Stofeigenschappen en faseovergangen
Stoffen herkennen en vergelijken
Onderdelen in deze les
Stoffen herkennen en vergelijken
Open met het idee dat je stoffen kunt herkennen aan meetbare eigenschappen. Dat verbindt alle subtopics: wat je ziet of meet zegt iets over de stof.
Lesdoel
Ik kan stofeigenschappen gebruiken om stoffen te herkennen en ik kan uitleggen wat er gebeurt bij smelten en koken.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen bij stoffen en eigenschappen?
Gebruik dit als voorkennis-activatie. Verwachte woorden zijn bijvoorbeeld: water, ijzer, kleur, geur, smelten, koken, zwaar, licht.
Wat zijn stofeigenschappen?
Stofeigenschappen horen bij de stof zelf.
Ze helpen om stoffen van elkaar te onderscheiden.
Voorbeelden zijn:
kleur
geur
smeltpunt
kookpunt
dichtheid
Benadruk verschil tussen een voorwerp en een stof. Een glazen fles en een glazen ruit hebben een andere vorm, maar bestaan uit dezelfde stof.
Wat is een faseovergang?
Een faseovergang is een overgang van de ene fase naar de andere.
Fasen zijn:
vast
vloeibaar
gas
Gebruik eenvoudige voorbeelden: ijs, water en waterdamp zijn dezelfde stof, maar in een andere fase.
Van vast naar vloeibaar
Bij smelten gaat een stof van vast naar vloeibaar.
Voorbeeld:
ijs wordt water
kaarsvet wordt vloeibaar als het warm wordt
Noem dat de stof zelf niet verandert. Alleen de fase verandert.
Overzicht van faseovergangen
vast → smelten → vloeibaar
vloeibaar → koken → gas
Bij een faseovergang verandert de toestand van de stof, niet de stof zelf.
Proef: waterkoker
Als je wilt verdiepen, kun je kort noemen dat afkoelen de omgekeerde richting geeft, maar houd de kern op smelten en koken.
Wat gebeurt er bij smelten?
vast naar gas
gas naar vloeibaar
vloeibaar naar vast
vast naar vloeibaar
Laat leerlingen het verschil zien tussen smelten en andere faseveranderingen.
Vul de juiste woorden in
Een faseovergang is een overgang van de ene fase naar de andere. Bij smelten gaat een stof van vast naar vloeibaar. Bij koken gaat een stof van vloeibaar naar gas.
Herhaalt de kernwoorden uit de faseovergang-slides.
Wat is het smeltpunt?
Het smeltpunt is de temperatuur waarbij een stof gaat smelten.
Elke stof heeft een eigen smeltpunt.
Daarom kun je het smeltpunt gebruiken om een stof te herkennen.
Houd de formulering eenvoudig: het is de temperatuur waarbij vast overgaat naar vloeibaar.
Wat is het kookpunt?
temperatuur van smelten
temperatuur van koken
hoeveelheid massa
ruimte van een stof
Toetst of leerlingen kookpunt koppelen aan temperatuur en faseovergang.
Vul de juiste woorden in
Het smeltpunt is de temperatuur waarbij een stof gaat smelten. Het kookpunt is de temperatuur waarbij een stof van vloeibaar naar gas gaat.
Echoot de definities van slides 10 t/m 12.
Maken
*2.2 Lezen en vragen maken 67, 68
*op computer(magister) Nova 1/2a Test jezelf 2.1
Klaar: spel/boek uit de kast
Deze slide heeft geen instructies
Wat is dichtheid?
Dichtheid laat zien hoeveel gewicht (massa) er in een bepaalde ruimte zit.
Natuurkunde uitleg DICHTHEID ALGEMEEN - YouTube
Bij deze les gebruiken we:
gram per kubieke centimeter
Afkorting:
g/cm³
Gebruik eenvoudige taal: een stof met hoge dichtheid heeft veel massa in een kleine ruimte.
Gram per kubieke centimeter
gram zegt iets over de massa
kubieke centimeter zegt iets over de ruimte
samen krijg je de dichtheid
Dus: hoeveel gram zit er in 1 cm³ van een stof?
Leg 1 cm³ eventueel uit als een klein blokje van 1 cm lang, 1 cm breed en 1 cm hoog.
Waarom is dichtheid handig?
Met dichtheid kun je stoffen herkennen.
Dichtheid helpt ook om verschillen te begrijpen, zoals:
sommige stoffen drijven
sommige stoffen zinken
gelijke volumes kunnen toch een andere massa hebben
Noem drijven en zinken alleen als toepassing van dichtheid, zonder de volledige theorie uit te werken.
Vul de juiste woorden in
Dichtheid laat zien hoeveel massa er in een bepaalde ruimte zit. De eenheid is gram per kubieke centimeter.
De drie kernbegrippen uit de dichtheidsslides worden hier vastgezet.
maken en practicum
*Practicum: (denk aan witte jas, boek en pen)
blz 69, 70 en 71
Je doet dit zelf. Ik geef aan wie er mag
*Lezen en maken vragen (niet de ster en oranje blz) blz 75 tm 81
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb jij vandaag geleerd?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één inzicht noemen, bijvoorbeeld over stofeigenschappen, smelten, koken of dichtheid.
Begrippenlijst
stofeigenschap - een eigenschap die bij de stof zelf hoort
fase - toestand van een stof: vast, vloeibaar of gas
faseovergang - overgang van de ene fase naar de andere
smelten - overgang van vast naar vloeibaar
koken - overgang van vloeibaar naar gas
smeltpunt - temperatuur waarbij een stof smelt
kookpunt - temperatuur waarbij een stof kookt
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
dichtheid - hoeveelheid massa in een bepaalde ruimte
massa - hoeveelheid stof, vaak in gram
volume - ruimte die een stof of voorwerp inneemt
gram per kubieke centimeter - eenheid van dichtheid
g/cm³ - afkorting van gram per kubieke centimeter
Deze slide heeft geen instructies
