D-toets Rekenen met Getallen
D-toets Rekenen met Getallen
Open met de afspraak: zonder rekenmachine, met kladblaadje naast de laptop. De les volgt de volgorde van het hoofdstuk en blijft volledig laptopgeschikt.
Lesdoel
Ik kan sommen met hele getallen, kommagetallen en grote getallen zonder rekenmachine uitrekenen en controleren.
Deze slide heeft geen instructies
Welke rekensom zonder rekenmachine vind jij vaak lastig?
Gebruik de woordwolk als activering van voorkennis. Verwachte woorden: delen, lenen, komma's, grote getallen, tafels, onthouden.
Start & instructie
Rekenmachine uit
Leg kladpapier en pen naast je laptop
Werk stap voor stap
Typ antwoorden netjes in
Controleer na elke som de uitwerking
De oorspronkelijke lesopzet noemt een openingsvraag over kladpapier. Omdat deze versie alleen contentslides bevat, staat de instructie hier als vaste startinformatie.
Heb je kladpapier en pen klaar naast je laptop?
Ja, allebei
Alleen papier
Alleen pen
Nog niet
Deze slide heeft geen instructies
Optellen onder elkaar
Bij optellen werk je van rechts naar links.
eenheden
tientallen
honderdtallen
onthouden als een kolom samen 10 of meer is
Benadruk kolomsgewijs werken en het netjes onder elkaar zetten van cijfers, ook al vullen leerlingen alleen het eindantwoord in op de laptop.
Optellen
Reken uit:
208 + 417 = 625
572 + 339 = 911
3.098 + 908 = 4.006
74.807 + 6.124 = 80.931
Gebruik Nederlandse notatie met punt als duizendtalscheiding. Laat leerlingen zien dat 3.098 hier drieduizend achtennegentig betekent.
Uitwerking optellen
208 + 417 → 200 + 400 = 600 en 8 + 17 = 25, samen 625
572 + 339 → 572 + 300 = 872, daarna + 39 = 911
3.098 + 908 → 3.098 + 900 = 3.998, daarna + 8 = 4.006
74.807 + 6.124 → 74.807 + 6.000 = 80.807, daarna + 124 = 80.931
Hier staat een compacte stapsgewijze controle, passend bij zelfcorrectie na invoer.
Contextsom optellen
Amira verdient in januari € 1.776.
Ze krijgt € 139 reiskostenvergoeding.
Totaal:
1.776 + 139 = 1.915
Antwoord: € 1.915
Wijs erop dat leerlingen alleen het getal intypen als dat gevraagd wordt, dus zonder euroteken als de instructie dat zegt.
Wat is 572 + 339?
901
911
921
811
Correct is 911. Veelgemaakte fout: tientallen of honderdtallen verkeerd meenemen.
Optellen stap voor stap
Bij optellen werk je van rechts naar links. Als een kolom samen 10 of meer is, moet je onthouden. Bij Amira reken je 1.776 + 139 en krijg je als totaal 1.915.
De drie kernwoorden komen letterlijk uit de vorige slides: rechts, onthouden, totaal.
Aftrekken met lenen
Bij aftrekken kijk je per kolom of het bovenste cijfer groot genoeg is.
zo niet: lenen van de kolom links
daarna reken je de kolom uit
werk rustig van rechts naar links
Gebruik het woord 'lenen' omdat dat herkenbaar is voor VMBO-BK. Eventueel ook benoemen als 'onthouden bij min'.
Aftrekken
Reken uit:
7.179 - 3.389 = 3.790
9.076 - 4.087 = 4.989
Deze slide heeft geen instructies
Uitwerking aftrekken
7.179 - 3.389
9 - 9 = 0
7 - 8 kan niet, dus lenen → 17 - 8 = 9
0 - 3 kan niet, dus lenen → 10 - 3 = 7
6 - 3 = 3
Antwoord: 3.790
9.076 - 4.087 = 4.989
Bij 9.076 - 4.087 zit het lastige deel in 6 - 7 en daarna 6 - 8. Licht dit mondeling toe als extra voorbeeld.
Contextsom aftrekken
Pompoen van Amir: 5.783 gram
Pompoen van Dounia: 7.213 gram
Verschil:
7.213 - 5.783 = 1.430
Antwoord: 1.430 gram
Benadruk dat 'verschil' betekent: grootste getal min kleinste getal.
Welk verschil hoort bij de pompoenen?
1.330 gram
1.430 gram
1.530 gram
2.430 gram
Laat leerlingen eerst het grootste getal nemen: 7.213 - 5.783 = 1.430.
Wat moet je lenen bij 7.179 - 3.389?
Bespreek dat leerlingen kunnen noemen: lenen bij 7 - 8, lenen bij 0 - 3, of 'van rechts naar links'.
Vermenigvuldigen slim aanpakken
Je kunt grote keersommen splitsen.
in tientallen en eenheden
of bijna-sommen gebruiken
daarna tel je de deelantwoorden op
Voorbeelden op volgende slides gebruiken beide strategieën: splitsen en bijna-sommen.
Vermenigvuldigen
Reken uit:
7 × 19 = 133
6 × 87 = 522
38 × 95 = 3.610
46 × 49 = 2.254
Deze slide heeft geen instructies
Uitwerking vermenigvuldigen
7 × 19 → 7 × 20 = 140, daarna 140 - 7 = 133
6 × 87 → 6 × 80 = 480 en 6 × 7 = 42, samen 522
38 × 95 → 38 × 100 = 3.800, daarna 3.800 - 190 = 3.610
46 × 49 → 46 × 50 = 2.300, daarna 2.300 - 46 = 2.254
Leg uit dat 95 en 49 handige 'bijna-honderd' of 'bijna-vijftig' getallen zijn.
Contextsom vermenigvuldigen
17 entreekaarten van € 29 per stuk.
Berekening:
17 × 29 = 17 × 30 - 17 = 510 - 17 = 493
Antwoord: € 493
Deze slide heeft geen instructies
Delen met nullen
Bij deze sommen kun je nullen wegstrepen.
32.000 : 400 = 80
1.800 : 90 = 20
6.000 : 30 = 200
3.500 : 50 = 70
Deze slide vervangt de geplande sleep- of koppelvraag door een overzicht met juiste koppelingen en het idee erachter.
Delen
Reken uit:
96 : 4 = 24
54 : 3 = 18
406 : 7 = 58
425 : 5 = 85
Deze slide heeft geen instructies
Uitwerking delen
96 : 4 → 9 tientallen : 4 en 16 eenheden : 4 = 24
54 : 3 → 30 : 3 = 10 en 24 : 3 = 8, samen 18
406 : 7 → 350 : 7 = 50 en 56 : 7 = 8, samen 58
425 : 5 → 400 : 5 = 80 en 25 : 5 = 5, samen 85
Laat zien dat delen ook via handig splitsen kan, niet alleen via staartdeling.
Contextsom delen
Jos betaalt € 306 voor 9 kaarten.
Berekening:
306 : 9 = 34
Controle:
34 × 9 = 306
Antwoord: € 34 per kaartje
Gebruik de controle met vermenigvuldigen als vaste gewoonte bij delen.
Welke bijna-som past bij 46 × 49?
46 × 50 - 46
46 × 40 + 9
50 × 49 - 49
46 × 50 + 46
Correct is 46 × 50 - 46. Dit sluit aan bij de strategie 'bijna-vijftig' op de contentslide.
Delen en controleren
Bij delen met nullen kun je soms nullen wegstrepen. Bij 406 : 7 kun je handig splitsen in 350 : 7 en 56 : 7. Daarna kun je je antwoord controleren met vermenigvuldigen.
Kernwoorden uit deze subtopic: wegstrepen, splitsen, controleren.
Kommagetallen optellen
Zet de komma's recht onder elkaar.
euro's onder euro's
centen onder centen
daarna optellen zoals bij hele getallen
Belangrijk voor de volgende sommen: 38 is hetzelfde als 38,00.
Kommagetallen
Reken uit:
28,95 + 48,50 = 77,45
38 + 184,13 = 222,13
Deze slide heeft geen instructies
Uitwerking kommagetallen
28,95 + 48,50
95 cent + 50 cent = 145 cent
145 cent = 1 euro en 45 cent
Dus 77,45
38 + 184,13
Schrijf 38 als 38,00
38,00 + 184,13 = 222,13
Wijs op de komma als decimaalteken, omdat leerlingen dit ook zo moeten intypen.
Contextsom boodschappen
Jara betaalt € 57,40 in de supermarkt
en € 7,45 bij de bakker.
Berekening:
57,40 + 7,45 = 64,85
Antwoord: € 64,85
Deze slide heeft geen instructies
Wat is 38 + 184,13?
212,13
222,03
222,13
232,13
Schrijf 38 als 38,00. Daarna tel je 38,00 + 184,13 = 222,13.
Kommagetallen optellen
Bij kommagetallen zet je de komma's recht onder elkaar. Euro's staan onder euro's en centen onder centen. Het getal 38 schrijf je dan als 38,00.
Controleer vooral of leerlingen begrijpen dat 38 hetzelfde is als 38,00.
Grote getallen lezen
1 miljoen = 1.000.000
1 miljard = 1.000.000.000
Rond af op de plaats die gevraagd wordt
Maak expliciet onderscheid tussen miljoen en miljard; dat voorkomt veel fouten.
Afronden in miljoenen
Getal: 25.680.000
In miljoenen is dat 25,68 miljoen.
Afgerond op één decimaal wordt dat:
25,7 miljoen
De juiste keuze uit de gegeven opties is 25,7 miljoen.
Afronden in miljarden
Getal: 78.649.000.000
In miljarden is dat 78,649 miljard.
Afgerond op twee decimalen wordt dat:
78,65 miljard
De juiste keuze uit de gegeven opties is 78,65 miljard.
Rekenen met miljarden
6,23 miljard + 1,9 miljard = 8,13 miljard
3,25 miljard + 700 miljoen = 3,95 miljard
Let op:
700 miljoen = 0,7 miljard
Deze slide koppelt omrekenen en optellen in dezelfde eenheid.
Contextsom inwoners
China: 1,38 miljard
Pakistan: 197 miljoen = 0,197 miljard
Samen:
1,38 + 0,197 = 1,577
Antwoord: 1,577 miljard inwoners
Benadruk dat je eerst dezelfde eenheid kiest voordat je optelt.
Hoe noteer je 78.649.000.000 op twee decimalen?
78,7 miljard
78,64 miljard
78,65 miljard
7,865 miljard
Eerst omzetten naar 78,649 miljard, daarna afronden op twee decimalen: 78,65 miljard.
Miljoen en miljard
Eerst kies je bij grote getallen dezelfde eenheid. 700 miljoen is hetzelfde als 0,7 miljard. Daarom is 1,38 miljard + 0,197 miljard samen 1,577 miljard.
Deze invuloefening controleert of leerlingen kunnen omrekenen en daarna optellen in dezelfde eenheid.
Welk type som vond je het lastigst zonder rekenmachine?
Cijferend min
Delen
Kommagetallen
Grote getallen
Deze slide heeft geen instructies
Welke aanpak hielp jou vandaag het meest?
Laat leerlingen kort terugblikken op hun eigen leerproces. Mogelijke antwoorden: onder elkaar zetten, splitsen, controleren, kladblaadje gebruiken.
Belangrijke woorden
optellen - twee of meer getallen samenvoegen tot een totaal
aftrekken - het verschil tussen getallen uitrekenen
vermenigvuldigen - herhaald optellen of rekenen met keer
delen - een hoeveelheid eerlijk verdelen of splitsen
onthouden - een extra tiental of honderdtal meenemen naar de volgende kolom
lenen - bij aftrekken een tiental of honderdtal uit de kolom links gebruiken
kommagetal - een getal met een komma, zoals 7,45
Deze slide heeft geen instructies
Belangrijke woorden
decimaalteken - de komma in een getal, zoals in 28,95
miljoen - 1.000.000
miljard - 1.000.000.000
afronden - een getal vervangen door een makkelijke benadering
verschil - de uitkomst van een aftreksom
totaal - de uitkomst van een optelsom
controle - nagaan of je antwoord klopt, bijvoorbeeld met de omgekeerde bewerking
Deze slide heeft geen instructies