Procenten, breuken en kommagetallen

Procenten, breuken en kommagetallen

1 / 29
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 29 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Procenten, breuken en kommagetallen

Open met het idee dat leerlingen deze drie schrijfwijzen al kennen uit winkels, geld, toetsen en verhoudingen. Benoem dat de les laat zien dat ze vaak dezelfde hoeveelheid voorstellen, maar anders worden opgeschreven.

Leerdoel

Ik kan procenten, breuken en kommagetallen met elkaar vergelijken en omzetten.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden of voorbeelden koppel jij aan procenten, breuken en kommagetallen?

Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: korting, helft, pizza, geld, komma, delen, procent, meten, cijfers, verhouding.

Breuken: een deel van een geheel

Een breuk laat zien dat iets in gelijke delen is verdeeld.


  • teller: hoeveel delen je hebt

  • noemer: in hoeveel gelijke delen het geheel is verdeeld

  • Voorbeeld: bij 3/4 heb je 3 van de 4 gelijke delen

Benadruk dat de noemer niet zegt hoeveel er over zijn, maar in hoeveel gelijke stukken het geheel verdeeld is. Dat misverstand komt vaak voor.

Breuken in een situatie

Breuken kom je vaak tegen in het dagelijks leven.


  • 1/2 pizza = een halve pizza

  • 1/4 uur = 15 minuten

  • 3/5 van een klas = 3 van elke 5 leerlingen

Koppel de voorbeelden aan concrete beelden. Laat zien dat een breuk niet alleen over taarten gaat, maar ook over tijd, aantallen en lengtes.

Gelijkwaardige breuken

Sommige breuken zien er anders uit, maar betekenen hetzelfde.


  • 1/2 = 2/4 = 4/8

  • Je maakt een gelijkwaardige breuk door teller en noemer met hetzelfde getal te vermenigvuldigen of te delen

  • De waarde van de breuk blijft dan gelijk

Leg uit dat je de breuk groter of kleiner opschrijft, maar niet verandert van hoeveelheid. Gebruik eventueel een rechthoek in 2, 4 en 8 gelijke delen als visueel beeld.

Breuken vereenvoudigen

Een breuk vereenvoudigen betekent dat je haar zo klein mogelijk opschrijft.


  • 6/8 = 3/4

  • Deel teller en noemer door hetzelfde getal

  • Kies liefst de grootste deler die in beide past

Noem dat vereenvoudigen handig is om sneller te vergelijken en rekenen. Als leerlingen moeite hebben, laat eerst de gemeenschappelijke delers zoeken.

Welk getal is de noemer in de breuk 3/4?

A

3

B

4

C

7

D

1

Toetst teller/noemer. Veelgemaakte fout: leerlingen noemen de teller in plaats van de noemer.

Vul de juiste woorden in

Een breuk laat zien dat iets in gelijke delen is verdeeld. De teller zegt hoeveel delen je hebt. De noemer laat zien in hoeveel delen het geheel is verdeeld. Sommige breuken zijn gelijkwaardig en betekenen dus hetzelfde. Een breuk kun je ook vereenvoudigen door teller en noemer door hetzelfde getal te delen.

teller
noemer
gelijkwaardig
vereenvoudigen
kommagetal
procent
honderd
vergelijken

Alle kernbegrippen komen uit het eerste blok over breuken.

Waarom zijn 6/8 en 3/4 evenveel waard?

Bespreek dat 6/8 en 3/4 dezelfde waarde hebben, omdat teller en noemer door hetzelfde getal zijn gedeeld. Leerlingen mogen ook verwijzen naar gelijke delen van hetzelfde geheel.

Kommagetallen als decimale vorm

Een kommagetal is een andere manier om een deel van een geheel te schrijven.


  • 0,5 betekent vijf tienden

  • 0,25 betekent vijfentwintig honderdsten

  • Kommagetallen passen goed bij geld en meten

Leg uit dat de cijfers na de komma een plaatswaarde hebben: tienden, honderdsten, duizendsten. Houd het bij deze namen en maak de koppeling met euro's en meters.

Van breuk naar kommagetal

Je zet een breuk om naar een kommagetal door te delen.


  • 1/2 = 1 ÷ 2 = 0,5

  • 3/4 = 3 ÷ 4 = 0,75

  • 1/5 = 1 ÷ 5 = 0,2

Benadruk dat de teller gedeeld wordt door de noemer. Laat zien dat sommige leerlingen het omdraaien; benoem dat expliciet als veelgemaakte fout.

Van kommagetal naar breuk

Kijk naar het aantal cijfers achter de komma.


  • 0,4 = 4/10 = 2/5

  • 0,75 = 75/100 = 3/4

  • 1,2 = 12/10 = 6/5


Vereenvoudig de breuk als dat kan.

Noem dat 1,2 groter is dan 1 en dus een breuk kan geven met een teller die groter is dan de noemer. Dat helpt bij begrip van onechte breuken.

Kommagetallen vergelijken

Vergelijk kommagetallen op plaatswaarde.


  • Kijk eerst naar de hele getallen

  • Zijn die gelijk? Kijk dan naar tienden, daarna naar honderdsten

  • 0,8 > 0,75

  • 1,05 < 1,5

Veel leerlingen denken dat 1,05 groter is dan 1,5 omdat 05 als 5 gelezen wordt. Benadruk de plaatswaarde rustig en schrijf eventueel 1,50 ernaast.

Hoe zet je 3/4 om naar een kommagetal?

A

3 ÷ 4

B

4 ÷ 3

C

3 × 4

D

4 - 3

Controleert de kernstap: teller gedeeld door noemer. Afleider 4 ÷ 3 pakt de veelgemaakte omdraaifout mee.

Vul de juiste getallen in

Een kommagetal is een decimale vorm. De breuk 1/2 wordt als kommagetal 0,5. De breuk 3/4 wordt 0,75. Bij vergelijken op plaatswaarde geldt dat 0,8 groter is dan 0,75.

0,5
0,75
0,8
0,75
0,4
0,25
1,5
0,08

Sluit aan op omzetten en vergelijken van kommagetallen.

Wat vind jij nu het lastigst bij kommagetallen?

1

Plaatswaarde

2

Omzetten

3

Vergelijken

4

Nog niets

Deze slide heeft geen instructies

Procent betekent per honderd

Een procent is een manier om een verhouding te schrijven.


  • 1% = 1/100 = 0,01

  • 25% = 25/100

  • 100% is het hele geheel

  • 50% is de helft

Koppel 'pro cent' aan 'per honderd'. Dat woordidee helpt leerlingen om omzettingen logischer te vinden in plaats van uit het hoofd te leren.

Procenten in het dagelijks leven

Procenten worden veel gebruikt.


  • korting in winkels

  • rente op spaargeld

  • batterijniveau van een telefoon

  • scores en slagingspercentages

Laat leerlingen zien dat procenten vooral handig zijn om snel delen van 100 te vergelijken, ook als de totale hoeveelheden verschillen.

Van procent naar kommagetal en breuk

Je kunt een procent op twee manieren omzetten.


  • 40% = 40/100 = 0,40 = 0,4

  • 7% = 7/100 = 0,07

  • 125% = 125/100 = 1,25


De stap naar kommagetal is delen door 100.

Noem dat niet elk percentage kleiner is dan 100%. Bij groei, opslag of meer dan het geheel kan een percentage boven de 100 uitkomen.

Van kommagetal of breuk naar procent

Om naar procenten te gaan, maak je de verhouding 'per 100'.


  • 0,3 = 30%

  • 0,08 = 8%

  • 3/4 = 75%

  • 1/5 = 20%

Bij kommagetallen kun je zeggen: vermenigvuldig met 100. Bij breuken is het handig om eerst naar een kommagetal of een noemer van 100 te gaan, als dat makkelijk kan.

Drie schrijfwijzen, één waarde

Breuken, kommagetallen en procenten kunnen exact dezelfde hoeveelheid voorstellen.


  • 1/2 = 0,5 = 50%

  • 1/4 = 0,25 = 25%

  • 3/4 = 0,75 = 75%

  • 1/5 = 0,2 = 20%

Dit is het kerninzicht van de les. Laat zien dat de vorm verandert, maar de waarde gelijk blijft. Een overzichtstabel op het bord kan hier helpen.

Kiezen welke vorm handig is

De situatie bepaalt welke schrijfwijze het handigst is.


  • breuk: verdelen in gelijke delen

  • kommagetal: meten en geldbedragen

  • procent: vergelijken per 100 en kortingen

Maak duidelijk dat leerlingen niet alleen moeten kunnen omzetten, maar ook herkennen welke vorm het meest logisch is in een context.

Welke drie schrijfwijzen hebben dezelfde waarde?

A

1/4, 0,25, 25%

B

1/4, 0,4, 25%

C

1/5, 0,25, 20%

D

3/4, 0,5, 75%

Toetst het kerninzicht: drie schrijfwijzen, één waarde.

Maak de omzettingen compleet

Een procent betekent per honderd. Daardoor is 40% gelijk aan 0,4. Ook kun je schrijven dat 3/4 gelijk is aan 75%. Welke vorm handig is, hangt af van de situatie.

40%
0,4
3/4
75%
4%
0,04
25%
1/5

Verbindt procenten met breuken en kommagetallen in één oefening.

Wanneer kies jij liever procenten dan een breuk?

Bespreek dat procenten handig zijn bij vergelijken per 100 en kortingen, kommagetallen bij geld en meten, en breuken bij verdelen in gelijke delen. Meerdere goede contexten zijn mogelijk.

Wat heb jij vandaag het best geleerd?

Laat leerlingen kort terugkijken op hun leerwinst. Mogelijke antwoorden: omzetten tussen vormen, beter vergelijken, inzicht dat de waarde gelijk blijft.

Welk onderdeel vond jij het lastigst?

Gebruik de antwoorden om te zien waar extra herhaling nodig is, bijvoorbeeld bij plaatswaarde of omzetten tussen vormen.

Begrippenlijst

breuk - een deel van een geheel, geschreven met teller en noemer

teller - het bovenste getal van een breuk

noemer - het onderste getal van een breuk

gelijkwaardige breuk - een andere breuk met dezelfde waarde

vereenvoudigen - een breuk zo klein mogelijk opschrijven

kommagetal - een getal met een komma dat delen van een geheel aangeeft

procent - een verhouding per honderd

Deze slide heeft geen instructies