flexibiliteit en inhibitie. Het stelt ons in staat om informatie tijdelijk op te slaan en te manipuleren, wat nodig is voor het uitvoeren van complexe taken. Het meest gebruikte model voor werkgeheugen is afkomstig van Baddeley & Hitch (1974), en beschrijft het visuospatial sketchpad voor visuele informatie en de phonological loop voor verbale informatie. Het central executive systeem zorgt voor coördinatie en integratie van informatie die is opgeslagen in deze twee systemen, en stuurt de aandacht en verwerking van informatie uit het langetermijngeheugen. De episodic buffer vormt de informatie uit de verschillende systemen samen tot betekenisvolle brokken.
Figuur | 'multi-component working memory revision' (Baddeley & Hitch, 2003
praktijk
Opbouw lessenserie
LES 1