Lezen: doel, aanpak en begrip
Lezen: doel, aanpak en begrip
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel
•Je leert welke leesmanieren er zijn.
•Je leert wat de leesmotor is.
•Je leert wat een tekstgeraamte is.
•Je beantwoordt vragen bij een tekst.
De leerlinginput noemde meerdere leerdoelen. Voor deze les is één samenhangend doel gekozen dat het best past bij de gegeven onderdelen. Vragen bij een tekst beantwoorden komt terug als toepassing, maar stuurt de les niet als apart hoofddoel.
Huiswerk
Voor donderdag 29 oktober:
Opdracht 3, 4 en 5 op blz. 47–52.
Opdracht 4 op blz. 57.
Deze slide heeft geen instructies
Wat maakt volgens jou een tekst moeilijk?
Gebruik de antwoorden als voorkennisactivatie. Verwachte woorden: tekst, begrijpen, zoeken, hoofdzaak, kritisch, voorspellen, onderwerp, lezen.
Wat maakt een tekst moeilijk? (blz. 38)
Onderwerp: moeilijk of saai
Tekstlengte: erg lang
Zinnen: lang of ingewikkeld
Woorden: onbekend of moeilijk
Lay-out: te druk of juist saai
Doelgroep: niet geschreven voor jou als lezer
Benadruk dat 'moeilijk' niet voor iedereen hetzelfde betekent. Voorkennis en leesdoel beïnvloeden hoe lastig een tekst voelt.
Moeilijk voor wie?
Dezelfde tekst kan voor de ene lezer duidelijk zijn en voor de andere lastig.
voorkennis verschilt
interesse verschilt
leesdoel verschilt
woordenschat verschilt
Leg de brug naar de rest van de les: daarom kies je niet altijd dezelfde leesmanier. Wat je zoekt in een tekst bepaalt hoe je leest.
Waarom is dezelfde tekst niet voor iedereen even moeilijk?
Bespreek dat antwoorden kunnen verwijzen naar voorkennis, interesse, leesdoel of woordenschat. Laat leerlingen uitleggen waarom dezelfde tekst voor twee lezers anders kan voelen.
Tekstdoelen (blz. 42)
Schrijvers hebben altijd een doel met hun tekst.
Informeren: informatie geven
Instrueren: stap voor stap uitleggen hoe iets moet
Overtuigen: met argumenten een mening overbrengen
Activeren: de lezer iets laten doen of laten
Amuseren of ontroeren: emoties oproepen
Deze slide heeft geen instructies
Tekstsoorten en voorbeelden (blz. 42)
Tekstdoel
Informeren - nieuwsbericht, artikel
Instrueren - recept, schoolboek, survivalgids
Overtuigen - recensie, betoog
Voorbeelden
Activeren - advertentie, reclame, poster
Amuseren of ontroeren - stripverhaal, liedje, roman, gedicht
Maak duidelijk dat tekstdoel en tekstsoort bij elkaar horen, maar dat een tekst soms meerdere doelen kan hebben. Kies dan het belangrijkste doel.
Waarom tekstdoelen belangrijk zijn
Als je het tekstdoel kent, lees je gerichter.
Je weet beter waar je op moet letten.
Je kiest makkelijker een passende leesmanier.
Je begrijpt beter waarom de schrijver iets zo opschrijft.
Voorbeeld: bij een advertentie let je op wat jij moet doen; bij een artikel let je meer op informatie en hoofdgedachte.
Welk tekstdoel past het best bij een advertentie?
Activeren
Informeren
Amuseren
Instrueren
Een advertentie wil de lezer meestal iets laten doen, kopen of kiezen.
Tekstdoel en lezen
Als je het tekstdoel kent, lees je gerichter. Bij informeren let je vooral op informatie. Bij activeren kijk je eerder naar wat jij moet doen.
De woorden komen rechtstreeks uit de uitleg over tekstdoelen en waarom die belangrijk zijn.
Leesmanieren (blz. 42)
Je leest niet elke tekst op dezelfde manier.
Ontspannend lezen - genieten en meeleven
Zoekend lezen - één gegeven opzoeken
Scannend of skimmend lezen - snel weten waarover het gaat
Grondig lezen - goed begrijpen en onthouden
Kritisch lezen - nagaan of iets klopt en wat jij ervan vindt
Gebruik consequent de term 'leesmanieren'. 'Scannend' en 'skimmend' mogen hier samen genoemd worden zoals in het lesmateriaal.
Welke leesmanier kies je?
Je leesdoel bepaalt je aanpak.
feitje nodig → zoekend lezen
snel overzicht nodig → scannend of skimmend lezen
leren voor een toets → grondig lezen
mening controleren → kritisch lezen
Koppel terug aan tekstdoelen: bij instrueren lees je vaak grondig, bij informeren soms zoekend of skimmend, bij overtuigen vaak kritisch.
Welke leesmanier past bij leren voor een toets?
Zoekend lezen
Kritisch lezen
Grondig lezen
Ontspannend lezen
In de les staat dat je voor begrijpen en onthouden grondig leest.
Welke leesmanier gebruik jij het vaakst bij schoolteksten?
Zoekend
Skimmend
Grondig
Kritisch
Deze slide heeft geen instructies
De leesmotor (blz. 42)
Aansluitend op het filmpje: benadruk dat lezen geen passieve activiteit is. De leesmotor draait als de lezer voorkennis, verwachtingen en controle gebruikt.
Het tekstgeraamte (blz. 51)
Aansluitend op het filmpje kun je laten zien dat een lezer met het tekstgeraamte sneller hoofd- en bijzaken herkent.
Waarom het tekstgeraamte helpt
Als je naar het tekstgeraamte kijkt, krijg je sneller overzicht.
Je ziet het onderwerp.
Je vindt makkelijker belangrijke informatie.
Je begrijpt beter hoe de tekst is opgebouwd.
Laat eventueel een tekstpagina zien en wijs titel, tussenkopjes en alinea-indeling aan.
Van kijken naar begrijpen
Lezen gaat stap voor stap.
Titel en tussenkopjes bekijken → voorspellen waar de tekst over gaat → lezen met een doel → nagaan of je het begrijpt
Gebruik deze keten als samenvatting van de les. Zo krijgen leerlingen een vaste aanpak voor opdrachten bij teksten.
Wat is het tekstgeraamte?
De mening van de schrijver
De opbouw van een tekst
De moeilijkste alinea
De lijst met bronnen
Het gaat om opbouw en ordening: titel, tussenkopjes, alinea's en signaalwoorden.
Van kijken naar begrijpen
Goed lezen begint met oriënteren op titel en opmaak. Daarna bepaal je je leesdoel en kies je een passende leesmanier. Tijdens het lezen controleer je of je het begrijpt.
Deze invuloefening verbindt de laatste slides met de samenvatting van de lesaanpak.
Wat doe je als je leest? (blz. 52)
Deze slide heeft geen instructies
Voorspellend lezen
Een handigheidje (strategie) bij lezen is: begin niet meteen met lezen, maar probeer eerst te voorspellen waar de tekst over gaat en of het wel een goede tekst voor jou is.
Je bent dan beter voorbereid als je de tekst echt gaat lezen.
Vóórdat je gaat lezen:
Bepaal je leesdoel: waarom wil of moet je de tekst lezen?
Kijk naar het tekstgeraamte: voorspel waar de tekst over gaat.
Schrijf je voorkennis op over het onderwerp.
Voorspel of het tekstniveau goed is.
Bepaal of je de tekst helemaal wilt gaan lezen.
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerk
Voor donderdag 29 oktober:
Opdracht 3, 4 en 5 op blz. 47–52.
Opdracht 4 op blz. 57.
Deze slide heeft geen instructies
Wat uit deze les ga jij het meest gebruiken?
Deze slide heeft geen instructies
Welk onderdeel vond jij nog lastig?
Deze slide heeft geen instructies