Vraag en elasticiteit (Economie vwo), les 2: Examentraining

• newEditor
• Economie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introductie

Examentraining met vragen over individueel naar collectief, verschuiving van de vraaglijn, prijselasticiteit berekenen en inkomens- en kruislingse elasticiteit.

MARKT · VRAAG EN ELASTICITEIT

Examentraining

Vraag en elasticiteit: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Jean Housen / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

MARKT · VRAAG EN ELASTICITEIT

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over vraaglijnen, verschuivingen en elasticiteiten beantwoorden en berekenen.

MARKT · VRAAG EN ELASTICITEIT

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: welk goed, welke verandering (eigen prijs, inkomen, prijs van een ander goed) en wat is het beginpunt?

• 2. Bereken: de procentuele verandering: (nieuw - oud) : oud x 100.

• 3. Deel: % verandering Qv door die van de oorzaak: Ep, Ey of kruislingse elasticiteit.

• 4. Beoordeel: het teken en de grootte: prijselastisch of prijsinelastisch, inferieur, normaal of luxe, substituten of complementen.

MARKT · VRAAG EN ELASTICITEIT

Vraagtype 1: individueel naar collectief

• Lees bij elke prijs de hoeveelheid van elke vrager af en tel die op.

• Een vrager met een betalingsbereidheid onder de prijs vraagt niets.

• De knik in de collectieve vraaglijn ligt bij de laagste hoogste betalingsbereidheid.

• Hoeveelheden tel je op, de prijzen blijven gelijk.

Bij P = 3 vraagt Eva 7 en Finn 5 eenheden. Gijs wil maximaal 2 betalen. Qv samen?

A

14 eenheden

B

10 eenheden

C

12 eenheden

D

15 eenheden

Gijs wil maximaal 2 betalen en vraagt bij P = 3 niets. Eva en Finn: 7 + 5 = 12. Verwachte fout: Gijs toch meetellen (14).

Twee vragers willen maximaal 9 en 5 euro betalen. Waar knikt de collectieve lijn?

A

Bij P = 9

B

Bij P = 7

C

Bij P = 5

D

Bij P = 14

De vrager met de laagste hoogste betalingsbereidheid (5) valt bij P = 5 weg: daar zit de knik. Verwachte fout: 9 kiezen, of de bedragen optellen (14).

MARKT · VRAAG EN ELASTICITEIT

Parallelle verschuiving van Qv0 naar Qv1

Vraagtype 2: verschuiving van de vraaglijn

• Vraag eerst: verandert de eigen prijs (langs de lijn) of iets anders (verschuiving)?

• Meer behoefte, meer vragers of hoger inkomen bij een normaal goed: naar rechts.

• Duurder substituut: naar rechts. Duurder complement: naar links.

• Teken de nieuwe lijn parallel aan de oude: de helling blijft gelijk.

Image credit: LessonUp Studio (eigen grafiek), CC0

Het aantal vragers naar sporttickets daalt. Wat doet de collectieve vraaglijn?

A

Parallelle verschuiving naar links

B

Parallelle verschuiving naar rechts

C

Beweging langs de lijn naar rechts

D

De vraaglijn wordt vlakker, hij draait

Minder vragers betekent bij elke prijs minder vraag: parallel naar links. Verwachte fout: een beweging langs de lijn kiezen.

De prijs van margarine stijgt. Hoe verschuift de vraaglijn naar boter?

A

Naar links: de goederen zijn substituten

B

Naar rechts: de goederen zijn complementen

C

Naar links: de goederen zijn complementen

D

Naar rechts: de goederen zijn substituten

Margarine en boter vervangen elkaar: duurdere margarine geeft bij elke prijs meer vraag naar boter, dus naar rechts. Verwachte fout: de richting omdraaien.

MARKT · VRAAG EN ELASTICITEIT

Vraagtype 3: prijselasticiteit berekenen

• Bereken %P en %Qv vanuit het beginpunt en deel: Ep = %Qv : %P.

• Bij Qv = -aP + b vul je beide prijzen in om Qv uit te rekenen.

• |Ep| groter dan 1 is prijselastisch, kleiner dan 1 prijsinelastisch.

• Het beginpunt bepaalt de uitkomst: A naar B geeft een andere Ep dan B naar A.

Qv = -20P + 500. P van 5 naar 10 euro. Wat is Ep voor dit segment?

A

-4

B

-0,25

C

+0,25

D

-0,5

Qv(5) = 400, Qv(10) = 300. P: +5 : 5 = +100%. Qv: -100 : 400 = -25%. Ep = -25 : +100 = -0,25. Verwachte fouten: -4 (omgedraaid), +0,25 (teken), -0,5 (P als +50% genomen, met het eindpunt als basis).

Ep = -0,4 en de prijs stijgt 15%. Qv was 500. Wat is Qv nu?

A

470

B

530

C

425

D

498

Qv verandert met -0,4 x 15 = -6%: 500 x 0,94 = 470. Verwachte fouten: +6% (530), -15% (425) of -0,4% (498).

MARKT · VRAAG EN ELASTICITEIT

Vraagtype 4: inkomen en kruislingse elasticiteit

• Ey = %Qv : %inkomen. Kruislingse elasticiteit = %Qv goed A : %prijs goed B.

• Ey kleiner dan 0: inferieur. Tussen 0 en 1: normaal. Groter dan 1: luxe.

• Kruislingse elasticiteit positief: substituten. Negatief: complementen.

• Bij de kruislingse elasticiteit staat de prijs van het andere goed in de noemer.

Inkomen van 2000 naar 2400 per maand, restaurantbezoeken van 10 naar 14. Wat klopt?

A

Normaal goed, want Ey = 0,5

B

Inferieur goed, want Ey = -2

C

Luxe goed, want Ey = 2

D

Luxe goed, want Ey = 0,5

Inkomen +400 : 2000 = +20%. Bezoeken +4 : 10 = +40%. Ey = 40 : 20 = 2, groter dan 1: luxe. Verwachte fout: de deling omdraaien (0,5).

Voor goed X is Ey = 0,4 en Ek ten opzichte van goed Y is -0,6. Wat klopt?

A

X is een inferieur goed, X en Y zijn complementen

B

X is een normaal goed, X en Y zijn complementen

C

X is een normaal goed, X en Y zijn substituten

D

X is een luxe goed, X en Y zijn substituten

Ey = 0,4 ligt tussen 0 en 1: normaal. Ek = -0,6 is negatief: complementen. Verwachte fout: de tekens van Ey en Ek verwarren.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Individueel naar collectief

2

Verschuiving van de vraaglijn

3

Prijselasticiteit berekenen

4

Inkomen en kruislingse elasticiteit

Herhaal het vraagtype met de meeste stemmen.

MARKT · VRAAG EN ELASTICITEIT

Tips voor op het examen

• Procentuele verandering: altijd (nieuw - oud) : oud, met het beginpunt als basis.

• Prijs van het goed zelf: langs de lijn. Alles anders: verschuiving van de lijn.

• Prijselastisch of prijsinelastisch beoordeel je op |Ep|, zonder minteken.

• Kruislingse elasticiteit: prijs van het andere goed in de noemer, het teken bepaalt substituut of complement.